Mahabharata · Chapter 5.148

bhīṣmeṇokte tato droṇo duryodhanamabhāṣata /
madhye nṛpāṇāṃ bhadraṃ te vacanaṃ vacanakṣamaḥ //

prātīpaḥ śantanustāta kulasyārthe yathā sthitaḥ /
yathā devavrato bhīṣmaḥ kulasyārthe sthito'bhavat //

tathā pāṇḍurnarapatiḥ satyasandho jitendriyaḥ /
rājā kurūṇāṃ dharmātmā suvrataḥ susamāhitāḥ //

jyeṣṭhāya rājyamadadaddhṛtarāṣṭrāya dhīmate / yavīyase tathā kṣatre kurūṇāṃ vaṃśavardhanaḥ /

tataḥ siṃhāsane rājansthāpayitvainamacyutam //
vanaṃ jagāma kauravyo bhāryābhyāṃ sahito nṛpaḥ //

nīcaiḥ sthitvā tu vidura upāste sma vinītavat /
preṣyavatpuruṣavyāghro vālavyajanamutkṣipan //

tataḥ sarvāḥ prajāstāta dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram /
anvapadyanta vidhivadyathā pāṇḍuṃ janādhipam //

visṛjya dhṛtarāṣṭrāya rājyaṃ sa vidurāya ca /
cacāra pṛthivīṃ pāṇḍuḥ sarvāṃ parapurañjayaḥ //

kośasaṃvanane dāne bhṛtyānāṃ cānvavekṣaṇe /
bharaṇe caiva sarvasya viduraḥ satyasaṅgaraḥ //

sandhivigrahasaṃyukto rājñāṃ saṃvāhanakriyāḥ /
avaikṣata mahātejā bhīṣmaḥ parapurañjayaḥ //

siṃhāsanastho nṛpatirdhṛtarāṣṭro mahābalaḥ /
anvāsyamānaḥ satataṃ vidureṇa mahātmanā //

kathaṃ tasya kule jātaḥ kulabhedaṃ vyavasyasi /
sambhūya bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ bhuṅkṣa bhogāñjanādhipa //

bravīmyahaṃ na kārpaṇyānnārthahetoḥ kathañcana /
bhīṣmeṇa dattamicchāmi na tvayā rājasattama //

nāhaṃ tvatto'bhikāṅkṣiṣye vṛttyupāyaṃ janādhipa /
yato bhīṣmastato droṇo yadbhīṣmastvāha tatkuru //

dīyatāṃ pāṇḍuputrebhyo rājyārdhamarikarśana /
samamācāryakaṃ tāta tava teṣāṃ ca me sadā //

aśvatthāmā yathā mahyaṃ tathā śvetahayo mama /
bahunā kiṃ pralāpena yato dharmastato jayaḥ //
vāsudeva uvāca /

evamukte mahārāja droṇenāmitatejasā / vyājahāra tato vākyaṃ viduraḥ satyasaṅgaraḥ /
piturvadanamanvīkṣya parivṛttya ca dharmavit //
vidura uvāca /

devavrata nibodhedaṃ vacanaṃ mama bhāṣataḥ /
pranaṣṭaḥ kauravo vaṃśastvayāyaṃ punaruddhṛtaḥ //

tanme vilapamānasya vacanaṃ samupekṣase /
koyaṃ duryodhano nāma kule'sminkulapāṃsanaḥ //

yasya lobhābhibhūtasya matiṃ samanuvartase . anāryasyākṛtajñasya lobhena hṛtacetasaḥ /
atikrāmati yaḥ śāstraṃ piturdharmārthadarśinaḥ //

ete naśyanti kuravo duryodhanakṛtena vai /
yathā te na praṇaśyeyurmahārāja tathā kuru //

māṃ caiva dhṛtarāṣṭraṃ ca pūrvameva mahāmate /
citrakāra ivālekhyaṃ kṛtvā sthāpitavānasi //

prajāpatiḥ prajāḥ sṛṣṭvā yathā saṃharate tathā /
nopekṣaśva mahābāho paśyamānaḥ kulakṣayam //

atha te'dya matirnaṣṭā vināśe pratyupasthite /
vanaṃ gaccha mayā sārdhaṃ dhṛtarāṣṭreṇa caiva ha //

baddhvā vā nikṛtiprajñaṃ dhārtarāṣṭraṃ sudurmatim /
śādhīdaṃ rājyamadyāśu pāṇḍavairabhirakṣitam //

prasīda rājaśārdūla vināśo dṛśyate mahān /
pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca rājñāmamitatejasām //
vāsudeva uvāca /

virarāmaivamuktvā tu viduro dīnamānasaḥ /
pradhyāyamānaḥ sa tadā niḥśvasaṃśca punaḥ punaḥ //

tato'sya rājñaḥ subalasya putrī dharmārthayuktaṃ kulanāśamītā /
duryodhanaṃ pāpamatiṃ nṛśaṃsaṃ rājñāṃ samakṣaṃ sutamāha kopāt //

ye pārthivā rājasabhāṃ praviṣṭā brahmarṣayo ye ca sabhāsado'nye /
śrṛṇvantu vakṣyāmi tavāparādhaṃ pāpasya sāmātyaparicchadasya //

rājyaṃ kurūṇāmanurūpabhojyaṃ kramāgato naḥ kuladharma eṣaḥ /
tvaṃ pāpabuddhe'tinṛśaṃsakarman rājyaṃ kurūṇāmanayādvihaṃsi //

rājye sthito dhṛtarāṣṭro manīṣī tasyānujo viduro dīrghadarśī /
etāvatikramya kathaṃ nṛpatvaṃ duryodhana prārthayase'dya mohāt //

rājā ca kṣattā ca mahānubhāvau bhīṣme sthite paravantau bhavetām /
ayaṃ tu dharmajñatayā mahātmā na rājyakāmo nṛvaro nadījaḥ //

rājya tu pāṇḍoridamapradhṛṣyaṃ tasyādya putrāḥ prabhavanti nānye /
rājyaṃ tadetannikhilaṃ pāṇḍavānāṃ paitāmahaṃ putrapautrānugāmi //

yadvai brūte kurumukhyo mahātmā devavrataḥ satyasandho manīṣī /
sarvaṃ tadasmābhirahatya kāryaṃ rājyaṃ svadharmānparipālayadbhiḥ //

anujñayā cātha mahāvratasya brūyānnṛpo'yaṃ vidurastathaiva /
kāryaṃ bhavettatsuhṛdbhirniyojyaṃ dharmaṃ puraskṛtya sudīrghakālam //

nyāyāgataṃ rājyamidaṃ kurūṇāṃ yudhiṣṭhiraḥ śāstu vai dharmaputraḥ /
pracodito dhṛtarāṣṭreṇa rājñā puraskṛtaḥ śāntanavena caiva //