Mahabharata · Chapter 4.63
tato bhīṣmaḥ śarānaṣṭau dhvaje pārthasya vīryavān /
samārpayanmahāvegājjvalataḥ pannagāniva //
te dhvajaṃ pāṇḍuputrasya samāsādya patatriṇaḥ /
dhvajasthaṃ kapimājaghnuḥ dhvajāgranilayāṃśca tān //
sārathiṃ ca hayāṃścāsya vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ /
urasyatāḍayatpārthaṃ tribhirevāyasaiḥ śaraiḥ //
tato'rjunaḥ śaraistīkṣṇairviddhvā kurupitāmaham /
dhvajaṃ ca sārathiṃ cāpi vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ //
tadyuddhamabhavaddhoraṃ romaharṣaṇamadbhutam /
bhīṣmasya saha pārthena balivāsavayoriva //
santataṃ śarajālābhirākāśaṃ samapadyata /
ambudairiva dhārābhistayoḥ kārmukaniḥsṛtaiḥ //
bhallairbhallāḥ samāhatya kurupāṇḍavayo raṇe /
antarikṣe vyarājanta khadyotāḥ prāvṛṣīva hi //
agnivakropamaṃ ghoraṃ maṇḍalīkṛtamāhave /
gāṇḍīvamabhavañjiṣṇoḥ savyaṃ dakṣiṇamasyataḥ //
parvataṃ vāridhārābhiśchādayanniva toyadaḥ /
arjunaśchādayadbhīṣmaṃ śaravarṣairanekaśaḥ //
tāṃ samudramivoddhūtāṃ śaravṛṣṭiṃ samudyatām /
vyadhamatsāyakairbhīṣmaḥ sorjunaṃ ca nyavārayat //
tatastāni visṛṣṭāni śarajālāni saṅghaśaḥ /
āhatāni vyaśīryantaṃ arjunasya rathaṃ prati //
tataḥ kanakapuṅkhāgraiḥ śitaiḥ sannataparvabhiḥ /
patadbhiḥ khagavājaiśca dyaurāsītsaṃvṛtā śaraiḥ //
tataḥ prāsṛjadugrāṇi śarajālāni pāṇḍavaḥ /
tāvanti śarajālāni bhīṣmaḥ pārthāya prāhiṇot //
sāśvaṃ sasūtaṃ sarathaṃ sa pārthaṃ samācinodbhārato vatsadantaiḥ /
pracchādayāmāsa diśaśca sarvā nabhaśca bāṇaistapanīyapuṅkhaiḥ //
tato devarṣigandharvāḥ sādhusādhvityapūjayan /
duṣkaraṃ kṛtavānbhīṣmo yadarjunamavārayat //
balavānarjuno dakṣaḥ kṣiprakārī ca pāṇḍavaḥ /
ko'nyaḥ samarthaḥ pārthasya vegaṃ dhārayituṃ raṇe //
ṛte śāntanavādbhīṣmātkṛṣṇādvā devakīsutāt /
ācāryavaramukhyādvā bhāradvājānmahābalāt //
astrairastrāṇi saṃvārya krīḍataḥ puruṣottamau /
cakṣūṃṣi sarvabhūtānāṃ modayantau mahābalau //
prājāpatyaṃ tathaivaindramāgneyaṃ ca sudāruṇam . kauberaṃ vāruṇaṃ caiva yāmyaṃ vāyavyameva ca /
prayuñjānau mahātmānau samare tau virejatuḥ //
vismitānyatha bhūtāni tau dṛṣṭvā saṃyuge tadā /
sādhu pārtha mahābāho sādhu bhīṣmeti cābruvan //
naitadanyo manuṣyeṣu pradarśayitumāhave /
mahāsrāṇāṃ samprayogaṃ samare bhīṣmapārthayoḥ //
evaṃ sarvāstraviduṣorastrayuddhamavartata //
atha jiṣṇurudāvṛtya śitadhāreṇa kārmukam /
nyakṛntadgṛdhrapatreṇa śātakumbhapariṣkṛtam //
nimeṣāntaramātreṇa bhīṣmo'nyatkārmukaṃ raṇe /
samādāya naravyāghraḥ sajyaṃ cakre mahābalaḥ //
śarāṃśca subahunkruddho mumocāśu dhanañjaye . arjunopi śarāṃstīkṣṇānbhīṣmāya niśitānbahūn /
cikṣepa ca mahātejāstathā bhīṣmaśca pāṇḍave //
tayordivyāstraviduṣorasyatoraniśaṃ śarān /
na viśeṣastadā rājandṛśyate sumahātmanoḥ //
athāvṛṇoddaśa diśaḥ śarairatirathastadā /
kirīṭamālī kaunteyaḥ śūraṃ śāntanavaṃ tathā //
atīva pāṇḍavo bhīṣmaṃ bhīṣmaścātīva pāṇḍavam /
babhūva tatra saṅghe'sminloke rājaṃstadadbhutam //
pāṇḍavena hatāḥ śūrā bhīṣmasya ratharakṣiṇaḥ /
śerate sma mahābāho kaunteyasyābhito ratham //
tato gāṇḍīvanirmuktā niramitraṃ cikīrṣavaḥ /
asaktāḥ puṅkhasaṃsaktāḥ śvetavāhanapatriṇaḥ //
niṣpatanto rathāttasya dhautā hairaṇyavāsasaḥ /
ākāśe pratyadṛśyanta haṃsānāmiva paṅktayaḥ //
tasya taddivyamastraṃ hi pragāḍhaṃ citramasyataḥ /
prekṣante smāntarikṣasthāḥ sarve devāḥ savāsavāḥ //
taṃ dṛṣṭvā paramaprīto gandharvaścitramadbhutam /
śaśaṃsa devarājāya citrasenaḥ pratāpavān //
paśyemānarinirdārānsaṃsaktāniva gacchataḥ /
citrarūpamidaṃ jiṣṇordivyamastramudīryataḥ //
nedaṃ manuṣyāḥ śraddadhyurna hīdaṃ teṣu vidyate /
saurāṇāṃ ca mahāsrāṇāṃ vicitro'yaṃ samāgamaḥ //
madhyandinagataṃ sūryaṃ pratapantamivāmbare /
na śaknuvanti sainyāni pāṇḍavaṃ prasamīkṣitum //
ubhau viśrutakarmāṇāvubhau śūrau mahīkṣitām /
ubhau vicitrakarmāṇāvubhau yudhi durāsadau //
ityukto devarājastu pārthabhīṣmasamāgamam / pūjayāmāsa divyena puṣpavarṣeṇa bhārata // 4-63-39a[aśvatthāmā tato'bhyetya drutaṃ karṇamabhāṣata . ahameko haniṣyāmi sametānsarvapāṇḍavān //
iti karma samakṣaṃ me sabhāmadhye tvayoditam /
na tu tatkṛtamekasmādbhīto dhāvasi sūtaja //
vaicitravīryajāḥ sarve tvāmāśritya pṛthāsutān /
jetumicchanti sangrāme bhavānyudhyasva phalgunam //
aśvatthāmoditaṃ vākyaṃ śrutvā duryodhanastadā /
pratyuvāca ruṣā drauṇiṃ karṇapriyacikīrṣayā //
mā mānabhaṅgaṃ viprendra kuru viśrutakarmaṇaḥ /
mānabhaṅgena rājñāṃ tu balahānirbhaviṣyati //
śūrā vadanti sangrāme vācā karmāṇi kurvate /
parākramanti sangrāme svasya vīryānusārataḥ //
tasmāttaṃ nārhati bhavāngarhituṃ śūrasammatam . rājñaivamuktaḥ sa drauṇirgataroṣo'bhavattadā // ]
tato bhīṣmaḥ śāntanavo bāṇānpārśve samārpayat / asyataḥ pratisandhāya vivṛtaṃ savyasācinaḥ
tataḥ prasahya bībhatsuḥ pṛthudhāreṇa kārmukam /
nyakṛntadgṛdhrapatreṇa bhīṣmasyāmitatejasaḥ //
athainaṃ daśabhiḥ paścātpratyavidhyatstanāntare /
yatamānaṃ parākrāntaṃ kuntīputro dhanañjayaḥ //
sa pīḍito mahābāhurgṛhītvā rathakūbaram /
goṅgeyo yudhi durdharṣastasthau dīpa ivāturaḥ //
taṃ visañjñamapovāha saṃyantā rathavājinām /
upadeśamanusmṛtya rakṣamāṇo mahāratham //
parākrame ca śaurye ca vīrye sattve bale raṇe /
śastrāstreṣu ca sarveṣu lāghave dūrapātane //
yasya nāsti samo loke pitṛdattavaraśca yaḥ / jitaśramo jitārātirnistandriḥ khedavarjitaḥ /
yaḥ svecchāmaraṇaḥ śūraḥ pitṛśuśrūṣaṇe rataḥ //
duryodhanahitārthāya yuddhvā pārthena sangare /
pṛthāsutahitārthāya parājita ivābhavat //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0