Mahabharata · Chapter 5.38

ūrdhvaṃ prāṇā hyutkrāmanti yūnaḥ sthavira āyati /
pratyutthānābhivādābhyāṃ punastānpratipadyate //

pīṭhaṃ dattvā sādhave'bhyāgatāya ānīyāpaḥ parinirṇijya pādau /
sukhaṃ pṛṣṭvā prativedyātmasaṃsthāṃ tato dadyādannamavekṣya dhīraḥ //

yasyodakaṃ madhuparkaṃ ca gāṃ ca na mantravitpratigṛhṇāti gehe /
lobhādbhayādatha kārpaṇyato vā tasyānarthaṃ jīvitamāhuraryāḥ //

cikitsakaḥ śalyakartāvakīrṇī stenaḥ krūro madyapo bhrūṇahā ca /
senājīvī śrutivikrāyakaśca bhṛśaṃ priyo'pyatithirnodakārhaḥ //

avikreyaṃ lavaṇaṃ pakvamannaṃ dadhi kṣīraṃ madhu tailaṃ ghṛtaṃ ca /
tilā māṃsaṃ phalamūlāni śākaṃ raktaṃ vāsaḥ sarvagandhā guḍāśca //

aroṣaṇo yaḥ samaloṣṭhāśmakāñcanaḥ prahīṇaśoko gatasandhivigrahaḥ /
nindāpraśaṃsoparataḥ priyāpriye tyajannudāsīnavadeṣa bhikṣukaḥ //

nīvāramūleṅgudaśākavṛttiḥ susaṃyatātmāgnikāryeṣu codyaḥ /
vane vasannatithiṣvapramatto dhurandharaḥ puṇyakṛdeṣa tāpasaḥ //

apakṛtya buddhimato dūrastho'smīti nāśvaset /
dīrghau buddhimato bāhū yābhyāṃ hiṃsati hiṃsitaḥ //

na viśvasedaviśvaste viśvaste nātiviśvaset /
viśvāsādbhayamutpannaṃ mūlānyapi nikṛntati //

anīrṣurguptadāraśca saṃvibhāgī priyaṃvadaḥ /
ślakṣṇo madhuravākstrīṇāṃ na cāsāṃ vaśago bhavet //

pūjanīyā mahābhāgāḥ puṇyāśca gṛhadīptayaḥ /
striyaḥ śriyo gṛhasyoktāstasmādrakṣyā viśeṣataḥ //

piturantaḥpuraṃ dadyānmāturdadyānmahānasam / goṣu cātmasamaṃ dadyātsvayameva kṛṣiṃ vrajet /
bhṛtyairvāṇijyacāraṃ ca putraiḥ seveta ca dvijān //

adbhyo'gnirbrahmataḥ kṣatramaśmano lohamutthitam /
teṣāṃ sarvatragaṃ tejaḥ svāsu yoniṣu śāmyati //

nityaṃ santaṃ kule jātāḥ pāvakopamatejasaḥ /
kṣamāvanto nirākārāḥ kāṣṭhe'gniriva śerate //

yasya mantraṃ na jānanti bāhyāścābhyantarāśca ye /
sa rājā sarvataścakṣuściramaiśvaryamaśnute //

kariṣyanna prabhāṣeta kṛtānyeva tu darśayet /
dharmakāmārthakāryāṇi tathā mantro na bhidyate //

giripṛṣṭhamupāruhya prāsādaṃ vā rahogataḥ /
araṇye niḥśalāke vā tatra mantro'bhidhīyate //

nāsuhṛtparamaṃ mantraṃ bhāratārhati veditum /
apaṇḍito vāpi suhṛtpaṇḍito vāpyanātmavān //

nāparīkṣya mahīpālaḥ kuryātsacivamātmanaḥ /
amātye hyarthalipsā ca mantrarakṣaṇameva ca //

kṛtāni sarvakāryāṇi yasya pāriṣadā viduḥ / dharme cārthe ca kāme ca sa rājā rājasattamaḥ /

gūḍhamantrasya nṛpatestasya siddhirasaṃśayam // apraśastāni kāryāṇi yo mohādanutiṣṭhati /

sa teṣāṃ viparibhraṃśādbhraśyate jīvitādapi // karmaṇāṃ tu praśastānāmanuṣṭhānaṃ sukhāvaham /

teṣāmevānanuṣṭhānaṃ paścāttāpakaraṃ matam // anadhītya yathā vedānna vipraḥ śrāddhamarhati /

evamaśrutaṣāṅguṇyo na mantraṃ śrotumarhati // sthānavṛddhikṣayajñasya ṣāṅguṇyaviditātmanaḥ /

anavajñātaśīlasya svādhīnā pṛthivī nṛpa // amoghakrodhaharṣasya svayaṃ kṛtvānvavekṣiṇaḥ /

ātmapratyayakośasya vasudaiva vasundharā // nāmamātreṇā tuṣyeta chatreṇa ca mahīpatiḥ /

bhṛtyebhyo visṛjedarthānnaikaḥ sarvaharo bhavet // brāhmaṇaṃ brāhmaṇo veda bhartā veda striyaṃ tathā /

amātyaṃ nṛpatirveda rājā rājānameva ca // na śatrurvaśamāpanno moktavyo vadhyatāṃ gataḥ /

nyagbhūtvā paryupāsīta vadhvaṃ hanyādbale sati //
ahatāddhi bhayaṃ tasmājjāyate nacirādiva //

daivateṣu prayatnena rājasu brāhmaṇeṣu ca /
niyantavyaḥ sadā krodho vṛddhabālātureṣu ca //

nirarthaṃ kalahaṃ prājño varjayenmūḍhasevitam /
kīrti ca labhate loke na cānarthena yujyate //

prasādo niṣphalo yasya krodhaścāpi nirarthakaḥ /
na taṃ bhartāramicchanti ṣaṇḍhaṃ patimiva striyaḥ //

na buddhirdhanalābhāya na jāḍyamasamṛddhaye /
lokaparyāyavṛttāntaṃ prājño jānāti netaraḥ //

vidyāśīlavayovṛddhānbuddhivṛddhāṃśca bhārata /
dhanābhijātavṛddhāṃśca nityaṃ mūḍho'vamanyate //

anāryavṛttamaprājñamasūyakamadhārmikam /
anarthāḥ kṣipramāyānti vāgduṣṭaṃ krodhanaṃ tathā //

avisaṃvādanaṃ dānaṃ samayasyāvyatikramaḥ /
āvartayanti bhūtāni samyakpraṇihitā ca vāk //

avisaṃvādako dakṣaḥ kṛtajño matimānṛjuḥ /
api sankṣīṇakośo'pi labhate parivāraṇam //

dhṛtiḥ śamo damaḥ śaucaṃ kāruṇyaṃ vāganiṣṭhurā /
mitrāṇāṃ cānabhidrohaḥ saptaitāḥ samidhaḥ śriyaḥ //

asaṃvibhāgī duṣṭātmā kṛtaghno nirapatrapaḥ /
tādṛṅvarādhipo loke varjanīyo narādhipa //

na ca rātrau sukhaṃ śete sasarpa iva veśmani /
yaḥ kopayati nirdoṣaṃ sadoṣo'bhyantaraṃ janam //

yeṣu duṣṭeṣu doṣaḥ syādyogakṣemasya bhārata /
sadā prasādanaṃ teṣāṃ devatānāmivācaret //

ye'rthāḥ strīṣu samāyuktāḥ pramattapatiteṣu ca /
ye cānārye samāsaktāḥ sarve te saṃśayaṃ gatāḥ //

yatra strī yatra kitavo bālo yatrānuśāsitā /
mañjanti te'vaśā rājannadyāmaśmaplavā iva //

prayojaneṣu ye saktā na viśeṣeṣu bhārata /
tānahaṃ paṇḍitānmanye viśeṣā hi prasaṅginaḥ //

yaṃ praśaṃsanti kitavā yaṃ praśaṃsanti cāraṇāḥ /
yaṃ praśaṃsanti bandhakyo na sa jīvati mānavaḥ //

hitvā tānparameṣvāsānpāṇḍavānamitaujasaḥ /
āhitaṃ bhārataiśvaryaṃ tvayā duryodhane mahat //

taṃ drakṣyasi paribhraṣṭaṃ tasmāttvamacirādiva /
aiśvaryamadasammūḍhaṃ baliṃ lokatrayādiva //