Mahabharata · Chapter 5.151

janārdanavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ /
bhrātṝnuvāca dharmātmā samakṣaṃ keśavasya ha //

śrutaṃ bhavadbhiryadvṛttaṃ sabhāyāṃ kurusaṃsadi /
keśavasyāpi yadvākyaṃ tatsarvamavadhāritam //

tasmātsenāvibhāgaṃ me kurudhvaṃ narasattamāḥ /
akṣauhiṇyaśca saptaitāḥ sametā vijayāya vai //

tāsāṃ ye patayaḥ sapta vikhyātāstānnibodhata /
drupadaśca virāṭaśca dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau //

sātyakiścekitānaśca bhīmasenaśca vīryavān /
ete senāpraṇetāro vīrāḥ sarve tanutyajaḥ //

sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve suciritavratāḥ /
hrīmanto nītimantaśca sarve yuddhaviśāradāḥ //

iṣvastrakuśalāḥ sarve tathā sarvāstrayodhinaḥ /
saptānāmapi yo netā senānāṃ pravibhāgavit //

yaḥ saheta raṇe bhīṣṇaṃ śarārciḥpāvakopamam . taṃ tāvatsahadevātra prabrūhi kurunandana /
svagataṃ puruṣavyāghra ko naḥ senāpatiḥ kṣamaḥ //
sahadeva uvāca /

saṃyukta ekaduḥkhaśca vīryavāṃśca mahīpatiḥ /
yaṃ samāśritya dharmajñaṃ svamaṃśamanuyuñjmahe //

matsyo virāṭo balavānkṛtāstro yuddhadurmadaḥ /
prasahiṣyati saṅ्grāme bhīṣmaṃ tāṃśca mahārathān //
vaiśampāyana uvāca /

tathokte sahadevena vākye vākyaviśāradaḥ /
nakulo'nantaraṃ tasmādidaṃ vacanamādade //

vayasā śāstrato dhairyātkulenābhijanena ca /
hrīmānbalānvitaḥ śrīmānsarvaśāstraviśāradaḥ //

veda cāstraṃ bhāradvājāhurdharṣaḥ satyasaṅgaraḥ /
yo nityaṃ spardhate droṇaṃ bhīṣmaṃ caiva mahābalam //

ślāghyaḥ pārthivavaṃśasya pramukhe vāhinīpatiḥ /
putrapautreḥ parivṛtaḥ śataśākha iva drumaḥ //

yastatāpa tapo ghoraṃ sadāraḥ pṛthivīpatiḥ /
roṣāddroṇavināśāya vīraḥ samitiśobhanaḥ //

pitevāsmānsamādhatte yaḥ sadā pārthivarṣabhaḥ /
śvaśuro drupado'smākaṃ senāgraṃ sa prakarṣatu //

sa droṇabhīṣmāvāyātau sahediti matirmama /
sa hi divyāstravidrājā sakhā cāṅgiraso nṛpaḥ //

mādrīsutābhyāmukte tu svamate kurunandanaḥ /
vāsavirvāsavasamaḥ savyasācyabravīdvacaḥ //

yoyaṃ tapaḥprabhāvena ṛṣisantoṣaṇena ca /
divyaḥ puruṣa utpanno jvālāvarṇo mahābhujaḥ //

dhanuṣmānkavacī khaṅgī rathamāruhya daṃśitaḥ /
divyairhayavarairyuktamagnikuṇḍātsamutthitaḥ //

garjanniva mahāmegho rathaghoṣeṇa vīryavān /
siṃhasaṃhanano vīraḥ siṃhatulyaparākramaḥ //

siṃhoraskaḥ siṃhabhujaḥ siṃhavakṣā mahābalaḥ /
siṃhapragarjano vīraḥ saṃhaskandho mahādyutiḥ //

śubhrūḥ sudaṃṣṭraḥ suhanuḥ subāhuḥ sumukho'kṛśaḥ /
sujatruḥ suviśālākṣaḥ supādaḥ supratiṣṭhitaḥ //

abhedyaḥ sarvaśastrāṇāṃ prabhinna iva vāraṇaḥ /
jajñe droṇavināśāya satyavādī jitendriyaḥ //

dhṛṣṭadyumnamahaṃ manye sahedbhīṣmasya sāyakān /
vajrāśanisamasparśāndīptāsyānuragāniva //

yamadūtasamānvege nipāte pāvakopamān /
rāmeṇājau viṣihitānvajraniṣpeṣadāruṇān //

puruṣa taṃ na paśyāmi yaḥ saheta mahāvratam /
dhṛṣṭadyumnamṛte rājanniti me dhīyate matiḥ //

kṣiprahastaścitrayodhī mataḥ senāpatirmama . abhedyakavacaḥ śrīmānmātaṅga iva yūthapaḥ // 5-151-29aarjunenaivamukte tu bhīmo vākyaṃ samādade / vadhārthaṃ yaḥ samutpannaḥ śikhaṇḍī drupadātmajaḥ /
vadanti siddhā rājendra ṛṣayaśca samāgatāḥ //

yasya saṅgrāmamadhye tu divyamastraṃ prakurvataḥ /
rūpaṃ drakṣyanti puruṣā rāmasyeva mahātmanaḥ //

na taṃ yuddhe prapaśyāmi yo bhindyāttu śikhaṇḍinām /
śastreṇa samare rājansannadvaṃ syandane sthitam //

dvairathe samare nānyo bhīṣmaṃ hanyānmahāvratam /
śikhaṇḍinamṛte vīraṃ sa me senāpatirmataḥ //
yudhiṣṭhira uvāca /

sarvasya jagatastāta sārāsāraṃ bālābalam /
sarvaṃ jānāti dharmātmā matameṣāṃ ca keśavaḥ //

yamāha kṛṣṇo dāśārhaḥ so'stu senāpatirmama /
kṛtāstropyakṛtāstro vā vṛddho vā yadi vā yuvā //

eṣa no vijaye mūlameṣa tāta viparyaye /
atra prāṇāśca rājyaṃ ca bhāvābhāvau sukhāsukhe //

eṣa dhātā vidhātā ca siddhiratra pratiṣṭhitā /
yamāha kṛṣṇo dāśārhaḥ sostu no vāhinīpatiḥ //

bravītu vadatāṃ śreṣṭho niśā samabhivartate /
tataḥ senāpatiṃ kṛtvā kṛṣṇasya vaśavartinaḥ //

rātreḥ śeṣe vyatikrānte prayāsyāmo raṇājiram /
adhivāsitaśastrāśca kṛtakautukamaṅgalāḥ //
vaiśampāyana uvāca /

tasya tadvacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ /
abravītpuṇḍarīkākṣo dhanañjayamavekṣya ha //

mamāpyete mahārāja bhavadbhirya udāhṛtāḥ /
netārastava senāyā matā vikrāntayodhinaḥ //

sarva eva samarthā hi tava śatruṃ prabādhitum /
indrasyāpi bhayaṃ hyete janayeyurmahāhave //

kiṃ punardhārtarāṣṭrāṇāṃ lubdhānāṃ pāpacetasām /
mayāpi hi mahābāho tvatpriyārthaṃ mahāhave //

kṛto yatno mahāṃstatra śamaḥ syāditi bhārata /
dharmasya gatamānṛṇyaṃ na sma vācyā vivakṣatām //

kṛtārthaṃ manyate bāla ātmanamavicakṣaṇaḥ /
dhārtarāṣṭro balasthaṃ ca paśyatyātmānamāturaḥ //

yujyatāṃ vāhinī sādhu vadhasādhyā hi me matāḥ /
na dhārtarāṣṭrāḥ śakṣyanti sthātuṃ dṛṣṭvā dhanañjayam //

bhīmasenaṃ ca saṅkruddhaṃ yamau cāpi yamopamau /
yuyudhānaṃ dvitīyaṃ ca dhṛṣṭadyumnamamarṣaṇam //

abhimanyuṃ draupadeyānvirāṭadrupadāvapi /
akṣauhiṇīpatīṃścānyānnarendrānbhīmavikramān //

sāravadbalamasmākaṃ duṣpradharṣaṃ durāsadam /
dhārtarāṣṭrabalaṃ saṅkhye haniṣyati na saṃśayaḥ //

dhṛṣṭadyumnamahaṃ manye senāpatimarindama /
vaiśampāyana uvāca /
evamukte tu kṛṣṇena samprāhṛṣyannarottamāḥ //

teṣāṃ prahṛṣṭamanasāṃ nādaḥ samabhavanmahān /
yoga ityatha sainyānāṃ tvaratāṃ sampradhāvatām //

hayavāraṇaśabdāśca nemighoṣāśca sarvataḥ /
śaṅkhadundubhighoṣāśca tumulāḥ sarvato'bhavan //

tadrugraṃ sāgaranibhaṃ kṣubdhaṃ balasamāgamam /
rathapattigajodayaṃ mahormibhirivākulam //

dhāvatāmāhuyānānāṃ tanutrāṇi ca badhnatām /
prayāsyatāṃ pāṇḍavānāṃ sasainyānāṃ samantataḥ //

gaṅgeva pūrṇā durdharṣā samadṛśyata vāhinī /
agrānīke bhīmaseno mādrīputrau ca daṃśitau //

saubhadro draupadeyāśca dhṛṣṭadyumnasya pārṣataḥ /
prabhadrakāśca pañcālā bhīmasenamukhā yayuḥ //

tataḥ śabdaḥ samabhavatsumudrasyeva parvaṇi /
hṛṣṭānāṃ samprayātānāṃ ghoṣo divamivāspṛśam //

prahṛṣṭā daṃśitā yodhāḥ parānīkavidāraṇāḥ /
teṣāṃ madhye yayau rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ //

śakaṭāpaṇaveśāśca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ /
kośaṃ yantrāyudhaṃ caiva ye ca vaidyāścikitsakāḥ //

phalgu yaccaṃ balaṃ kiñcidyaccāpi kṛśadurbalam /
tatsaṅgṛhya yayau rājā ye cāpi paricārakāḥ //

upaplāvye tu pāñcālī draupadī satyavādinī /
saha strībhirninavṛte dāsīdāsasamāvṛtā //

kṛtvā mūlapratīkāraṃ gulmaiḥ sthāvarajaṅgamaiḥ /
skandhāvāreṇa mahatā prayayuḥ pāṇḍunandanāḥ //

dadato gāṃ hiraṇyaṃ ca brāhmaṇairabhisaṃvṛtāḥ /
stūyamānā yayū rājanrathairmaṇivibhūṣitaiḥ //

kekayā dhṛṣṭaketuśca putraḥ kāśyasya cābhibhūḥ /
śreṇimānvasudānaśca śikhaṇḍī cāparājitaḥ //

hṛṣṭāstuṣṭāḥ kavacinaḥ saśastrāḥ samalaṅkṛtāḥ /
rājānamanvayuḥ sarve parivārya yudhiṣṭhiram //

jaghanārdhe virāṭaśca yājñaseniśca saumakiḥ /
sudharmā kuntibhojaśca dhṛṣṭadyumnasya cātmajāḥ //

rathāyutāni catvāri hayāḥ pañcaguṇāstathā /
pattisainyaṃ daśaguṇaṃ gajānāmayutāni ṣaṭ //

anādhṛṣṭiścekitāno dhṛṣṭaketuśca sātyakiḥ /
parivārya yayuḥ sarve vāsudevadhanañjayau //

āsādya tu kurukṣetraṃ vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ /
pāṇḍavāḥ samadṛśyanta nardanto vṛṣabhā iva //

te'vagāhya kurukṣetraṃ śaṅkhāndadhmurarindamāḥ /
tathaiva dadhmatuḥ śaṅkhaṃ vāsudevadhanañjayau //

pāñcajanyasya nirghoṣaṃ visphūrjitamivāśaneḥ /
niśamya sarvasainyāni samahaṣyanta sarvaśaḥ //

śaṅkhadundubhisaṃhṛṣṭaḥ siṃhanādastarasvinām /
pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca sāgarāṃścānvanādayat //