Mahabharata · Chapter 4.58

tatprabhagnaṃ balaṃ sarvaṃ vipulaughasvanaṃ tathā /
bhīṣmamāsādya santasthau velāmiva mahodadhiḥ //

tāni sarvāṇi gāṅgeyaḥ samāśvāsya parantapaḥ /
tato vyūhya mahābāhuḥ samareṣvaparājitaḥ //

rathanāgāśvakalikaṃ yuyuje yuddhakovidaḥ /
abhedyaṃ paṃrasainyānāṃ śūrairapi samīkṣitam //

ācāryaduryodhanasūtaputraiḥ kṛpeṇa bhīṣmeṇa ca pālitāni /
avadhyakalpāni durāsadāni rathāśvamātaṅgasamākulāni ca //

teṣāmanīkāni kirīṭamālī vyūḍhāni dṛṣṭvā vipuladhvajāni /
gāṇḍīvadhanvā dviṣatāṃ nihantā vairāṭimāmantrya tato'bhyuvāca //

susangṛhītairatha raśmibhistvaṃ hayānniyamya prasamīkṣya yattaḥ /
sampreṣayāśu prativīramenaṃ vaikartanaṃ yodhayituṃ vṛṇomi //

yāṃ hastikakṣyāṃ bahudhā vicitrāṃ stambhe rathe paśyasi darśanīyām /
vivartamānāṃ jvalanaprakāśāṃ vaikartanasyaitadanīkamagryam //

etena śīghraṃ pratipādayemān śvetānhayānkāñcanajālakakṣyān /
sarvaṃ javaṃ tatra vidarśayiṣye hyāsādayaitadrathavīravṛndam //

gajo gajaneva hi yoddhukāmo mayā sadā kāṅkṣati sūtaputraḥ . tameva māṃ prāpaya sūtaputraṃ duryodhanopāśrayajātadarpam /
taṃ pātayiṣyāmi rathasya madhye sahasranetro'śanineva vṛtram //
vaiśampāyana uvāca /

sa tairhayairjātajavairbṛhadbhiḥ putro virāṭasya hiraṇyakakṣyai /
vidhvaṃsayaṃstadrathināmanīkaṃ tato'vahatpāṇḍavamājimadhye //

tamāpatantaṃ parameṇa tejasā samīkṣya vaikartanamabhyarakṣan /
abhyadravaṃste rathavīravṛndā vyāghreṇa cākrāntamivarṣabhaṃ raṇe //

citrāṅgadaścitrarathaśca vīraḥ sangrāmajidduḥsahacitrasenau . viviṃśatirdurmukhadurjayau ca vikarṇaduḥśāsanasaubalāśca /
śoṇo niṣedhaśca tamanvayuste vaikartanaṃ śīghrataraṃ yuvānaḥ //

putrā yayuste sahasodarāśca vaikartanaṃ pārthagataṃ samīkṣya /
pragṛhya cāpāni mahābalā raṇe dhanañjayaṃ paryakirañśarārcibhiḥ //

teṣāṃ dhanurjyākṛtanaikatantrīṃ prāsopavīṇāṃ śarasaṅghakoṇām /
karāgrayantrāṃ sthiracāpadaṇḍāṃ vīṇāmupāvādayadāśu pārthaḥ //

tasmiṃstu yuddhe tumule pravṛtte pārthaṃ vikarṇo'tirathaṃ rathena /
vipāṭhavarṣeṇa kurupravīro bhīmena bhīmānujamāsasāda //

tato vikarṇasya dhanurvikṛtya jāmbunadenopahitaṃ dṛḍhajyam /
nyapātayattaddhvajamasya viddhvā chinnadhvajaḥ so'pyapayāñjavena //

taṃ śātravāṇāṃ gaṇavādhitāraṃ karmāṇi kurvāṇamamānupāṇi /
śatruntapo vairamamṛṣyamāṇaḥ samārpayatkūrmanakhena pārtham //

sa tena rājñā'tirathena viddho vigāhamāno dhvajinīṃ perapām /
śatruntapaṃ pañcabhirāśu viddhvā tato'sya sūtaṃ daśabhirjaghāna //

tataḥ sa viddho bharatarṣabheṇa bāṇena kāyāvaraṇātigena /
gatāsurājau nipapāta rājannago nagāgrādiva vātarugṇaḥ //

ratharṣabhāste tu ratharṣabheṇa vīrā raṇe vīratareṇa bhagnāḥ /
cakampire vātavaśena kāle prakampitānīva mahāvanāni //

hatāśca pārthena narapravīrā bhūmau yuvānaḥ suṣruṣuḥ suveṣāḥ . vasupradā vāsavatulyavīryāḥ parājitā vāsavajena saṅkhye /
suvarṇakārṣṇāyasavarbhanaddhā nāgā yathā haimavate pravṛddhāḥ //

tathā sa śatrūnsamare vinighnan gāṇḍīvadhanvā puruṣapravīraḥ /
cacāra saṅkhye vidiśo diśaśca dahannivāgnirvanamātapānte //

sujīrṇaparṇāni yathā vasante viśātayitvā tu rajo nudankhe /
tathā sapatnānvikirankirīṭī cacāra saṅkhye'tiratho rathena //

śoṇāśvavāhasya hayānnihatya vaikartanabhrāturadīnasatvaḥ /
ekena sangrāmajitaḥ śareṇa śiro jahārātha kirīṭamālī //

tasminhate bhrātari sūtaputro vaikartano vīryamadapratāpī /
pragṛhya dantāviva nāgarājo mahābalaḥ siṃhamivājagāma //

sa pāṇḍavaṃ dvādaśabhiḥ pṛṣatkairvaikartanaḥ pārthamupājaghān /
vivyādha gātreṣu hayāṃśca sarvānvirāṭaputraṃ ca śarairvijaghne //

tamāpatantaṃ samare kirīṭī vaikartanaṃ sarvasamṛddhatejāḥ /
pracchādayāmāsa mahādhanuṣmānnyaṣedhayacchatrugaṇāṃśca vīraḥ //

nihatya karṇasya tataḥ kirīṭī puraścarāṃścāpi ca pṛṣṭhagopān /
samīpamabhyāgamadaprameyo vitatya pakṣau garuḍo yathoragam //

tāvuttamau sarvadhanurdharāṇāṃ mahābalau sarvasapatnasāhau /
karṇaṃ ca pārthaṃ ca niśamya yuddhe didṛkṣamāṇāḥ kuravo'vatasthuḥ //

taṃ pāṇḍavaḥ spaṣṭamudīrṇakopaṃ kṛtāgasaṃ karṇamudīkṣya kopāt /
kṣaṇena sāśvaṃ sarathaṃ sasūtamantardadhe megha ivātivṛṣṭyā //

tataḥ sayugyāḥ sarathāḥ sanāgā yodhā vinedurbharatarṣabhāṇām /
antarhitaṃ bhīṣmamukhāḥ samīkṣya kirīṭinā karṇarathaṃ pṛṣatkaiḥ //

sa cāpi tānarjunabāhumuktāñśarāñśaraughaiḥ pratihatya tūrṇam /
babhau mahātmā sadhanuḥ sabāṇaḥ saviṣphuliṅgo'gnirivātha karṇaḥ //

tatastu jajñe karatālaghoṣaḥ saśaṅkhabherīpaṇavākulastu /
prakṣvelitāsphoṭitasiṃhanādairvaikartanaṃ pūjayatāṃ kurūṇām //

ādhūtalāṅgūlamahāpatākaṃ rathottamaṃ śreṣṭhatamaṃ kurūṇām /
tataḥ sagāṇḍīvakṛtapraṇādaṃ kirīṭinaṃ prekṣya nanāda karṇaḥ //

pārthopi vaikartanamardayitvā sāśvaṃ saketuṃ sarathaṃ sasūtam /
nanāda harṣātsahasā kirīṭī pitāmahaṃ droṇakṛpau ca dṛṣṭvā //

siṣeca pārthaṃ bahubhiḥ śaraughairvaikartanaḥ saṃyati tīkṣṇavegaiḥ /
vaikartanaścāpi kirīṭamālī pracchādayāmāsa śitaiḥ śaraughaiḥ //

tayoramoghansṛjatoḥ śaraughānastrajñayorāsa mahānvimardaḥ /
rāhupramuktāviva candrasūryau kṣaṇāntareṇānudadarśa lokaḥ //

hatāstu pārthena rathapravīrā bhūmau yuvānaḥ supupuḥ sukeśāḥ /
suvarṇalohāyasavarmagātrā vṛkṣā yathā haimavate nikṛttāḥ //

tathā sa śatrūnsamare vinighnangāṇḍīvadhanvā vyadhamatsapatnān /
cacāra saṅkhye vidiśo diśaśca dahannivāgnirvanamātapānte //

suśīrṇaparṇāni yathā vasante vidhūnayanvāyurivālpasārān /
tathā sapatnānvidhamankirīṭī cacāra saṅkhye'tiratho rathena //

śatrūnivendraḥ samare kirīṭī vidrāvayaṃstadrathavīrabṛndam /
prācchādayaccarukirīṭamālī vareṣubhiḥ śatrugaṇānanekān //

karṇaṃ tadovāca kirīṭamālī śūraḥ kurūṇāṃ pravaro'bhigarjan //

karṇa yastvaṃ sabhāmadhye bahvabaddhaṃ prabhāṣase /
na me yudhi samostīti tadidaṃ pratyupasthitam //

sabhāyāṃ pauruṣaṃ procya dharmamutsṛjya kevalam / kartumicchasi yatkarma tanmanye duṣkaraṃ tvayā /

yattvayā kathitaṃ pūrvaṃ nāsti matsama ityapi /
tatsatyaṃ kuru rādheya kurumadhye mayā saha //

sabhāyāṃ yastu pāñcālīṃ kliśyamānāṃ tadā tvayā /
dṛṣṭavānasmi tasyādya phalamaśruhi kevalam //

dharmapāśanibaddhena yanmayā marṣitaṃ tava /
tasya pāpasya rādheya phalaṃ prāpnuhi durmate //

ehi karṇa mayā sārdhamihādya kuru vaiśasam /
prekṣakā kuravaḥ santu sarve te sahasainikāḥ //

idānīmeva tāvattvamapayāto raṇānmama /
kasmājjīvasi rādheya nihatastvanujastava //

yo bhrātaraṃ pātayitvā kastyaktvā ca raṇājiram /
tvadanyaḥ puruṣaḥ satsu brūyādevaṃ vyavasthitaḥ //
karṇa uvāca /

bravīṣi vācā yatpārtha karmaṇā tatsamācara /
viśeṣito hi tvaṃ vācā karmaṇāpratimaṃ bhuvi //

yattvayā marṣitaṃ pūrvaṃ tadaśaktena marṣitam /
iti gṛhṇīma te pārtha tamadṛṣṭvā parākramam //

dharmapāśanibaddhena yattvayā marṣitaṃ purā /
tathaiva baddhamātmānamabaddha iti manyase //

na hi tāvadvane vāso yathoktaṃ caritastvayā /
kliṣṭastvamarthalobhāttu samayaṃ chettumicchasi //

yadi cendraḥ svayaṃ pārtha tava yuddhyeta kāraṇāt /
tathā'pina vyathā kācinmama syādvikramiṣyataḥ //

ayaṃ kaunteyakāmaste nacirātsamupasthitaḥ /
yotsyase hi mayā sārdhamatra paśyāmi te balam //
vaiśampāyana uvāca /

iti karṇo bruvanneva bībhatsumaparājitam /
abhyayādvisṛjanbāṇānkāyāvaraṇabhedinaḥ //

pratijagrāha tānpārthaḥ prīyamāṇo mahārathaḥ //

śaravarṣeṇa mahatā parjanya iva vṛṣṭimān /
abhīyāya hi bībhatsurgāṇḍīvaṃ vikṣipandhanuḥ //

jighāṃsuḥ samare karṇaṃ visasarja śarānbahūn /
tānkarṇaḥ pratijagrāha vāyuvegamivācalaḥ //

tayordaivāsurasamaḥ sannipāto'bhavanmahān /
kiratoḥ śarajālāni kṛtsnaṃ vyoma nirantaraṃ //

utpeturmeghajālāni ghorarūpāṇi sarvaśaḥ /
vavarṣa ca rajo bhaumaṃ karṇapārthasamāgame //

na sma sūryaḥ pratapati na ca vāti samīraṇaḥ /
śarapracchāditaṃ vyoma chāyābhūtamivābhavat //

gāṇḍīvasya ca nirghoṣaḥ karṇasya dhanuṣastathā /
dahyatāmiva veṇūnāmāsītparamadāruṇaḥ //

arjunastu hayānnāgānrathāṃśca vinipātayan /
kṣobhayāmāsa tatsainyaṃ karṇaṃ vivyādha cāsakṛt //

tataḥ pārtho mahābāhuḥ karṇasya dhanuracchinat / chinnadhanvā tataḥ karṇaḥ śaktiṃ cikṣepa vegavān
tāṃ śaktiṃ samare pārthaściccheda niśitaiḥ śaraiḥ //

tato nipeturbahuśo rādheyasya padānugāḥ /
tāṃśca gāṇḍīvanirmuktaiḥ prāhiṇodyamasādanam //

aśeratāvṛtya mahīṃ samagrāṃ pārtheṣumārge nihatā dvipendrāḥ /
hiraṇyakakṣyāṃ śarajālacitrā yathā nagāḥ pāvakajālanaddhāḥ //

taṃ śatrusenāṅganibarhaṇāni karmāṇi kurvāṇamamānuṣāṇi /
vaikartanaḥ pūrvamamṛṣyamāṇaḥ samārpayallakṣyamivāśu pārtham //

tataścaturbhisturagānvikṛṣya vivyādha karṇo'tha dhanañjayasya /
ṣaṅbhiśca sūtaṃ daśabhirhayāṃśca ṣaṣṭyā ca pārthaṃ tribhirasya ketum //

saviṣphuliṅgojjvalabhīmaghoṣaḥ kopendhanaḥ ketuśikhaḥ śarārciḥ /
karṇāgnirastrānilabhīmavāto babhau didhakṣanniva pārthakakṣam //

svanemiśaṅkhasvanabhīmaghoṣaścalatpatākojjvalabhīmavidyut /
pārthāmbudaḥ śastraśarāmbudhāraḥ karṇānalaṃ saṃśamayāñcakāra //

tenātividdhaḥ samare kirīṭī prabodhitaḥ siṃha iva prasuptaḥ /
gāṇḍīvadhanvā pravaraḥ kurūṇāṃ pratatvare karṇavadhāya jiṣṇuḥ //

sa brāhmamastraṃ samare kirīṭī prāduścakārādbhutavīryakarmā /
santāpayankarṇarathaṃ śaraughairlokānimāntsūrya ivāṃśumālī //

sa hastinevābhihato gajendraḥ pragṛhya bhallānniśitānniṣaṅgāt /
ākarṇapūrṇe tu dhanurvikṛṣya vivyādha bāṇairatha sūtaputram //

athāsya bāhū saśiro lalāṭaṃ grīvāmuraḥ skandhabhujāntaraṃ ca /
karṇasya pārtho yudhi nirbibheda vajrairivādriṃ bhagavānmahendraḥ //

sa pārthamuktānaviṣahya bāṇān gajo gajeneva jitastarasvī /
vihāya sangrāmaśiropayāto vaikartanaḥ pārthaśarābhitaptaḥ // 77 //