Mahabharata · Chapter 5.177

duḥkha dvayoridaṃ bhadre katarasya cikīrṣasi /
pratikartavyamabale tattvaṃ vatse vadasva me //

yadi saubhapatirbhadre niyoktavyo matastava /
niyokṣyati mahātmā sa rāmastvaddhitakāmyayā //

athāpageyaṃ bhīṣmaṃ tvaṃ rāmeṇecchasi dhīmatā /
raṇe vinirjitaṃ draṣṭuṃ kuryāttadapi bhārgavaḥ //

sṛñjayasya vacaḥ śrutvā tava caiva śucismite /
yadatra te bhṛśaṃ kāryaṃ tadadyaiva vicintyatām //
ambovāca /

apanītāsmi bhīṣmeṇa bhagavannavijānatā /
nābhijānāti me bhīṣmo brahmansālvagataṃ manaḥ //

etadvicārya manasā bhavānetadviniścayam /
vicinotu yathānyāyaṃ vidhānaṃ kriyatāṃ tathā //

bhīṣme vā kuruśārdūle śālvarāje'thavā punaḥ /
ubhayoreva vā brahmanyuktaṃ yattatsamācara //

niveditaṃ mayā hyetadduḥkhamūlaṃ yathātatham /
vidhānaṃ tatra bhagavankartumarhasi yuktitaḥ //
akṛtavraṇa uvāca /

upapadamidaṃ bhadre yadevaṃ varavarṇini /
dharmaṃ prativaco brūyāḥ śrṛṇu cadaṃ vaco mama //

yadi tvāmāpageyo vai na nayedgajasāhvayam /
sālvastvā śirasā bhīru gṛhṇīyādrāmacoditaḥ //

tena tvaṃ nirjitā bhadre yasmānnītāsi bhāmini /
saṃśayaḥ sālvarājasya tena tvayi sumadhyame //

bhīṣmaḥ puruṣamānī ca jitakāśī tathaiva ca /
tasmātpratikriyā yuktā bhīṣme kārayituṃ tava //
ambovāca /

mamāpyeṣa sadā brahmanhṛdi kāmo'bhivartate /
ghātayeyaṃ yadi raṇe bhīṣmamityeva nityadā //

bhīṣmaṃ vā sālvarājaṃ vā yaṃ vā doṣeṇa gacchasi /
praśādhi taṃ mahābāhoyatkṛte'haṃ suduḥkhitā //
bhīṣma uvāca /

evaṃ kathayatāmeva teṣāṃ sa divaso gataḥ /
rātriśca bharataśreṣṭha sukhaśītoṣṇamārutā //

tato rāmaḥ prādurāsītprajvalanniva tejasā /
śiṣyaiḥ parivṛto rājañjaṭācīradharo muniḥ //

dhanuṣpāṇiradīnātmā khaṅgaṃ bibhratparaśvadhī /
virajā rājaśārdūla sṛñjayaṃ so'bhyayānnṛpam //

tatastaṃ tāpasā dṛṣṭvā sa ca rājā mahātapāḥ /
tasthuḥ prāñjalayo rājansā ca kanyā tapasvinī //

pūjayāmāsuravyagrā madhuparkeṇa bhārgavam /
arcitaśca yathānyāyaṃ niṣasāda sahaiva taiḥ //

tataḥ pūrvavyatītāni kathayantau sma tāvubhau /
āsātāṃ jāmadagnyaśca sṛñjayaścaiva bhārata //

tathā kathānte rājarṣirbhṛguśreṣṭhaṃ mahābalam /
uvāca madhuraṃ kāle rāmaṃ vacanamarthavat //

rāmeyaṃ mama dauhitrī kāśirājasutā prabho /
asyāḥ śrṛṇu yathātattvaṃ kāryaṃ kāryaviśārada //

paramaṃ kathyatāṃ ceti tāṃ rāmaḥ pratyabhāṣata /
tataḥ sābhyavadadrāmaṃ jvalantamiva pāvakam //

tato'bhivādya caraṇau rāmasya śirasā śubhau /
spṛṣṭvā padmadalābhābhyāṃ pāṇibhyāmagrataḥ sthitā //

ruroda sā śokavatī bāṣpavyākulalocanā /
prapede śaraṇaṃ caiva śaraṇyaṃ bhṛgunandanam //
rāma uvāca /

yathā tvaṃ sṛñjayasyāsya tathā me tvaṃ nṛpātmaje /
brūhi yatte manoduḥkhaṃ kariṣye vacanaṃ tava //
ambovāca /

bhagavañśaraṇaṃ tvādya prapannā'smi mahāvratam /
śokapaṅkārṇavānmagnaṃ ghorāduddhara māṃ vibho //
bhīṣma uvāca /

tasyāśca dṛṣṭvā rūpaṃ ca vapuścābhinavaṃ punaḥ /
saukumāryaṃ paraṃ caiva rāmaścintāparo'bhavat //

kimiyaṃ vakṣyatītyevaṃ vimamarśa bhṛgūdvahaḥ /
iti dadhyau ciraṃ rāmaḥ kṛpayābhipariplutaḥ //

kathyatāmiti sā bhūyo rāmeṇoktā śucismitā /
sarvameva yathātattvaṃ kathayāmāsa bhārgave //

tacchutvā jāmadagryastu rājaputryā vacastadā /
uvāca tāṃ varārohāṃ niścityārthaviniścayam //
rāma uvāca /

preṣayiṣyāmi bhīṣmāya kuruśreṣṭhāya bhāmini /
kariṣyati vaco mahyaṃ śrutvā ca sa narādhipaḥ //

na cetkariṣyati vaco mayoktaṃ jāhnavīsutaḥ /
dhakṣyāmyahaṃ raṇe bhadre sāmātyaṃ śastratejasā //

athavā te matistatra rājaputri na vartate /
yāvatsālvapatiṃ vīraṃ yojayāmyatra karmaṇi //
ambovāca /

visarjitā'haṃ bhīṣmeṇa śrutvaiva bhṛgunandana /
sālvarājagataṃ bhāvaṃ mama pūrvaṃ manīṣitam //

saubharājamupetyāhamavocaṃ durvacaṃ vacaḥ /
na ca māṃ pratyagṛhṇātsa cāritryapariśaṅkitaḥ //

etatsarvaṃ viniścitya svabuddhyā bhṛgunandana /
yadatraupayikaṃ kāryaṃ taccintayitumarhasi //

mama tu vyasanasyāsya bhīṣmo mūlaṃ mahāvrataḥ /
yenāhaṃ vaśamānītā samatkṣipya balāttadā //

bhīṣmaṃ jahi mahābāho yatkṛte duḥkhamīdṛśam /
prāptāhaṃ bhṛguśārdūla carāmyapriyamuttamam //

sa hi lubdhaśca nīcaśca jitakāśī ca bhārgava /
tasmātpratikriyā kartuṃ yuktā tasmai tvayā'nagha //

eṣa me hriyamāṇāyā bhāratena tadā vibho /
abhavaddhṛdi sankalpo ghātayedaṃ mahāvratam //

tasmātkāmaṃ mamādyemaṃ rāma sampādayānagha /
jahi bhīṣmaṃ mahābāho yathā vṛtraṃ purandaraḥ //