Mahabharata · Chapter 5.44

sanatsujāta yāmimāṃ parāṃ tvaṃ brāhmīṃ vācaṃ vadase viśvarūpām /
parāṃ hi kāmena sudurlabhāṃ kathāṃ prabrūhi me vākyamidaṃ kumāra /
sanatsujāta uvāca /

naitadbrahma tvaramāṇena labhyaṃ yanmāṃ pṛcchannatihṛṣyasyatīva /
buddhau vilīne manasi pracintya vidyā hi sā brahmacaryeṇa labhyā //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

atyantavidyāmiti yatsanātanīṃ bravīṣi tvaṃ brahmacaryeṇa siddhām /
anārabhyāṃ vasatīha kāryakāle kathaṃ brāhmaṇyamamṛtatvaṃ labheta //
sanatsujāta uvāca /

avyaktavidyāmabhidhāsye parāṇīṃ buddhyā ca teṣāṃ brahmacaryeṇa siddhām /
yāṃ prāpyainaṃ martyalokaṃ tyajanti yā vai vidyā guruvṛddheṣu nityā //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

brahmacaryeṇa yā vidyā śakyā veditumañcasā /
tatkathaṃ brahmacaryaṃ syādetadbrahmanbravīhi me //
sanatsujāta uvāca /

ācāryayonimiha ye praviśya bhūtvā garbhe brahmacaryaṃ caranti /
ihaiva te śāstrakārā bhavanti prahāya dehaṃ paramaṃ yānti yogam //

asmim̐lloke vai jayantīha kāmā- nbrāhmīṃ sthitiṃ hyanutitikṣamāṇāḥ /
ta ātmānaṃ nirharantīha dehā- nmuñjādiṣīkāmiva satvasaṃsthāḥ //

śarīrametau kurutaḥ pitā mātā ca bhārata / ācāryaśāstā yā jātiḥ sā puṇyā sā'jarā'mama

yaḥ prāvṛṇotyavitathena varṇā- nṛtaṃ kurvannamṛtaṃ samprayaccham /
taṃ manyeta pitaraṃ mātaraṃ ca tasmai na druhyetkatamasya jānan //

guruṃ śiṣyo nityamabhivādayīta svādhyāyamicchecchucirapramattaḥ /
mānaṃ na kuryānnādadhīta ropa- mepa prathamo brahmacaryasya pādaḥ //

śiṣyavṛttikrameṇaiva vidyāmāpnoti yaḥ śuciḥ /
brahmacaryavratasyāsya prathamaḥ pāda ucyate //

ācāryasya priyaṃ kuryātprāṇairapi dhanairapi /
karmaṇā manasā vācā dvitīyaḥ pāda ucyate //

samā gurau yathā vṛttirgarupatnyāṃ tathā caret /
tatputre ca tathā kurvandvitīyaḥ pāda ucyate //

ācāryeṇātmakṛtaṃ vijānan jñātvā cārthaṃ bhāvito'smītyanena /
yanmanyate taṃ prati hṛṣṭabuddhiḥ sa vai tṛtīyo brahmacaryasya pādaḥ //

nācāryasyānapākṛtya pravāsaṃ prājñaḥ kurvīta naitadahaṃ karomi /
itīva manyeta na bhāṣayeta sa vai caturtho brahmacaryasya pādaḥ //

kālena pādaṃ labhate tathārthaṃ tataśca pādaṃ guruyogataśca /
utsāhayogena ca pādamṛcche- cchāstreṇa pādaṃ ca tato'bhiyāti //

dharmādayo dvādaśa yasya rūpa- manyāni cāṅgāni tathā balaṃ ca /
ācāryayoge phalatīti cāhu- rbrahmārthayogena ca brahmacaryam //

evaṃ pravṛtto yadupālabheta vai dhanamācāryāya tadanuprayacchet /
sa tāṃ vṛttiṃ bahuguṇāmevameti guroḥ putre bhavati ca vṛttireṣā //

evaṃ vasansarvato vardhatīha bahūnputrāṃllabhate ca pratiṣṭhām /
varṣanti cāsmai pradiśo diśaśca vasatyasminbrahmacarye janāśca //

etena brahmañcaryeṇa devā devatvamāpnuvan /
ṛṣayaśca mahābhāgā brahmalokaṃ manīṣiṇaḥ //

gandharvāṇāmanenaiva rūpamapsarasamabhūt /
etena brahmacaryeṇa sūryo'pyahnāya jāyate //

ākāṅkṣyārthasya saṃyogādrasabhedārthināmiva /
evaṃ hyete samājñāya tādṛgbhāvaṃ gatā ime //

ya āśrayetpāvayeccāpi rāja- nsarvaṃ śarīraṃ tapasā tapyamānaḥ /
etena vai bālyamabhyeti vidvān mṛtyuṃ tathā sa jayatyantakāle //

antavataḥ kṣatriya te jayanti lokāñjanāḥ karmaṇā nirmalena /
brahmaiva vidvāṃstena cābhyeti sarvaṃ nānyaḥ panthā ayanātha vidyate //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

ābhāti śuklamiva lohitami- vātho kṛṣṇamathāñjanaṃ kādravaṃ vā /
sadbrahmaṇaḥ paśyati yo'tra vidvā- nkathaṃ rūpaṃ tadamṛtamakṣaraṃ padam //
sanatsujāta uvāca /

ābhāti śuklamiva lohitami- vātho kṛṣṇamāyasamarkavarṇam /
na pṛthivyāṃ tiṣṭhati nāntarikṣe naitatsamudre salilaṃ bibharti //

na tārakāsu na ca vidyudāśritaṃ na cābhreṣu dṛśyate rūpamasya /
na cāpi vāyau na ca devatāsu naitaccandre dṛśyate nota sūrye //

naivarkṣu tanna yajuṣṣu nāpyatharvasu na dṛśyate vai vimaleṣu sāmasu /
rathantare bārhadrathe vāpi rāja- nmahāvrate naiva dṛśyedbhruvaṃ tat //

apāraṇīyaṃ tamasaḥ parastā- ttadantako'pyeti vināśakāle /
aṇīyo rūpaṃ kṣuradhārayā samaṃ mahacca rūpaṃ tadvai parvatebhyaḥ //

sā pratiṣṭhā tadamṛtaṃ lokāstadbrahma tadyaśaḥ /
bhūtāni jajhire tasmātpralayaṃ yānti tatra hi //

anāmayaṃ tanmahadudyataṃ yaśo vāco vikāraṃ kavayo vadanti /
yasmiñjagatsarvamidaṃ pratiṣṭhitaṃ ye tadviduramṛtāste bhavanti //

tadetadahnā saṃsthitaṃ bhāti sarvaṃ tadātmavitpaśyati jñānayogāt /
tasmiñjagatsarvamidaṃ pratiṣṭhitaṃ ye tadviduramṛtāste bhavanti //