Mahabharata · Chapter 5.124

bhagavannevamevaitadyathā vadasi nārada /
icchāmi cāhamapyevaṃ na tvīśo bhagavannaham //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā tataḥ kṛṣṇamabhyabhāṣata kauravaḥ /
svargyaṃ lokyaṃ ca māmāttha dharmyaṃ nyāyyaṃ ca keśava //

na tvahaṃ svavaśastāta kriyamāṇaṃ na me priyam . na maṃsyante durātmānaḥ putrā mama janārdana //

aṅga duryodhanaṃ kṛṣṇa mandaṃ śāstrātigaṃ mama /
anunetuṃ mahābāho yatasva puruṣottama //

na śrṛṇoti mahābāho vacanaṃ sādhu bhāṣitam . gāndhāryāśca hṛṣīkeśa vidurasya ca dhīmataḥ /
anyeṣāṃ caiva suhṛdāṃ bhīṣmādīnāṃ hitaiṣiṇām //

sa tvaṃ pāpamatiṃ krūraṃ pāpacittamacetanam /
anuśādhi durātmānaṃ svayaṃ duryodhanaṃ nṛpam //

suhṛtkāryaṃ tu sumahatkṛtaṃ te syāñjanārdana //
vaiśampāyana uvāca /

tato'bhyāvṛtya vārṣṇeyo duryodhanamamarṣaṇam /
abravīnmadhurāṃ vācaṃ sarvadharmārthatattvavit //

duryodhana nibodhedaṃ madvākyaṃ kurusattama /
śarmārthaṃ te viśeṣeṇa sānubandhasya bhārata //

mahāprajñakule jātaḥ sādhvetatkartumarhasi /
śrutavṛttopasampannaḥ sarvaiḥ samudito guṇaiḥ //

dauṣkuleyā durātmāno nṛśaṃsā nirapatrapāḥ /
ta etadīdṛśaṃ kuryuryathā tvaṃ tāta manyase //

dharmārthayuktā loke'sminpravṛttirlakṣyate satām / asatāṃ viparītā tu lakṣyate bharatarṣabha /
viparītā tviyaṃ vṛttirasakṛllakṣyate tvayi //

adharmaścānubandho'tra ghoraḥ prāṇaharo mahān /
aniṣṭaścānimittaśca na ca śakyaśca bhārata //

tamanarthaṃ pariharannātmaśreyaḥ kariṣyasi /
bhrātṝṇāmatha bhṛtyānāṃ mitrāṇāṃ ca parantapa //

adharmyādayaśasyācca karmaṇastvaṃ pramokṣyase //

prājñaiḥ śūrairmahotsāhairātmavadbhirbahuśrutaiḥ / sandhatsva puruṣavyāghra pāṇḍavairbharatarṣabha /
taddhitaṃ ca priyaṃ caiva dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ //

pitāmahasya droṇasya vidurasya mahāmateḥ /
kṛpasya somadattasya bāhlīkasya ca dhīmataḥ //

aśvatthāmno vikarṇasya sañjayasya viviṃśateḥ /
jñātīnāṃ caiva bhūyiṣṭhaṃ mitrāṇāṃ ca parantapa //

śame śarma bhavettāta sarvasya jagatastathā / hrīmānasi kule jātaḥ śrutavānānṛśaṃsyavān /
tiṣṭha tāta pituḥ śāstre mātuśca bharatarṣabha //

etacchreyo hi manyante pitā yacchāsti bhārata /
uktamāpadgataḥ pūrvaṃ pituḥ smarasi śāsanam //

rocate te pitustāta pāṇḍavaiḥ saha saṅgamaḥ /
sāmātyasya kuruśreṣṭha tattubhyāṃ tāta rocatām //

śrutvā yaḥ suhṛdāṃ śāstraṃ martyo na pratipadyate /
vipākānte dahatyenaṃ kimpākamiva bhakṣitam //

yastu niḥśreyasaṃ vākyaṃ mohānna pratipadyate /
sa dīrghasūtro hīnārthaḥ paścāttāpena yujyate //

yastu nniḥśreyasaṃ śrutvā prāktadevābhipadyate /
ātmano matamutsṛjya sa loke sukhamedhate //

yo'rthakāmasya vacanaṃ prātikūlyānna mṛṣyate /
śṛṇoti pratikūlāni dviṣatāṃ vaśameti saḥ //

satāṃ matamatikramya yo'satāṃ vartate mate /
śocante vyasane tasya suhṛdo nacirādiva //

mukhyānamātyānutsṛjya yo nihīnānniṣevate /
sa ghorāmāpadaṃ prāpya nottāramadhigacchati //

yo'satsevī vṛthācāro na śrotā suhṛdāṃ satām /
parānvṛṇīti svāndveṣṭi taṃ gaustyajati bhārata //

tatvaṃ viruddhā tairvīraisyetatrāṇamicchasi /
aśiṣṭebhyo'samarthebhyo mūḍhebhyo bharatarṣabha //

ko hi śakrasamāñjñātīnatikramya mahārathān /
anyebhyastrāṇamāśaṃsettvadanyo bhuvi mānavaḥ //

janmaprabhṛti kaunteyā nityaṃ vinikṛtāstvayā /
na ca te jātu kupyanti dharmātmāno hi pāṇḍavāḥ //

mithyopacaritāstāta janmaprabhṛti bāndhavāḥ /
tvayi samyaṅbhahābāho pratipannā yaśasvinaḥ //

tvayā'pi pratipattavyaṃ tathaiva bharatarṣabha /
sveṣu bandhuṣu mukhyeṣu mā manyuvaśamanvagāḥ //

trivargayuktaḥ prājñānāmārambho bharatarṣabha /
dharmārthāvanuruddhyante trivargāsambhave narāḥ //

pṛthakva viniviṣṭānāṃ dharmaṃ dhīro'nurudhyate /
madhyamo'rthaṃ kaliṃ bālaḥ kāmamevānuruddhyate //

indriyaiḥ prākṛto lobhāddharmaṃ viprajahāti yaḥ /
kāmārthāvanupāyena lipsamāno vinaśyati //

kāmārthau lipsamānastu dharmamevāditaścaret /
na hi dharmādapaityarthaḥ kāmo vā'pi kadācana //

upāyaṃ dharmamevāhustrivargasya viśāmpate /
lipsamāno hi tenāśu kakṣe'gniriva vardhate //

sa tvaṃ tātānupāyena lipsase bharatarṣabha /
ādhirājyaṃ mahaddīptaṃ prathitaṃ sarvarājasu //

ātmānaṃ takṣati hyeṣa vanaṃ paraśunā yathā / yaḥ samyagvartamāneṣu mithyā rājanpravartate /
na tasya hi matiṃ chindyādyasya necchetparābhavam //

avicchinnamaterasya kalyāṇe dhīyate matiḥ /
ātmavānnāvamanyeta triṣu lokeṣu bhārata //

apyanyaṃ prākṛtaṃ kañcitkimu tānpāṇḍavarṣabhān /
amarṣavaśamāpanno na kiñcidbudvyate janaḥ //

chidyate hyātataṃ sarvaṃ pramāṇaṃ paśya bhārata /
śreyaste durjanāttāta pāṇḍavaiḥ saha saṅgatam //

tairhi samprīpamāṇastvaṃ sarvānkāmānavāpsyasi /
pāṇḍavairnirmitāṃ bhūmiṃ bhuñjāno rājasattama //

pāṇḍavānpṛṣṭhataḥ kṛtvā trāṇamāśasasa'nvataḥ /
duḥśāsane durviṣahe karṇe cāpi sasaubale //

eteṣvaiśvaryamādhāya bhūtimicchasi bhārata /
na caite tava paryāptā jñāne dharmārthayostathā //

vikrame cāpyaparyāptaḥ pāṇḍavānprati bhārata /
na hīme sarvarājānaḥ paryāptāḥ sahitāstvayā //

kruddhasya bhīmasenasya prekṣituṃ mukhamāhave /
idaṃ sanihitaṃ tāta samagraṃ pārthivaṃ balam //

ayaṃ bhīṣmastathā droṇaḥ karṇaścāyaṃ tathā kṛpaḥ /
bhūriśravāḥ saumadattiraśvatthāmā jayadrathaḥ //

aśaktāḥ sarva evaite pratiyoddhuṃ dhanañjayam . ajeyo hyarjunaḥ saṅkhye sarvairapi surāsuraiḥ /
mānuṣairapi gandharvairmā yuddhe ceta ādhithāḥ //

dṛśyatāṃ vā pumānkaścitsamagre pārthive bale /
yo'rjunaṃ samare prāpya svastimānāvrajedgṛhān //

kiṃ te janakṣayeṇeha kṛtena bharatarṣabha /
yasmiñcite jitaṃ te syātpumānekaḥ sa dṛśyatāṃ //

yaḥ sadevānsagandharvānsayakṣāsurapannagān /
ajayatkhāṇḍavaprasthe kastaṃ yuddheya mānavaḥ //

tathā virāṭanagare śrūyate mahadadbhutam /
ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tannidarśanam //

yuddhe yena mahādevaḥ sākṣātsantoṣitaḥ śivaḥ . tamajeyamanādhṛṣyaṃ vijetuṃ jiṣṇumacyutam /
āśaṃsasīha samare vīramarjunamūrjitam //

maddvitīyaṃ punaḥ pārthaṃ kaḥ prārthayitumarhati /
yuddhe pratīpamāyāntamapi sākṣātpurandaraḥ //

bāhubhyāmudvahedbhūmiṃ dahetkruddha imāḥ prajāḥ /
pātayetridivāddevānyo'rjunaṃ samare jayet //

paśya putrāṃstathā bhrātṝñjñātīnsambandhinastathā /
tvatkṛte na vinaśyeyurime bharatasattamāḥ //

astu śeṣaṃ kauravāṇāṃ mā parābhūdidaṃ kulam /
kulaghna iti nocyethā naṣṭakīrtirnarādhipa //

tvāmeva sthāpayiṣyanti yauvarājye mahārathāḥ /
mahārājye'pi pitaraṃ dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram //

mā tāta śriyamāyāntīmavamaṃsthāḥ samudyatām /
ardhaṃ pradāya pārthebhyo mahatīṃ śriyamāpnuhi //

pāṇḍavaiḥ saṃśamaṃ kṛtvā kṛtvā ca suhṛdāṃ vacaḥ /
samprīyamāṇo mitraiśca ciraṃ bhadrāṇyavāpsyasi //