Mahabharata · Chapter 5.192

śikhaṇḍivākyaṃ śrutvā'tha sa yakṣo bharatarṣabha /
provāca manasā cintya daivenopanipīḍitaḥ //

bhavitavyaṃ tathā taddhi mama duḥkhāya kaurava /
bhadre kāmaṃ kariṣyāmi samayaṃ tu nibodha me //

svaṃ te puṃstvaṃ pradāsyāmi strītvaṃ dhārayitā'smi te kiñcitkālaṃ tu te dāsye pulliṅgaṃ svamidaṃ tava /
āgantavyaṃ tvayā kāle satyaṃ caiva vadasva me //

prabhuḥ sankalpasiddho'smi kāmacārī vihangamaḥ /
matprasādātpuraṃ caiva trāhi bandhūṃśca kevalam //

strīliṅgaṃ dhārayiṣyāmi tavedaṃ pārthivātmaje /
satyaṃ me pratijānīhi kariṣyāmi priyaṃ tava //
śikhaṇḍyuvāca /

pratidāsyāmi bhagavanpuliṅgaṃ tava suvrata /
kiñcitkālāntaraṃ strītvaṃ dhārayasva niśācara //

pratiyāte daśārṇe tu pārthive hemavarmaṇi /
kanyaiva hi bhaviṣyāmi puruṣastvaṃ bhaviṣyasi //
bhīṣma uvāca /

ityuktvā samayaṃ tatra cakrāte tāvubhau nṛpa /
anyonyasyānabhidrohe tau sankrāmayatāṃ tataḥ //

strīliṅgaṃ dhārayāmāsa sthūṇo yakṣo'tha bhārata /
yakṣarūpaṃ ca taddīptaṃ śikhaṇḍī pratyapadyata //

tataḥ śikhaṇḍī pāñcālyaḥ puṃstvamāsādya pārthiva /
viveśa nagaraṃ hṛṣṭaḥ pitaraṃ ca samāsadat //

yathāvṛttaṃ tu tatsarvamācakhyau drupadasya tat / mātuśca rahite rājanprasādaṃ yakṣajaṃ tadā /
drupadastasya tacchrutvā harṣamāhārayatparam //

sabhāryastacca sasmāra maheśvaravacastadā /
tataḥ sampreṣayāmāsa daśārṇādhipaternṛpaḥ //

puruṣo'yaṃ mama sutaḥ śraddhattāṃ me bhavāniti /
atha dāśārṇako rājā sahasābhyāgamattadā //

pāñcālarājaṃ drupadaṃ duḥkhaśokasamanvitaḥ /
tataḥ kāmpilyamāsādya daśārṇādhipatistataḥ //

preṣayāmāsa satkṛtya dūtaṃ brahmavidāṃ varam /
brūhi madvacanāddūta pāñcālyaṃ taṃ nṛpādhamam //

yanme kanyāṃ svakanyārthe vṛtavānasi durmate /
phalaṃ tasyāvalepasya drakṣyasyadya na saṃśayaḥ //

evamuktaśca tenāsau brāhmaṇo rājasattama /
dūtaḥ prayāto nagaraṃ dāśārṇanṛpacoditaḥ //

tataḥ āsādayāmāsa purodhā drupadaṃ pure /
tasmai pāñcālako rājā gāmarghyaṃ ca susatkṛtam //

prāpayāmāsa rājendra saha tena śikhaṇḍinā /
tāṃ pūjāṃ nābhyanandatsa vākyaṃ cedamuvāca ha //

yaduktaṃ tena vīreṇa rājñā kāñcanavarmaṇā /
yatte'hamadhamācāra duhitrā'smyabhivañcitaḥ //

tasya pāpasya karaṇātphalaṃ prāpnuhi durmate /
dehi yuddhaṃ narapate mamādya raṇamūrdhani //

uddhariṣyāmi te sadyaḥ sāmātyasutabāndhavam /
tadupālambhasaṃyuktaṃ śrāvitaḥ kila pārthivaḥ //

daśārṇapatinā cokto mantrimadhye purodhasā /
abhavadbharataśreṣṭha drupadaḥ praṇayānataḥ //

yadāha māṃ bhavānbrahmansambandhivacanādvacaḥ /
asyottaraṃ prativaco dūto rājñe vadiṣyati //

tataḥ sampreṣayāmāsa drupado'pi mahātmane /
hiraṇyavarmaṇe dūtaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragam //

tamāgamya tu rājānaṃ daśārṇādhipatiṃ tadā /
tadvākyamādade rājanyaduktaṃ drupadena ha //

āgamaḥ kriyatāṃ vyaktaḥ kumāro'yaṃ suto mama /
mithyaitaduktaṃ kenāpi tadaśraddheyamityuta //

tataḥ sa rājā drupadasya śrutvā / vimarśayukto yuvatīrvariṣṭhāḥ /
sampreṣayāmāsa sucārurūpāḥ śikhaṇḍinaṃ strīpumānveti vettum //

tāḥ preṣitāstattvabhāvaṃ viditvā prītyā rājñe tacchaśaṃsurhi sarvam /
śikhaṇḍinaṃ puruṣaṃ kauravendra dāśārṇarājāya mahānubhāvam //

tataḥ kṛtvā tu rājā sa āgamaṃ prītimānatha /
sambandhinā samāgamya hṛṣṭo vāsamuvāsa ha //

śikhaṇḍine ca muditaḥ prādādvittaṃ janeśvaraḥ . hastino'śvāṃśca gāścaiva dāsīrbahuśatāstathā . 5-192031c pūjitaśca pratiyayau nirbhartsya tanayāṃ kila //

vinītakilviṣe prīte hemavarmaṇi pārthive /
pratiyāte daśārṇe tu hṛṣṭarūpā śikhaṇḍinī //

kasyacittvatha kālasya kubero naravāhanaḥ /
lokayātrāṃ prakurvāṇaḥ sthūṇasyāgānniveśanam //

sa nadgṛhasyopari vatamāna ālokayāmāsa dhanādhigoptā /
sthūṇasya yakṣasya viveśa veśma svalankṛtaṃ mālyaguṇairvicitraiḥ //

lācaiśca gandhaiśca tathā vitānai- rabhyarcitaṃ dhṛnadhṛpitaṃ ca /
dhvajaiḥ patākābhiralankṛtaṃ ca bhakṣyānnapeyāmipadattamodam //

tatsthānaṃ tasya dṛṣṭvā tu sarvataḥ samalankṛtam /
maṇiratnasuvarṇānāṃ mālābhiḥ paripūritam //

nānākusūmagandhāḍhyaṃ siktasammṛṣṭaśobhitam /
athābravīdyakṣapatistānyakṣānanugāṃstadā //

svalankṛtamidaṃ veśma sthūṇasyāmitavikramāḥ /
nopasarpati māṃ caiva kasmādadya sa mandadhīḥ //

yasmājjānansa mandātmā māmasau nopasarpati /
tasmāttasmai mahādaṇḍo dhāryaḥ syāditi me matiḥ //
yakṣā ūcuḥ /

drupadasya sutā rājanrājño jātā śikhaṇḍinī /
tasyā nimitte kasmiṃścitprādātpuruṣalakṣaṇam //

agrahīllakṣaṇaṃ strīṇāṃ strībhūtā tiṣṭhate gṛhe /
nopasarpati tenāsau savrīḍaḥ strīsarūpavān //

etasmātkāraṇādrājansthūṇo na tvā'dya sarpati /
śrutvā kuru yathānyāyaṃ vimānamiha tiṣṭhatām //

ānīyatāṃ sthūṇa iti tato yakṣādhipo'bravīt /
kartāsmi nigrahaṃ tasya pratyuvāca punaḥ punaḥ //

so'bhyagacchata yakṣendramāhūtaḥ pṛthivīpate /
strīmarūpo mahārāja tasthau vrīḍāsamanvitaḥ //

taṃ śaśāpātha sankruddho dhanadaḥ kurūnandana /
evameva bhavatvadya strītvaṃ pāpasya guhyakāḥ //

tato'bravīdyakṣapatirmahātmā yasmādadāstvavamanyeha yakṣān /
śikhaṇḍino lakṣaṇaṃ pāpabuddhe strīlakṣaṇaṃ cāgrahīḥ pāpakarman //

apravṛttaṃ sudurbuddhe yasmādetattvayā kṛtam /
tasmādadya prabhṛtyeva strī tvaṃ sā puruṣastathā //

tataḥ prasādayāmāsuryakṣā vaiśravaṇaṃ kila /
sthūṇasyārthe kuruṣvāntaṃ śāpasyeti punaḥ punaḥ //

tato mahātmā yakṣendraḥ pratyuvācānugāminaḥ /
sarvānyakṣagaṇāṃstāta śāpasyāntacikīrṣayā //

śikhaṇḍini hate yakṣāḥ svaṃ rūpaṃ pratipatsyate /
sthūṇo yakṣo nirudvego bhavatviti mahāmanāḥ //

ityuktvā bhagavāndevo yakṣarājaḥ supūjitaḥ /
prayayau sahitaḥ sarvairnimeṣāntaracāribhiḥ //

sthūṇastu śāpaṃ samprāpya tatraiva nyavasattadā /
samaye cāgamūttūrṇaṃ śikhaṇḍī taṃ kṣapācaram //

so'bhigamyābravīdvākyaṃ prāpto'smi bhagavanniti /
tamabravīttataḥ sthūṇaḥ prīto'smīti punaḥ punaḥ //

ārjavenāgataṃ dṛṣṭvā rājaputraṃ śikhaṇḍinam /
sarvameva yathāvṛttamācacakṣe śikhaṇḍine //
bhīṣma uvāca /

śapto vaiśravaṇenāhaṃ tvatkṛte pārthivātmaja /
gacchedānīṃ yathākāmaṃ cara lokānyathāsukham //

diṣṭametatpurā manye na śakyamativartitum /
gamanaṃ tava ceto hi paulastyasya ca darśanam //
bhīṣma uvāca /

evamuktaḥ śikhaṇḍī tu sthūṇayakṣeṇa bhārata /
pratyājagāma nagaraṃ harveṇa mahatāvṛtaḥ //

pūjayāmāsa vividhairgandhamālyairmahādhanaiḥ /
dvijātīndevatāścaiva caityānatha catuṣpathān //

drupadaḥ saha putreṇa siddhārthena śikhaṇḍinā /
mudaṃ ca paramāṃ lebhe pāñcālyaḥ saha bāndhavaiḥ //

śiṣyārthaṃ pradadau cātha droṇāya kurupuṅgava /
śikhaṇḍinaṃ mahārāja putraṃ strīpūrviṇaṃ tathā //

pratipede catuṣpādaṃ dhanurvedaṃ nṛpātmajaḥ /
śikhaṇḍī saha yuṣmābhirdhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ //

mama tvetaccarāstāta yathāvatpratyavedayan /
jaḍāndhabadhirākārā ye muktā drapade mayā //

evameṣa mahārāja strī pumāndrupadātmajaḥ /
sa sambhūtaḥ kuruśreṣṭha śikhaṇḍī rathasattamaḥ //

jyeṣṭhā kāśipateḥ kanyā ambā nāmeti viśrutā /
drupadasya kule jātā śikhaṇḍī bharatarṣabha //

nāhamenaṃ dhanuṣpāṇiṃ yuyutsuṃ samupasthitam /
muhūrtamapi paśyeyaṃ prahareyaṃ na cāpyuta //

vratametanmama sadā pṛthivyāmapi viśrutam /
striyāṃ strīpūrvake caiva strīnāmni strīsarūpiṇi //

na muñceyamahaṃ bāṇamiti kauravanandana /
na hanyāmahametena kāraṇena śikhaṇḍinam //

etattattvamahaṃ veda janma tāta śikhaṇḍinaḥ /
tato nainaṃ haniṣyāmi samareṣvātatāyinam //

yadi bhīṣmaḥ striyaṃ hanyātsantaḥ kuryurvigarhaṇam /
nainaṃ tasmāddhaniṣyāmi dṛṣṭvāpi samare sthitam //
vaiśampāyana uvāca /

etacchrutvā tu karavyo rājā duryodhanastadā /
muhūrtamiva sa dhyātvā bhīṣme yuktamamanyata //