Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 5.10

5.10.1

sarvaṃ vyāptamidaṃ devā vṛtreṇa jagadavyayam /
na hyasya sadṛśaṃ kiñcitpratighātāya yadbhavet //

5.10.2

samartho hyabhavaṃ pūrvamasamartho'smi sāmpratam /
kathaṃ nu kāryaṃ bhadraṃ vo durdharṣaḥ sa hi me mataḥ //

5.10.3

tejasvī ca mahātmā ca yuddhe cāmitavikramaḥ /
grasetribhuvanaṃ sarvaṃ sadevāsuramānuṣam //

5.10.4

tasmādviniścayamimaṃ śṛṇudhvaṃ tridivaukasaḥ /
viṣṇoḥ kṣayamupāgamya sametya ca mahātmanā //

5.10.5

tena sammantrya vetsyāmo vadhopāyaṃ durātmanaḥ /
śalya uvāca /
evamukte maghavatā devāḥ śarṣigaṇāstadā /
śaraṇyaṃ śaramaṃ devaṃ jagmurviṣṇuṃ mahābalam //

5.10.6

ūcuśca sarve deveśaṃ viṣṇuṃ vṛtrabhayārditāḥ /
trayo lokāstvayā krāntāstribhirvikramaṇaiḥ purā //

5.10.7

amṛtaṃ cāhṛtaṃ viṣṇo daityāśca nihatā raṇe /
baliṃ baddhvā mahādaityaṃ śakro devādhipaḥ kṛtaḥ //

5.10.8

tvaṃ prabhuḥ sarvadevānāṃ tvayā sarvamidaṃ tatam /
tvaṃ hi devo mahādeva sarvalokanamaskṛtaḥ //

5.10.9

gatirbhava tvaṃ devānāṃ sendrāṇāmamarottama /
jagadvyāptamidaṃ sarvaṃ vṛtreṇāsurasūdana //
viṣṇuruvāca /

5.10.10

avaśyaṃ karaṇīyaṃ me bhavatāṃ hitamuttamam /
tasmādupāyaṃ vakṣyāmi yathā'sau nabhaviṣyati //

5.10.11

gacchadhvaṃ sarṣigandharvā yatrāsau viśvarūpadhṛk /
sāma tasya prayuñjadhvaṃ tata enaṃ vijeṣyatha //

5.10.12

bhaviṣyati jayo devāḥ śakrasya mama tejasā /
adṛśyaśca pravekṣyāmi vajre hyasyāyudhottame //

5.10.13

gacchadhvamṛṣibhiḥ sārdhaṃ gandharvaiśca surottamāḥ /
vṛtrasya saha śakreṇa sandhiṃ kuruta māciram //
śalya uvāca /

5.10.14

evamukte tu devena ṛṣayastridaśāstathā /
yayuḥ sametya sahitāḥ śakraṃ kṛtvā puraḥsaram //

5.10.15

samīpametya ca yadā sarva eva mahaujasaḥ /
taṃ tejasā prajvalitaṃ pratapantaṃ diśo daśa //

5.10.16

grasantamiva lokāṃstrīnsūryācandramasau yathā /
dadṛśuste tato vṛtraṃ śakreṇa saha devatāḥ //

5.10.17

ṛṣayo'tha tato'bhyetya vṛtramūcuḥ priyaṃ vacaḥ /
vyāptaṃ jagadidaṃ sarvaṃ tejasā tava durjaya //

5.10.18

na ca śaknoṣi nirjeṣuṃ vāsavaṃ balināṃ vara /
yudhyatoścāpi vāṃ kālo vyatītaḥ sumahāniha //

5.10.19

pīḍyante ca prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānuṣāḥ /
sakhyaṃ bhavatu te vṛtra śakreṇa saha nityadā //

5.10.20

avāpsyasi sukhaṃ tvaṃ ca śakralokāṃśca śāśvatān /
ṛṣivākyaṃ niśamyātha vṛtraḥsa tu mahābalaḥ //

5.10.21

uvāca tānṛṣīnsarvānpraṇamya śirasā'suraḥ /
sarve yūyaṃ mahābhāgā gandharvāścaiva sarvaśaḥ //

5.10.22

yadbrūtha tacchrutaṃ sarvaṃ mamāpi śrṛṇutānaghāḥ / sandhiḥ kathaṃ vai bhavitā mama śakrasya cobhayoḥ /
tejasorhi dvayordevāḥ sakhyaṃ vai bhavitā katham //
ṛṣaya ūcuḥ /

5.10.23

sakṛtsatāṃ saṅgatamīpsitavyaṃ tataḥ paraṃ bhavitā bhavyameva /
nātikrāmetsatpuruṣeṇa saṅgataṃ tasmātsatāṃ sangatamīpsitavyam //

5.10.24

dṛḍhaṃ satāṃ saṅgataṃ cāpi nityaṃ brūyāccārthaṃ hyarthakṛcchreṣu dhīrāḥ /
mahārthavatsatpuruṣeṇa saṅgataṃ tasmātsantaṃ na jighāṃseta dhīraḥ //

5.10.25

indraḥ satāṃ sammataśca nivāsaśca mahātmanām /
satyavādī hyanindyaśca dharmavitsūkṣmaniścayaḥ //

5.10.26

tena te saha śakreṇa sandhirbhavatu nityadā /
evaṃ viśvāsamāgaccha mā te bhūdbuddhiranyathā //
śalya uvāca /

5.10.27

maharṣivacanaṃ śrutvā tānuvāca mahādyutiḥ /
avaśyaṃ bhagavanto me mānanīyāstapasvinaḥ //

5.10.28

bravīmi yadahaṃ devāstatsarvaṃ kriyate yadi /
tataḥ sarvaṃ kariṣyāmi yadūcurmāṃ divaukasaḥ //

5.10.29

na śuṣkeṇa na cādreṇa nāśmanā na ca dāruṇā /
na śastreṇa na cāstreṇa na divā na tathā niśi //

5.10.30

vadhyo bhaveyaṃ viprendrāḥ śakrasya saha daivataiḥ /
evaṃ me rocate sandhiḥ śakreṇa saha nityadā //

5.10.31

bāḍhamityeva ṛṣayastamūcurbharatarṣabha /
evaṃ vṛtte tu sandhāne vṛtraḥ pramudito'bhavat //

5.10.32

tataḥ sandhiṃ mithaḥ kṛtvā ṛṣayo dīptatejasaḥ /
śakrasya saha vṛtreṇa punarjagmuryathāgatam //

5.10.33

yuktaḥ sadā'bhavaccāpi śakro harṣasamanvitaḥ / vṛtrasya vadhasaṃyuktānupāyānanvacintayat // 5-10-34a abhisandhirmahendrasya sandhikarmaṇi yaḥ kṛtaḥ / ṛṣibhistvīritaṃ yacca mahendrastadanusmaran //

5.10.35

chidrānveṣī samudvignaḥ sadā vasati devarāṭ /
sa kadācinsamudrānte samapaśyanmahāsuram //

5.10.36

sandhyākāla upāvṛtte muhūrte cātidāruṇe /
tataḥ sañcintya bhagavānvaradānaṃ mahātmanaḥ //

5.10.37

sandhyeyaṃ vartate raudrā na rātrirdivasaṃ na ca /
vṛtraścāvaśyavadhyo'yaṃ mama sarvaharo ripuḥ //

5.10.38

yadi vṛtraṃ na hanmyadya vañcayitvā mahāsuram /
mahābalaṃ mahākāyaṃ na me śreyo bhaviṣyati //

5.10.39

evaṃ sañcintayanneva śakro viṣṇumanusmaran /
atha phenaṃ tadā'paśyat samudre parvatopamap //

5.10.40

nāyaṃ yuṣko na cādro'yaṃ na ca śastramidaṃ tathā /
enaṃ kṣepsyāmi vṛtrasya kṣaṇādeva naśiṣyati //

5.10.41

savajramatha phenaṃ taṃ kṣipraṃ vṛtre nisṛṣṭavān /
praviśya phenaṃ taṃ viṣṇuratha vṛtraṃ vyanāśayat //

5.10.42

nihate tu tato vṛtre diśo vitimirā'bhavan /
pravavau ca śivo vāyuḥ prajāśca jahṛṣustathā //

5.10.43

tato devāḥ sagandharvā yakṣarakṣomahoragāḥ /
ṛṣayaśca mahendraṃ tamastuvanvividhaiḥ stavaiḥ //

5.10.44

namaskṛtaḥ sarvabhūtaiḥ sarvabhūtānyasāntvayat /
hatvā śatruṃ prahṛṣṭātmā vāsavaḥ saha daivataiḥ //

5.10.45

viṣṇuṃ tribhuvanaśreṣṭhaṃ pūjayāmāsa dharmavit /
tato hate mahāvīrye vṛtre devabhayaṅkare //

5.10.46

anṛtenābhibhūto'bhūcchakraḥ paramadurmanāḥ /
traiśīrṣayā'bhibhūtaśca sa pūrvaṃ brahmahatyayā //

5.10.47

mahādevasya bhūtaiśca sa punarbrahmahā iti /
ākruṣṭo nirbhayairbhūyo vrīḍito balavṛtrahā //

5.10.48

so'ntamāśritya lokānāṃ naṣṭasañjño vicetanaḥ /
na prājñāyata devendrastvabhibhūtaḥ svakarmabhiḥ //

5.10.49

praticchanno'vasaccāpsu ceṣṭamāna ivoragaḥ /
tataḥ pranaṣṭe devendre brahmahatyā bhayārdite //

5.10.50

bhūmiḥ pradhvastasankāśā nirvṛkṣā śuṣkakānanā /
vicchinnasrotaso nadyaḥ sarāṃsyanudakāni ca //

5.10.51

sankṣobhaścāpi satvānāmanāvṛṣṭikṛto'bhavat /
devāścāpi bhṛśaṃ trastāstathā sarve maharṣayaḥ //

5.10.52

arājakaṃ jagatsarvamabhibhūtamupadravaiḥ /
tato bhītā'bhavandevāḥ ko no rājā bhavediti //

5.10.53

divi devarṣayaścāpi devarājavinākṛtāḥ /
na sma kaścana devānāṃ rājye vai kurute matim //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc