Mahabharata · Chapter 5.135
kṛṣṇāyasasyeva ca te saṃhatya hṛdayaṃ kṛtam /
mama mātastvakaruṇe vīraprajñe hyamarṣaṇe //
aho kṣatrasamācāro yatra māmitaraṃ yathā /
niyojayasi yuddhāya paramāteva māṃ tathā //
īdṛśaṃ vacanaṃ brūyādbhavatī putramekajam /
kiṃ nu te māmapaśyantyāḥ pṛthivyā api sarvayā //
kimābharaṇakṛtyena kiṃ bhogairjīvitena vā /
mayi vā saṅgarahate priyaputre viśeṣataḥ //
mātovāca /
sarvāvasthā hi viduṣāṃ tāta dharmārthakāraṇāt /
tāvevābhisamīkṣyāhaṃ sañjaya tvāmacūjudam //
sa samīkṣya kramopeto mukhyaḥ kālo'yamāgataḥ /
asmiṃścedāgate kāle kāryaṃ na pratipadyase //
asambhāvitarūpastvamānṛśaṃsyaṃ kariṣyasi /
taṃ tvāmayaśasā spṛṣṭaṃ na brūyāṃ yadi sañjaya //
kharīvātsalyamāhustanniḥsāmarthyamahetukam /
sadbhirvigarhitaṃ mārgaṃ tyaja mūrkhaniṣevitam //
avidyā vai mahatyasti yāmimāṃ saṃśritāḥ prajāḥ /
tava syādyadi sadvṛttaṃ tena me tvaṃ priyo bhaveḥ //
dharmārthaguṇayuktena netareṇa kathañcana /
daivamānuṣayuktena sadbhirācaritena ca //
yo hyevamavinītena ramate putranaptṛṇā /
anutthānavatā cāpi durvinītena durdhiyā //
ramate yastu putreṇa moghaṃ tasya prajāphalam /
akurvanto hi karmāṇi kurvanto ninditāni ca //
sukhaṃ naiveha nāmutra labhante puruṣādhamāḥ . yuddhāya kṣatriyaḥ sṛṣṭaḥ sañjayeha jayāya ca /
krūrāya karmaṇe nityaṃ prajānāṃ paripālane //
jayanvā vadhyamāno vā prāpnotīndrasalokatām . na śakrabhavane puṇye divi tadvidyate sukham /
yadamitrānvaśe kṛtvā kṣatriyaḥ sukhamedhate //
manyunā dahyamāneha puruṣeṇa manasvinā /
nikṛteneha bahuśaḥ śatrūnprati jigīṣayā //
ātmānaṃ vā parityajya śatruṃ vā vinipātya ca / prāpyate neha śāntirhi nityameva tu sañjaya /
atonyena prakāreṇa śāntirasya kuto bhavet //
iha prājño hi puruṣaḥ svalpamapriyamicchati /
yasya svalpaṃ priyaṃ loke dhruvaṃ tasyālpamapriyam //
priyābhāvācca puruṣo naiva prāpnoti śobhanam /
dhruvaṃ cābhāvamabhyeti gatvā gaṅgeva sāgaram //
putra uvāca /
neyaṃ matistvayā vācyā mātaḥ putre viśeṣataḥ /
kāruṇyameva paśya tvaṃ bhūtveha jaḍamūkavat //
mātovāca /
ato me bhūyasī nandiryadevamanupaśyasi /
codyaṃ māṃ codayasyetadbhṛśaṃ vai codayāmi te //
atha tvāṃ pūjayiṣyāmi hatvā vai sarvasaindhavān /
ahaṃ paśyāmi vijayaṃ kṛcchrabhāvinameva te //
putra uvāca /
akośasyāsahāyasya kutaḥ siddhirjayo mama /
ityavasthāṃ viditvaitāmātmanātmani dāruṇām //
rājyādbhāvo nivṛtto me tridivādiva dṛṣkṛtaḥ /
īdṛśaṃ bhavatī kañcidupāyamanupaśyati //
tanme pariṇataprajñe samyakprabrūhi pṛcchate /
kariṣyāmi hi tatsarvaṃ yathāvadanuśāsanam //
mātovāca /
putra nātmāvamantavyaḥ pūrvābhirasamṛddhibhiḥ . abhūtvā hi bhavantyarthā bhūtvā naśyanti cāpare /
amarṣeṇaiva cāpyarthā nārabdhavyāḥ subāliśaiḥ //
sarveṣāṃ karmaṇāṃ tāta phale nityamanityatā /
anityamiti jānanto na bhavanti bhavanti ca //
atha ye naiva kurvanti naiva jātu bhavanti te /
aikaguṇyamanīhāyāmabhāvaḥ karmaṇāṃ phalam //
atha dvaiguṇyamīhāyāṃ phalaṃ bhavati vā navā /
yasya prāgeva viditā sarvārthānāmanityatā //
nudedvṛddhisamṛddhī sa pratikūle nṛpātmaja /
utthātavyaṃ jāgṛtavyaṃ yoktavyaṃ bhūtikarmasu //
bhaviṣyatītyeva manaḥ kṛtvā satatamavyathaiḥ /
maṅgalāni puraskṛtya brāhmaṇāṃśceśvaraiḥ saha //
prājñasya nṛpaterāśu vṛddhirbhavati putraka /
abhivartati lakṣmīstaṃ prācīmiva divākaraḥ //
nidarśanānyupāyāṃśca bahūnyuddharṣaṇāni ca /
anudarśitarūpo'si paśyāmi kuru pauruṣam //
puruṣārthamabhipretaṃ samāhartumihārhasi /
kruddhānlubdhānparikṣīṇānavaliptānvimānitān //
spardhinaścaiva ye kecittānyukta upadhāraya / etena tvaṃ prakāreṇa mahato bhetsyase gaṇān /
mahāvega ivoddhūto mātariśvā balāhakān //
teṣāmagrapradāyī syāḥ kalpotthāyī priyaṃvadaḥ /
te tvāṃ priyaṃ kariṣyanti purodhāsyanti ca dhruvam //
yadaiva śatrurjānīyātsapatnaṃ tyaktajīvitam /
tadaivāsmādudvijeta sarpādveśmagatādiva //
taṃ viditvā parākrāntaṃ vaśe na kurute yadi /
nirvādairnirvadedenamantatastadbhaviṣyati //
nirvādādāspadaṃ labdhā dhanavṛddhirbhaviṣyati /
dhanavantaṃ hi mitrāṇi bhajante cāśrayanti ca //
skhalitārthaṃ punastāni santyajanti ca bāndhavāḥ /
nahyasminnāśrayante ca jugupsante ca tādṛśam //
śatruṃ kṛtvā yaḥ sahāyaṃ viśvāsamupagacchati /
sa na sambhāvyamevaitadyadrājyaṃ prāpnuyāditi //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0