Mahabharata · Chapter 6.101

ārjunaṃ samare śūraṃ vinighnantaṃ mahārathān /
alambusaḥ kathaṃ yuddhe pratyayudhyata sañjaya //

ārśyaśṛṅgiṃ kathaṃ caiva saubhadraḥ paravīrahā /
tanmamācakṣva tattvena yathāvṛttaṃ sma saṃyuge //

dhanañjayaśca kiṃ cakre mama sainyeṣu saṃyuge /
bhīmo vā rathināṃ śreṣṭho rākṣaso vā ghaṭotkacaḥ //

nakulaḥ sahadevo vā sātyakirvā mahārathaḥ /
etadācakṣva me satyaṃ kuśalo hyasi sañjaya //
sañjaya uvāca /

hante te'haṃ pravakṣyāmi sangrāmaṃ romaharṣaṇam /
yathā'bhūdrākṣasendrasya saubhadrasya ca māriṣa //

arjunaśca yathā saṅkhye bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ /
nakulaḥ sahadevaśca raṇe cakruḥ parākramam //

tathaiva tāvakāḥ sarve bhīṣmadroṇapuraḥsarāḥ /
adbhutāni vicinrāṇi cakruḥ karmāṇyabhītavat //

alambusastu samare abhimanyuṃ mahāratham /
vinadya sumahānādaṃ tarjayitvā muhurmuhuḥ //

abhidudrāva vegena tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt /
abhimanyuśca vegena siṃhavadvinadanmuhuḥ //

ārśyaśṛṅgiṃ maheṣvāsi pituratyantavairiṇam /
tataḥ samīpatuḥ saṅkhye tvaritau nararākṣasau //

rathābhyāṃ rathinau śreṣṭhau yathā vai devadānavau /
māyāvā rākṣasaśreṣṭho divyāstraścaiva phālguniḥ //

tataḥ karṣṇirmahārāja niśitaiḥ sāyakaistribhiḥ /
ārśyaśṛṅgiṃ raṇe viddhvā punarvivyāva pañcabhiḥ //

alamburo'pi sankruddhaḥ kārṣṇi navabhirāśugaiḥ /
hṛdi vivyādha vegena totrairiva mahādvipam //

tataḥ śarasahasreṇa kṣiprakārī niśācaraḥ /
arjunāsa sutaṃ saṅkhye pīḍayāmāsa bhārata //

abhimanyustataḥ kruddho navabhirnataparvabhiḥ /
bibheda niśisairbāṇai rākṣasendraṃ mahorasi //

te tasya viviśustūrṇaṃ kāyaṃ nirbhidya marmasu /
sa tairvibhinnasarvāṅgaḥ śuśubhe rākṣasottamaḥ //

puṣpitaiḥ kiṃśukai rājansaṃstīrṇa iva parvataḥ /
sa sandadhānaśca śarānhemapuṅkhānmahābalaḥ //

vibabhau rākṣasaśreṣṭhaḥ sajvāla iva parvataḥ /
tataḥ kruddho mahārāja ārśyaśṛṅgiramarṣaṇaḥ //

mahendrapratimaṃ kārṣṇi chādayāmāsa patribhiḥ /
tena te viśikhā muktā yamadaṇḍopamāḥ śitāḥ //

abhimanyuṃ vinirbhidya prāviśanta dharātalam /
tathaivārjuninā muktāḥ śarāḥ kanakabhūṣaṇāḥ //

alambusaṃ vinirbhidya prāviśanta dharātalam /
saubhadrastu raṇe rakṣaḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ //

cakre vimukhamāsādya balaṃ śakra ivāhave /
vimukhaṃ ca raṇe rakṣo vadhyamānaṃ raṇe'riṇā //

prāduścakre mahāmāyāṃ tāmasīmarighātinīm /
tataste tamasā sarve vṛtāścāsanmahīpate //

nābhimanyumapaśyanta naiva svānna parānraṇe /
abhimanyuśca tadṛṣṭvā ghorarūpaṃ mahattamaḥ //

prāduścakre'stramatsugraṃ bhāskaraṃ kurunandanaḥ /
tataḥ prakāśamabhavajjagatsarvaṃ mahīpate //

tāṃ cābhijaghnivānmāyāṃ rākṣasasya durātmanaḥ /
sankruddhaśca mahāvīryo rākṣasendraṃ narottamaḥ //

chādayāmāsa samare śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
bahvīstathā'nyā māyāśca prayuktāstena rakṣasā //

sarvāstravidameyātmā vārayāmāsa phālguniḥ /
hatamāyaṃ tato rakṣo vadhyamānaṃ ca sāyakaiḥ //

rathaṃ tatraiva santyajya prādravanmahato bhayāt /
tasminvinirjite tūrṇaṃ kūṭayodhini rākṣase //

ārjuniḥ samare sainyaṃ tāvakaṃ sammamarda ha /
madāndho vanyanāgendraḥ sapadmāṃ padminīmiva //

tataḥ śāntanavo bhīṣmaḥ sainyaṃ dṛṣṭvā'bhividrutam /
mahatā śaravarṣeṇa saubhadraṃ paryavārayat //

koṣṭhīkṛtya ca taṃ vīraṃ dhārtarāṣṭrā mahārathaḥ /
evaṃ subahavo yuddhe tatakṣuḥ sāyakairdṛḍham //

sa teṣāṃ rathināṃ vīraḥ pitustulyaparākramaḥ /
sadṛśo vāsudevasya vikrameṇa balena ca //

ubhayoḥ sadṛśaṃ karma sa piturmātulasya ca /
raṇe bahuvidhaṃ cakre sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ //

tato dhanañjayo vīro vinighnaṃstava sainikān /
āsasāda raṇe bhīṣmaṃ putraprepsuramarṣaṇaḥ //

tathaiva samare rājanpitā devavratastava /
āsasāda raṇe pārthaṃ svarbhānuriva bhāskaram //

tataḥ sarathanāgāśvāḥ putrāstava janeśvara /
parivavrū raṇe bhīṣmaṃ jugupuśca samantataḥ //

tathaiva pāṇḍavā rājanparivārya dhanañjayam /
raṇāya mahate yuktā daṃśitā bharatarṣabha //

śāradvatastato rājanbhīṣmasya pramukhe sthitam /
arjunaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samācinot //

pratyudgamyātha vivyādha sātyakistaṃ śitaiḥ śaraiḥ /
pāṇḍavapriyakāmārthaṃ śārdūla iva kuñjaram //

gautamo'pi tvarāyukto mādhavaṃ navabhiḥ śaraiḥ /
hṛdi vivyādha sankruddhaḥ kaṅkapatraparicchadaiḥ //

śaineyo'pi tataḥ kruddhaścāpamānamya vegavān /
gautamāntakaraṃ tūrṇaṃ samādhatta śilīmukham //

tamāpatantaṃ vegena śakrāśanisamadyutim /
dvidhā ciccheda sankruddho drauṇiḥ paramakopanaḥ //

samutsṛjyātha śaineyo gautamaṃ rathināṃ varaḥ /
abhyadravadraṇe drauṇiṃ rāhuḥ khe śaśinaṃ yathā //

tasya droṇasutaścāpaṃ dvidhā ciccheda bhārata /
athainaṃ chinnadhanvānaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ //

so'nyatkārmukamādāya śatrughnaṃ bhārasādhanam /
drauṇiṃ ṣaṣṭyā mahārāja bāhvorurasi cārpayat //

sa viddho vyathitaścaiva muhūrtaṃ kaśmalāyutaḥ /
niṣasāda rathopasthe dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ //

pratilabhya tataḥ sañjñāṃ droṇaputraḥ pratāpavān /
vārṣṇeyaṃ samare kruddho nārācena samārpayat //

śaineyaṃ sa tu nirbhidya prāviśaddharaṇītalam /
vasantakāle balavānbilaṃ sarpaśiśuryathā //

athāpareṇa bhallena mādhavasya dhvajottamam /
ciccheda samare drauṇiḥ siṃhanādaṃ mumoca ha //

punaścainaṃ śarairghoraiśchādayāmāsa bhārata /
nidāghānte mahārāja yathā megho divākaram //

sātyako'pi mahārāja śarajālaṃ nihatya tat /
drauṇimabhyākirattūrṇaṃ śarajālairanekadhā //

tāpayāmāsa ca drauṇiṃ śaineyaḥ paravārahā /
vimukto meghajālena yathaiva tapanastathā //

śarāṇāṃ ca sahasreṇa punareva samudyataḥ /
sātyakiśchādayāmāsa nanāda ca mahābalaḥ //

dṛṣṭvā putraṃ ca taṃ grastaṃ rāhuṇeva niśākaram /
abhyadravata śaineyaṃ bhāradvājaḥ pratāpavān //

vivyādha ca sutīkṣṇena pṛṣatkena mahāmṛdhe /
parīpsankhasutaṃ rājanvārṣṇeyenābhipīḍitam //

sātyakistu raṇe hitvā guruputraṃ mahāratham /
droṇaṃ vivyādha viṃśatyā sarvapāraśavaiḥ śaraiḥ //

tadantaramameyātmā kaunteyaḥ śatrutāpanaḥ /
abhyadravadraṇe kruddho droṇaṃ prati mahārathaḥ //

tato droṇaśca pārthaśca sameyātāṃ mahāmṛdhe /
yathā budhaśca śukraśca mahārāja nabhastale //