Mahabharata · Chapter 6.106

tataḥ pitā tava kruddho niśitaiḥ sāyakottamaiḥ /
ājaghāna raṇe pārthānsahasenānsamantataḥ //

bhīmaṃ dvādaśabhirviddhvā sātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥ /
nakulaṃ ca tribhirviddhvā sahadevaṃ ca saptabhiḥ //

yudhiṣṭhiraṃ dvādaśabhirbāhvorurasi cārpayat /
dhṛṣṭadyumnaṃ tato viddhvā nanāda sumahābalaḥ //

taṃ dvādaśākhyairnakulo mādhavaśca tribhiḥ śaraiḥ . dhṛṣṭadyumnaśca saptatyā bhīmasenaśca saptabhiḥ /
yudhiṣṭhiro dvādaśabhiḥ pratyavidhyatpitāmaham //

droṇastu sātyakiṃ viddhvā bhīmasenamavidhyata /
ekaikaṃ pañcabhirbāṇairyamadaṇḍopamaiḥ śitaiḥ //

tau ca taṃ pratyavidhyetāṃ tribhistribhirajihmagaiḥ /
totrairiva mahānāgaṃ droṇaṃ brāhmaṇapuṅgavam //

sauvīrā kitavāḥ prācyāḥ pratīcyodīcyamālavāḥ . abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ /
sangrame nājahurbhīṣmaṃ vadhyamānāḥ śitaiḥ śaraiḥ //

tathaivānye mahīpālā nānādeśasamāgatāḥ . pāṇḍavānabhyavartanta vividhāyudhapāṇayaḥ /
tathaiva pāṇḍavā rājanparivavruḥ pitāmaham //

sa samantātparivṛto rathaughairaparājitaḥ /
gahane'gnirivotsṛṣṭaḥ prajajvāla dahanparān //

rathāgnyagāraścāpārcirasiśaktigajendhanaḥ /
śarasphuliṅgo bhīṣmāgnirdadāha kṣatriyarṣabhān //

yathā hi sumahānagniḥ kakṣe carasi sānilaḥ . tathā bhīṣmo mahārāja divyamastramudīrayan //

suvarṇapuṅkhairiṣubhirgārdhrapakṣaiḥ sutejanaiḥ /
karṇinālīkanārācaiśchādayāmāsa tadbalam //

apātayaddhvajāṃścaiva rathinaśca śitaiḥ śaraiḥ /
muṇḍatālavanānīva cakāra sa rathavrajān //

nirmanuṣyānrathānrājangajānaśvāṃśca saṃyuge /
akarotsa mahābāhuḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ //

tasya jyātalanirghoṣaṃ visphūrjitamivāśaneḥ /
niśamya sarvabhūtāni samakampanta bhārata //

amoghā hyapatnabāṇāḥ pituste bharatarṣabha /
nāsajjanta tanutreṣu bhīṣmacāpacyutāḥ śarāḥ //

hatavīrānrathānrājansaṃyuktāñjavanairhayaiḥ /
apaśyāma mahārāja hriyamāṇānraṇājire //

cedikāśikarūṣāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa . mahārathāḥ samākhyātāḥ kalaputrāstanutyajaḥ /
aparāvartinaḥ sarve suvarṇavikṛtadhvajāḥ //

sangrāme bhīṣmamāsādya vyāditāsyamivāntakam /
nimagnāḥ paralokāya savājirathakuñjarāḥ //

bhagnākṣopaskarānkāṃścidbhagnacakrāṃśca bhārata /
apaśyāma mahārāja śataśo'tha sahasraśaḥ //

savarūthai rathairbhagnai rathibhiśca nipātitaiḥ /
śaraiḥ sukavacaiśchinnaiḥ paṭṭasaiśca viśāmpate //

gadābhirbhiṇḍipālaiśca niśitaiśca śilīmukhaiḥ /
anukarṣairupāsaṅgaiścakrairbhagnaiśca māriṣa //

bāhubhiḥ kārmukaiḥ khaṅgaiḥ śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ / talatrairaṅgulitraiśca dhvajaiśca vinipātitaiḥ /
cāpaiśca bahudhā cchinnaiḥ samāstīryata medinī //

gajārohā gajānrājanhayāṃśca hayasādinaḥ /
abhipeturdrutaṃ tatra śataśo'tha sahasraśaḥ //

yatamānāśca te vīrā dravamāṇānmahārathān /
nāśaknuvanvārayituṃ bhīṣmabāṇaprapīḍitān //

mahendrasamavīryeṇa vadhyamānā mahācamūḥ /
abhajyata mahārāja na ca dvau samadhāvatām //

āviddharathanāgāśvaṃ patitadhvajasankulam /
anīkaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ hāhābhūtamacetanam //

jaghānātra pitā putraṃ putraśca pitaraṃ tatha /
priyaṃ sakhāya cākrande sakhā daivabalātkṛtaḥ //

vimucya kavacānanye pāṇḍuputrasya sainikāḥ /
prakīrya keśāndhāvantaḥ pratyadṛśyanta sarvaśaḥ //

tadgokulamivodbhrāntamudbhāntarathakūbaram /
dadṛśe pāṇḍuputrasya sainyamārtasvaraṃ tadā //

prabhajyamānaṃ sainyaṃ tu dṛṣṭvā yādavanandanaḥ /
uvāca pārthaṃ bībhatsuṃ nigṛhya rathamuttamam //
śrībhagavānuvāca /

ayaṃ sa kālaḥ samprāptaḥ pārtha yaḥ kāṅkṣitastava /
praharāsmai naravyāghra bhīṣmāyāhavaśobhine //

yatpurā kathitaṃ vīra tvayā rājñāṃ samāgame /
virāṭanagare tāta sañjayasya samīpataḥ //

bhīṣmadroṇamukhānsarvāndhārtarāṣṭrasya sainikān /
sānubandhānhaniṣyāmi ye māṃ yotsyanti saṅgare //

iti tatkuru kaunteya satyaṃ vākyamarindama /
kṣatradharmamanusmṛtya yudhyasva vigatajvaraḥ //
sañjaya uvāca /

ityukto vāsudevena tiryagdṛṣṭiradhomukhaḥ /
akāma iva bībhatsuridaṃ vacanamabravīt //

avadhyānāṃ vadhaṃ kṛtvā rājyaṃ vā narakottaram /
duḥkhāni vanavāse vā kiṃ nu me sukṛtaṃ bhavet //

codayāśvānyato bhīṣmaḥ kariṣye vacanaṃ tava /
pātayiṣyāmi durdharṣaṃ bhīṣmaṃ kurupitāmaham //
sañjaya uvāca /

sa cāśvānrajataprakhyāṃścodayāmāsa mādhavaḥ / yato bhīṣmastato rājanduṣprekṣyo raśmivāniva /

tatastatpunarāvṛttaṃ yudhiṣṭhirabalaṃ mahat /
dṛṣṭvā pārthaṃ mahābāhuṃ bhīṣmāyodyatamāhave //

tato bhīṣmaḥ kuruśreṣṭhaḥ siṃhavadvinadanmuhuḥ /
dhanañjayarathaṃ śīghraṃ śaravarṣairavākirat //

kṣaṇena sa rathastasya sahayaḥ sahasārathiḥ /
śaravarṣeṇa mahatā na prājñāyata bhārata //

vāsudevastvasambhrānto dhairyamāsthāya satvaraḥ /
codayāmāsa tānaśvānvinunnānbhīṣmasāyakaiḥ //

tataḥ pārtho dhanurgṛhya divyaṃ jaladaniḥsvanam /
pātayāmāsa bhīṣmasya dhanuśchittvā śitaiḥ śaraiḥ //

sa cchinnadhanvā kauravyaḥ punaranyanmahaddhanuḥ /
nimeṣāntaramātreṇa sajyaṃ cakre pitā tava //

cakarṣa ca tato dorbhyāṃ dhanurjaladaniḥsvanam . athāsya tadapi kruddhaściccheda dhanurarjunaḥ /
tasya tatpūjayāmāsa lāghavaṃ śantanoḥ sutaḥ //

gāṅgeyastvabravītpārthaṃ dhanviśreṣṭhamarindama /
sādhusādhu mahābāho sādhu kuntīsuteti ca //

samābhāṣyaivamaparaṃ pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ /
mumoca samare bhīṣmaḥ śarānpārtharathaṃ prati //

adarśayadvasudevo hayayāne paraṃ balam /
moghānkurvañśarāṃstasya maṇḍalāni nidarśayan //

śuśubhāte naravyāghrau tau bhīṣmaśaravikṣatau /
govṛṣāviva saṃrabdhau viṣāṇollikhitāṅkitau //

vāsudevastu samprekṣya pārthasya mṛduyuddhatām /
bhīṣmaṃ ca śaravarṣāṇi sṛjantamaniśaṃ yudhi //

pratapantamivādityaṃ madhyamāsādya senayoḥ /
varānvarānvinighnantaṃ pāṇḍuputrasya sainikān //

yugāntamiva kurvāṇaṃ bhīṣmaṃ yaudhiṣṭhire bale /
nāmṛṣyata mahābāhurmādhavaḥ paravīrahā //

utsṛjya rajataprakhyānhayānpārthasya māriṣa /
vāsudevastato yogī pracaskanda mahārathāt //

abhidudrāva bhīṣmaṃ sa bhujapraharaṇo balī /
pratodapāṇistejasvī siṃhavadvinadanmuhuḥ //

dārayanniva padbhyāṃ sa jagatīṃ jagadīśvaraḥ /
krodhatāmrekṣaṇaḥ kṛṣṇo jighāṃsuramitadyutiḥ //

grasanniva ca tejāṃsi tāvakānāṃ mahāhave /
dṛṣṭvā mādhavamākrande bhīṣmāyodyatamantike //

hato bhīṣmo hato bhīṣma iti tatrasma sainikāḥ /
krośantaḥ prādravansarve vāsudevabhayāturāḥ //

pītakauśeyasaṃvīto maṇiśyāmo janārdanaḥ /
śuśubhe vidravanbhīṣmaṃ vidyunmālī yathāmbudaḥ //

sa siṃha iva mātaṅgaṃ yatharṣabha ivarṣabham /
abhidudrāva vegena vinadanyādavarṣabhaḥ //

tamāpatantaṃ samprekṣya puṇḍarīkākṣamāhave / asambhramaṃ raṇe bhīṣmo vicakarṣa mahaddhanuḥ /
uvāca caiva govindamasambhrāntena cetasā //

ehyehi puṇḍarīkākṣa devadeva namostu te /
māmadya sātvataśreṣṭha tāpayasta mahāhave //

tvayā hi deva sangrāme hatasyāpi mamānagha /
śreya eva paraṃ kṛṣṇa loke bhavati sarvataḥ //

sambhāvito'smi govinda trailokyenādya saṃyuge /
praharasva yatheṣṭaṃ vai dāso'smi tava cānagha //
sañjaya uvāca /

anvageva tataḥ pārthaḥ samabhidrutya keśavam /
nijagrāha mahābāhurbāhubhyāṃ parigṛhya vai //

nigṛhyamāṇaḥ pārthena kṛṣṇo rājīvalocanaḥ /
jagāmaivainamādāya vegena puruṣottamaḥ //

pārthastu viṣṭabhya balāccaraṇau paravīrahā /
nijagrāha hṛṣīkeśaṃ kathañciddaśame pade //

tata evamuvācārtaḥ krodhaparyākulekṣaṇam /
niḥśvasantaṃ yathā nāgamarjunaḥ praṇayātsakhā //

nivartasva mahābāho nānṛtaṃ kartumarhasi /
yattvayā kathitaṃ pūrvaṃ na yotsyāmīti keśava //

mithyāvādīti lokāstvāṃ kathayiṣyanti mādhava /
mamaiṣa bhāraḥ sarvo hi haniṣyāmi pitāmaham //

śape keśava śastreṇa satyena sukṛtena ca /
antaṃ yathā gamiṣyāmi śatrūṇāṃ śatrusūdana //

adyaiva paśya durdharṣaṃ pātyamānaṃ mahāratham /
tārāpatimivāpūrṇamantakāle yadṛcchayā //

mādhavastu vacaḥ śrutvā phalgunasya mahātmanaḥ / abhavatparamaprīto dṛṣṭvā pārthasya vikramam /
na kiñciduktvā sakrodha āruroha rathaṃ punaḥ //

tau rathasthau naravyāghrau bhīṣmaḥ śāntanavaḥ punaḥ /
vavarṣa śaravarṣeṇa megho vṛṣṭyā yathā'calau //

prāṇānādatta yodhānāṃ pitā devavratastava /
gabhastibhirivādityastejāṃsi śiśirātyaye //

yathā kurūṇāṃ sainyāni babhañjuryudhi pāṇḍavāḥ /
tathā pāṇḍavasainyāni babhañja yudhi te pitā //

hatavidrutasainyāstu nirutsāhā vicetasaḥ /
nirīkṣituṃ na śekuste bhīṣmamapratimaṃ raṇe //

madhyaṃ gatamivādityaṃ pratapantaṃ svatejasā /
te vadhyamānā bhīṣmeṇa śataśo'tha sahasraśaḥ //

kurvāṇaṃ samare karmāṇyatimānuṣavikramam /
vīkṣāñcakrurmahārāja pāṇḍavā bhayapīḍitāḥ //

tathā pāṇḍavasainyāni drāvyamāṇāni bhārata / trātāraṃ nādhyagacchanta gāvaḥ paṅkagatā iva /
pipīlikā iva kṣuṇṇā durbalā balinā raṇe //

tathaiva yodhā rājendra bhīṣmeṇāmitraghātinā /
samare mṛditāḥ sarve pāṇḍavāḥ saha sṛñjayaiḥ //

mahārathaṃ bhārata duṣprakampaṃ śaraughiṇaṃ pratapantaṃ narendrān /
bhīṣmaṃ na śekuḥ prativīkṣituṃ te śarārciṣaṃ sūryamivātapantam //

vimṛdgatastasya tu pāṇḍusenā- mastaṃ jagāmātha sahasraraśmiḥ /
tato hi bhīṣmaḥ sabalānsasainyā- nnyavārayatpāṇḍusutāñśaraughaiḥ //

jaghāna caitānsubhṛśaṃ mahābalo mahāvrataḥ pāṇḍusutānmahāstraiḥ /
raṇe karūṇādhipacedipairbalai- rvṛtānsadā cakradharasya paśyataḥ / tato balānāṃ śramakarśitānāṃ
mano'vahāraṃ prati sambabhūva //