Mahabharata · Chapter 5.57

kāṃstatra sañjayāpaśyaḥ prītyarthena samāgatān /
ye yotsyante pāṇḍavārthe putrasya mama vāhinīm //
sañjaya uvāca /

mukhyamandhakavṛṣṇīnāmapaśyaṃ kṛṣṇamāgatam /
cekitānaṃ ca tatraiva yuyudhānaṃ ca sātyakim //

pṛthagakṣauhiṇībhyāṃ tu pāṇḍavānabhisaṃśritau /
mahārathau samākhyātāvubhau puruṣamāninau //

akṣauhiṇyā'tha pāñcālyo daśabhistanayairvṛtaḥ / satyajitpramukhairvīrairdhṛṣṭadyumnapurogamaiḥ /

drupado vardhayanmānaṃ śikhaṇḍiparipālitaḥ /
upāyātsarvasainyānāṃ praticchādya tadā vapuḥ //

virāṭaḥ saha putrābhyāṃ śaṅkhenaivottareṇa ca /
sūryadattādibhirvīrairmadirākṣapurogamaiḥ //

sahitaḥ pṛthivīpālo bhrātṛbhistanayaistathā /
akṣauhiṇyaiva sainyānāṃ vṛtaḥ pārthaṃ samāśritaḥ //

jārāsandhirmāgadhaśca dhṛṣṭaketuśca cedirāṭ /
pṛthakpṛthaganuprāptau pṛthagakṣauhiṇīvṛtau //

kekayā bhrātaraḥ pañca sarve lohitakadhvajāḥ /
akṣauhiṇīparivṛtāḥ pāṇḍavānabhisaṃśritāḥ //

etānetāvatastatra tānapaśyaṃ samāgatān /
ye pāṇḍavārthe yotsyanti dhārtarāṣṭrasya vāhinīm //

yo veda mānuṣaṃ vyūhaṃ daivaṃ gāndharvamāsuram /
sa tatra senāpramukhe dhṛṣaṭadyumno mahārathaḥ //

bhīṣmaḥ śāntanavo rājanbhāgaḥ klṛptaḥ śikhaṇḍinaḥ taṃ virāṭo'nusaṃyātā sārdhaṃ matsyaiḥ prahāribhiḥ //

jyeṣṭhasya pāṇḍuputrasya bhāgo madrādhipo balī /
tau tu tatrābruvankecidviṣamau no matāviti //

duryodhanaḥ sahasutaḥ sārdhaṃ bhrātṛśatena ca /
prācyāśca dākṣiṇātyāśca bhīmasenasya bhāgataḥ //

arjunasya tu bhāgena karṇe vaikartano mataḥ /
aśvatthāmā vikarṇaśca saindhavaśca jayadrathaḥ //

aśakyāścaiva ye kecitpṛthivyāṃ śūramāninaḥ /
sarvāṃstānarjunaḥ pārthaḥ kalpayāmāsa bhāgataḥ //

maheṣvāṃsā rājaputrā bhrātaraḥ pañca kekayāḥ /
kekayāneva bhāgena kṛtvā yotsyanti saṃyuge //

teṣāmeva kṛto bhāgo mālavāḥ sālvakāstathā /
trigartānāṃ ca vai mukhyau yau tau saṃśaptakāviti //

duryodhanasutāḥ sarve tathā duḥśāsanasya ca /
saubhadreṇa kṛto bhāgo rājā caiva bṛhadbalaḥ //

draupadeyā maheṣvāsāḥ suvarṇavikṛtadhvajāḥ /
dhṛṣṭadyumnamukhā droṇamabhiyāsyanti bhārata //

cekitānaḥ somadattaṃ dvairathe yoddhumicchati /
bhojaṃ tu kṛtavarmāṇaṃ yuyudhāno yuyutsati //

sahadevastu mādreyaḥ śūraḥ sankrandano yudhi /
svamaṃśaṃ kalpayāmāsa śyālaṃ te subalātmajam //

ulūkaṃ caiva kaitavyaṃ ye ca sārasvatā gaṇāḥ /
nakulaḥ kalpayāmāsa bhāgaṃ mādravatīsutaḥ //

ye cānye pārthivā rājanpratyudyāsyanti saṅgare /
samāhvānena tāṃścāpi pāṇḍuputrā akalpayan //

evameṣāmanīkāni pravibhaktāni bhāgaśaḥ /
yatte kāryaṃ saputrasya kriyatāṃ tadakālikam //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

na santi sarve putrā me mūḍhā durdyūtadevinaḥ /
yeṣāṃ yuddhaṃ balavatā bhīmena raṇamūrdhani //

rājānaḥ pārthivāḥ sarve prokṣitāḥ kāladharmaṇā /
gāṇḍīvāgniṃ pravekṣyanti pataṅgā iva pāvakam //

vidrutāṃ vāhinīṃ manye kṛtavairairmahātmabhiḥ /
tāṃ raṇe ke'nuyāsyanti prabhagnāṃ pāṇḍavairyudhi //

sarve hyatirathāḥ śūrāḥ kīrtimantaḥ pratāpinaḥ /
sūryapāvakayostulyāstejasā samitiñjayāḥ //

yeṣāṃ yudhiṣṭhiro netā goptā ca madhusūdanaḥ /
yodhau ca pāṇḍavau vīrau savyasācivṛkodarau //

nakulaḥ sahadevaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ /
sātyakirdrupadaścaiva dhṛṣṭaketuśca sānujaḥ //

uttamaujāśca pāñcālyo yudhāmanyuśca durjayaḥ /
śikhaṇḍī kṣatradevaśca tathā vairāṭiruttaraḥ //

kāśayaścedayaścaiva matsyāḥ sarve ca sṛñjayāḥ /
virāṭaputro babhruśca pāñcālāśca prabhadrakāḥ //

yeṣāmmindro'pyakāmānāṃ na haretpṛthivīmimām /
vīrāṇāṃ raṇadhīrāṇāṃ ye bhindyuḥ parvatānapi //

tānsarvaguṇasampannānamanuṣyapratāpinaḥ /
krośato mama duṣputro yoddhumicchati sañjaya //
duryodhana uvāca /

ubhau sva ekajātīyau tathobhau bhūmigocarau /
atha kasmātpāṇḍavānāmekato manyase jayam //

pitāmahaṃ ca droṇaṃ ca kṛpaṃ karṇaṃ ca durjayam /
jayadrathaṃ somadattamaśvatthāmānameva ca //

sutejaso maheṣvāsānindro'pi sahito'maraiḥ /
aśaktaḥ samare jetuṃ kiṃ punastāta pāṇḍavāḥ //

sarve ca pṛthivīpālā madarthe tāta pāṇḍavān /
āryāḥ śastrabhṛtaḥ śūrāḥ samarthāḥ pratibādhituṃ //

na māmakānpāṇḍavāste samarthāḥ prativīkṣitum /
parākrānto hyahaṃ pāṇḍūnsaputrānyoddhumāhave //

matpriyaṃ pārthivāḥ sarve ye cikīrṣanti bhārata /
te tānāvārayiṣyanti aiṇeyāniva tantunā //

mahatā rathavaṃśena śarajālaiśca māmakaiḥ /
abhidrutā bhaviṣyanti pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

unmatta iva me putro vilapatyeṣa sañjaya /
na hi śakto rame jetuṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram //

jānāti hi yathā bhīṣmaḥ pāṇḍavānāṃ yaśasvinām /
balavattāṃ saputrāṇāṃ dharmajñānāṃ mahātmanām //

yato nārocayadayaṃ vigrahaṃ tairmahātmabhiḥ /
kiṃ tu sañjaya me brūhi punasteṣāṃ viceṣṭitam //

kastāṃstarasvino bhūyaḥ sandīpayati pāṇḍavān /
arciṣmato maheṣvāsānhaviṣā pāvakāniva //
sañjaya uvāca /

dhṛṣṭadyumnaḥ sadaivaitānsandīpayati bhārata /
yuddhyadhvamiti mābhaiṣṭa yuddhādbharatasattamāḥ //

ye kecitpārthivāstatra dhārtarāṣṭreṇa saṃvṛtāḥ /
yuddhe samāgamiṣyanti tumule śastrasaṅkule //

tānsarvānāhave kruddhānsānubandhānsamāgatān /
ahamekaḥ samādāsye timiryatsyānivodakāt //

bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ karṇaṃ drauṇiṃ śalyaṃ suyodhanam /
etāṃścāpi nirotsyāmi veleva makarālayam //

tathā bruvantaṃ dharmātmā prāha rājā yudhiṣṭhiraḥ /
tava dhairyaṃ ca vīryaṃ ca pāñcālaḥ pāṇḍavaiḥ saha //

sarve samadhirūḍhāḥ sma saṅgrāmānnaḥ samuddhara /
jānāmi tvāṃ mahābāho kṣatradharme vyavasthitam //

samarthamekaṃ paryāptaṃ kauravāṇāṃ vinigrahe /
purastādupayātānāṃ kauravāṇāṃ yuyutsatām //

bhavattā yadvidhātavyaṃ tannaḥ śreyaḥ parantapa /
saṅgrāmādapayātānāṃ bhagnānāṃ śaraṇaiṣiṇām //

pauruṣaṃ darśayañśūro yastiṣṭhedagrataḥ pumān /
krīṇīyāttaṃ sahasreṇa iti nītimatāṃ matam //

sa tvaṃ śūraśca vīraśca vikrāntaśca nararṣabha /
bhayārtānāṃ paritrātā saṃyugeṣu na saṃśayaḥ //

evaṃ bruvati kaunteye dharmātmani yudhiṣṭhire / dhṛṣṭadyumna uvācedaṃ māṃ vaco gatasādhvasam /
sarvāñjanapadānsūta yodhā duryodhanasya ye //

sabāhlikānkurūnbrūyāḥ prātipeyāñśaradvataḥ /
sūtaputraṃ tathā droṇaṃ sahaputraṃ jayadratham //

duḥśāsanaṃ vikarṇaṃ ca tathā duryodhanaṃ nṛpam bhīṣmaṃ ca brūhi gatvā tvamāśu gaccha ca māciram //

yudhiṣṭhiraḥ sādhunaivābhyupeyo mā vo'vadhīdarjuno devaguptaḥ /
rājyaṃ daddhvaṃ dharmarājasya tūrṇaṃ yācadhvaṃ vai pāṇḍavaṃ lokavīram //

naitādṛśo hi yodho'sti pṛthivyāmiha kaścana /
yathāvidhaḥ savyasācī pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ //

devairhi sambhṛto divyo ratho gāṇḍīvadhanvanaḥ /
na sajeyomanuṣyeṇa mā sma kṛddhvaṃ mano yudhi //