Mahabharata · Chapter 5.176

tataste tāpasāḥ sarve kāryavanto'bhavaṃstadā /
tāṃ kanyāṃ cintayantaste kinkāryamiti dharmiṇaḥ //

kecidāhuḥ piturveśma nīyatāmiti tāpasāḥ /
kecidasyadumālambhe matiṃ cakrurhi tāpasāḥ //

kecitsālvapatiṃ gatvā niyojyamiti menire /
neti kecidvyavasyanti pratyākhyātā hi tena sā //

evaṃ gate tu kiṃ śakyaṃ bhadre kartuṃ manīṣibhiḥ /
punarūcuśca tāṃ sarve tāpasāḥ saṃśitavratāḥ //

alaṃ pravrajiteneha bhadre śrṛṇu hitaṃ vacaḥ /
ito gacchasva bhadraṃ te pitureva niveśanam //

pratipastyati rājā sa pitā te yadanantaram /
tatra vatsyasi kalyāṇi sukhaṃ sarvaguṇānvitā //

na ca te'nyā gatirnyāyyā bhavedbhadre yathā pitā . patirvāpi gatirnāryāḥ pitā vā varavarṇini /
gatiḥ patiḥ samasthāyā viṣame ca pitā gatiḥ //

pravrajyā hi suduḥkheyaṃ sukumāryā viśeṣataḥ /
rājaputryāḥ prakṛtyā caka kumāryāstava bhāmini //

bhadre doṣā hi vidyante bahavo varavarṇini /
āśrame vai vasantyāste na bhaveyuḥ piturgṛhe //

tatastvanye'bruvanvākyaṃ tāpasāstāṃ tapasvinīm //

tvāmihaikākinīṃ dṛṣṭvā nirjane gahane vane /
prārthayiṣyantirājānastasmānmaivaṃ manaḥ kṛthāḥ //
ambovāca /

na śakyaṃ kāśinagaraṃ punargantuṃ piturgṛhān /
avajñātā bhaviṣyāmi bāndhavānāṃ na saṃśayaḥ //

uṣitāsmi tathā bālye piturveśmani tāpasāḥ . nāhaṃ gamiṣye bhadraṃ vastatra yatra pitā mama /
tapastaptumabhīpsāmi tāpasaiḥ parirakṣitā //

yathā pare'pi me loke na syādevaṃ mahātyayaḥ /
daurbhāgyaṃ tāpasaśreṣṭhāstasmāttapsyāmyahaṃ tapaḥ //
bhīṣma uvāca /

ityevaṃ teṣu vipreṣu cintayansu yathātatham / rājarṣistadvanaṃ prāptastapasvī hotravāhanaḥ /
tāṃ tathā bhāvinīṃ dṛṣṭvā śrutvā codvigramānasaḥ

tataste tāpasāḥ sarve pūjayanti sma taṃ nṛpam /
pūjābhiḥ svāgatādyābhirāsanenodakena ca //

tasyopaviṣṭasya sato viśrāntasyopaśrṛṇvataḥ /
punareva kathāṃ cakruḥ kanyāṃ prati vanaukasaḥ //

ambāyāstāṃ kathāṃ śrutvā kāśirājñaśca bhārata /
rājarṣiḥ sa mahātejā babhūvodvigramānasaḥ //

tāṃ tathāvādinīṃ śrutvā dṛṣṭvā ca sa mahātapāḥ /
rājarṣiḥ kṛpayāviṣṭo mahātmā hotravāhanaḥ //

sa vepamāna utthāya mātustasyāḥ pitā tadā /
tāṃ kanyāmaṅkamāropya paryaśvāsayata prabho //

sa tāmapṛcchatkārtsnyena vyasanotpattimāditaḥ /
sā ca tasmai yathāvṛttaṃ vistareṇa nyavedayat //

tataḥ sa rājarṣirabhūdduḥkhaśokasamanvitaḥ /
kāryaṃ ca pratipede tanmanasāṃ sumahātapāḥ //

abravīdvepamānaśca kanyāmārtāṃ suduḥkhitaḥ /
mā gāḥ piturgṛhaṃ bhadre mātuste janako hyaham //

duḥkhaṃ chindyāmahaṃ te vai mayi vartasva putrike /
paryāptaṃ te mano vatse yadevaṃ pariśuṣyasi //

gaccha madvacanādrāmaṃ jāmadagnyaṃ tapasvinam /
rāmaste sumahadduḥkhaṃ śokaṃ caivāpaneṣyati //

haniṣyati raṇe bhīṣmaṃ na kariṣyati cedvacaḥ /
taṃ gaccha bhārgavaśreṣṭhaṃ kālāgnisamatejasam //

pratiṣṭhāpayitā sa tvāṃ same pathi mahātapāḥ /
tatastu susvaraṃ bāṣpasutsṛjantī punaḥ punaḥ //

abravītpitaraṃ mātuḥ mā tadā hotravāhanam /
abhivādayitvā śirasā gamiṣye tava śāsanāt //

api nāmādya paśyeyamāryaṃ taṃ lokaviśrutam . kathaṃ ca tīvraṃ duḥkaṃ me nāśakayiṣyati bhārgavaḥ /
etadicchāmyahaṃ jñātuṃ yathā yāsyami tatra vaiḥ //
hotravāhana uvāca /

rāmaṃ drakṣyasi bhadre tvaṃ jāmadagnyaṃ mahāvane /
ugre tapasi vartantaṃ satyasandhaṃ mahābalam //

mahendraṃ vai giriśreṣṭhaṃ rāmo nityamupāsti ha /
ṛṣayo vedavidvāṃso gandharvāpsarasastathā //

tatra gacchasva bhadraṃ te brūyāścainaṃ vaco mama /
abhivādya ca taṃ mūṃrdhnā tapovṛddhaṃ dṛḍhavratam //

brūyāścainaṃ punarbhadre yatte kāryaṃ manīṣitam /
mayi sankīrtite rāmaḥ sarvaṃ tatte kariṣyati //

mama rāmaḥ sakhā vatse prītiyuktaḥ suhṛcca me /
jamadagnisuto vīraḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ //

evaṃ bruvati kanyāṃ tu pārthive hotravāhane /
akṛtavraṇaḥ prādurāsīdrāmasyānucaraḥ priyaḥ //

tataste manuyaḥ sarve samuttasthuḥ mahasraśaḥ /
sa ca rājā vayovṛddhaḥ sṛñyayo hotravāhanaḥ //

tato dṛṣṭvā kṛtātithyamanyonyaṃ te vanaukasaḥ /
sahitā bharataśreṣṭha niṣeduḥ parivārya tam //

tataste kathayāmāsuḥ kathāstāstā manoramāḥ /
dhanyā divyāśca rājendra prītiharṣamudā yutāḥ //

tataḥ kathānte rājarṣirmahātmā hotravāhanaḥ /
rāmaṃ śreṣṭhaṃ maharṣīṇāmapṛcchadakṛtavraṇam //

kva samprati mahābāho jāmadagnyaḥ pratāpavān /
akṛtavraṇa śakyo vai druṣṭuṃ vedavidāṃ vara //
akṛtavraṇa uvāca /

bhavantameva satataṃ rāmaḥ kīrtayati prabho /
sṛñjayo me priyasakho rājarṣiriti pārthiva //

iha rāmaḥ prabhāte śvo bhaviteti matirmama /
draṣṭasyenamihāyāntaṃ tava darśanakāṅkṣayā //

iyaṃ ca kanyā rājarṣe kimarthaṃ vanamāgatā /
kasya ceyaṃ tava ca kā bhavatīcchāmi veditum //
hotravāhana uvāca /

dauhitrīyaṃ mama vibho kāśirājasutā priyā /
jyeṣṭhā svayaṃvare tasthau bhaginībhyāṃ sahānadha //

iyamambeti vikhyātā jyeṣṭhā kāśipateḥ sutā /
ambikāmbālike kanye kanīyasyau tapodhana //

sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kāśipuryāṃ tato'bhavat /
kanyānimittaṃ viprarṣe tatrāsīdutsavo mahān //

tatā kila mahāvīryo bhīṣmaḥ śāntanavo nṛpān /
adhikṣipya mahātejāstistraḥ kanyā jahāra tāḥ //

nirjitya pṛthivīpālānatha bhīṣmo jagāhvayam /
ājagāma viśuddhātmā kanyābhiḥ saha bhārataḥ //

satyavatyai nivedyātha vivāhaṃ samanantaram /
bhrāturvicitravīryasya samājñāpayata prabhuḥ //

taṃ tu vaivāhikaṃ dṛṣṭvā kanyeyaṃ samupārjitam /
abravīttatra gāṅgeyaṃ mantrimadhye dvijarṣabha //

mayā sālvapatirvīro manasā'bhivṛtaḥ patiḥ /
na mamārhasi dharmajña dātuṃ bhrātre'nyamānasām //

tacchrutvā vacanaṃ bhīṣmaḥ sammantrya saha mantribhiḥ /
niścitya visasarjemāṃ satyavatyā mate sthitaḥ //

anujñātā tu bhīṣmeṇa sālvaṃ saubhapatiṃ tataḥ /
kanyeyaṃ muditā tatra kāle vācanamabravīt //

visarjitāsmi bhīṣmeṇa dharmaṃ māṃ pratipādaya /
manasābhivṛttaḥ pūrvaṃ mayā tvaṃ pārthivarṣama //

pratyācakhyau ca sālvo'syāścāritrasyābhiśaṅkitaḥ /
seyaṃ tapovanaṃ prāptā tāpasye'bhiratā bhṛśam //

mayā ca pratyabhijñātā vaṃśasya parikīrtanāt / asya duḥkhasya cotpattiṃ bhīṣmameveha manyate /
ambovāca /

bhagavannevameveha yathāha pṛthivīpatiḥ /
śarīrakartā māturme sṛñjayo hotravāhanaḥ //

na hyutsahe svanagaraṃ pratiyātuṃ tapodhana /
apamānabhayāccaiva vrīḍayā ca mahāmune //

yattu māṃ bhagavānrāmo vakṣyati dvijasattama /
tanme kāryatamaṃ kāryamiti me bhagavanmatiḥ //