Mahabharata · Chapter 4.33

tatasteṣāṃ mahārāja tatraivāmitatejasām /
chadmaliṅgapraviṣṭānāṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām // 1 //

vyatītaḥ samayaḥ samyagvirāṭanagare satām /
kurvatāṃ tasya karmāṇi vīrāṭasya mahīpateḥ // 2 //

kīcake tu hate rājā virāṭaḥ paravīrahā /
parāṃ sambhāvanāṃ cakre kuntīputre yudhiṣṭhire // 3 //

tatastrayodaśasvānte tasya varṣasya bhārata /
śuśarmaṇā gṛhītaṃ tu godhanaṃ tarasā bahu // 4 //

tataḥ śabdo mahānāsīdreṇuśca divamaspṛśat / śaṅkhadundubhighoṣaśca bherīṇāṃ ca mahāsvanaḥ /
gavāśvarathanāgānāṃ niśvanaśca padātinām // 5 //

evaṃ taistvabhiniryāya matsyarājasya godhane /
trigartairgṛhyamāṇe tu gopālāḥ pratyaṣedhayan // 6 //

atha trigartā bahavaḥ parigṛhya dhanaṃ bahu . parikṣipya hayaiḥ śīghrai rathavrātaiśca bhārata /
gopālānpratyayudhyanta raṇe kṛtvā jaye dhṛtim // 7 //

te hanyamānā bahubhiḥ prāsatomarapāṇibhiḥ /
gopālā gokule bhaktā vārayāmāsurojasā // 8 //

paraśvathaiśca musalairbhiṇḍipālaiśca mudgaraiḥ /
gopālāḥ karṣaṇaiścitrairjaghnuraśvānsamantataḥ // 9 //

te hanyamānāḥ sankruddhāstrigartā rathayodhinaḥ /
visṛjya śaravarṣaṇi gopānadrāvayanbalāt // 10 //

hanyamāneṣu gopeṣu vimukheṣu viśāmpate /
tato yuvānaḥ sambhītāḥ śvasanto reṇuguṇṭhitāḥ // 11 //

javena mahatā caiva gopālāḥ puramāvrajan /
virāṭanagaraṃ prāpya narā rājānamabruvan // 12 //

sabhāyāṃ rājaśārdūlamāsīnaṃ pāṇḍavaiḥ saha /
śūraiḥ parivṛtaṃ yodhaiḥ kuṇḍalāṅgadadhāribhiḥ // 13 //

sadbhiśca paṇḍitaiḥ sārdhaṃ mantribhiścāpi saṃvṛtam /
dṛṣṭvā śīghraṃ tu gopālā virāṭamidamabravan // 14 //

asmānyudhi vinirjitya paribhūya sabāndhavān / ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi trigartāḥ kālayanti /
tā nivartaya rājendra mā neśuḥ paśavastava // 15 //
vaiśampāyana uvāca /

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ gopālānāmarindamaḥ / sa rājā mahatīṃ senāṃ mātsyānāṃ samavāhayat /
rathanāgāśvakalilāṃ pattidhvajasamākulām // 16 //

rājāno rājaputrāśca tanutrāṇyatha bhejire /
bhānumanti vivātāni sūpasevyāni bhāgaśaḥ // 17 //

pṛthakkāñcanasannāhānratheṣvaśvānayojayan /
utkṛṣya pāśānmaurvīṇāṃ śūrāścāpeṣvayojayan // 18 //

dṛḍhamāyasagarbhaṃ tu kavacaṃ taptakāñcanam /
virāṭasya priyo bhrātā śatānīko'bhyahārayat // 19 //

sarvabhārasahaṃ varma kalyāṇapaṭalaṃ dṛḍham /
śatānīkādavarajo madirākṣo'bhyahārayat // 20 //

utsedhe yasya padmāni śataṃ saugandhikāni ca /
mṛṣṭahāṭakaparyantaṃ sūryadatto'bhyahārayat // 21 //

dṛḍhamāyasagarbhaṃ ca śvetaṃ rukmapariṣkṛtam /
virāṭasya suto jyeṣṭho vīraḥ śaṅkho'bhyahārayat // 22 //

śatasūryaṃ śatāvartaṃ śatabindu śatākṣimat /
abhedyakalpaṃ matsyānāṃ rājā kavacamāharat // 23 //

tato nānātanutrāṇi svānisvāni mahābalāḥ /
yuyutsavo'bhyanahyanta devakalpāḥ prahāriṇaḥ // 24 //

sopaskareṣu śubhreṣu mahatsu ca mahārathāḥ /
pṛthakkāñcanasannāhānratheṣvaśvānayojayan // 25 //

sūryacandrapratīkāśe maṇihemavibhūṣite /
mahāpramāṇaṃ matsyasya dhvajamucchriyate rathe // 26 //

dhvajānbahuvidhākārānsauvarṇānhemamālinaḥ /
yathāsvaṃ kṣatriyāḥ śūrā ratheṣu samayojayan // 27 //

ratheṣu yujyamāneṣu kaṅko rājānamabravīt /
mayā hyasraṃ caturvargamavāptamṛṣisattamāt // 28 //

daṃśito rathamāsthāya padaṃ niryāmyahaṃ gavām /
ayaṃ ca balavāñcharo valalo dṛśyate'nagha // 29 //

gosaṅkhyamaśvabandhaṃ ca saṃyojaya ratheṣu vaiḥ /
naitena jātu yudhdyeyurgavārthamiti me matiḥ // 30 //
vaiśampāyana uvāca /

atha mātsyo'bravīdrājā śatānīkaṃ jaghanyajam /
kaṅkaśca valalaḥ sūdo dāmagranthiśca vīryavān // 31 //

tantripālaśca gosaṅkhyo yathā te puruṣarṣabhāḥ . śūrāḥ suvīrāḥ puruṣā nāgarājavaropamāḥ /
yuddhyeyuriti me buddhirvartate nātra saṃśayaḥ // 32 //

etepāmapi dīyantāṃ rathā dhvajapatākinaḥ /
kavacāni vicitrāṇi dṛḍhāni ca laghūni ca // 33 //

pratimuñcantu gātreṣu dīyantāmāyudhāni ca /
neme jātu na yuddhyreyuriti me dhīyate matiḥ // 34 //
vaiśampāyana uvāca /

tacchrutvā nṛpatervākyaṃ śīghraṃ tvaritamānasaḥ /
śatānīkaḥ sa pārthabhyo rathānrājansamādiśat // 35 //

sahadevāya rājñe ca bhīmāya nakulāya ca /
tāndṛṣṭvā sahasā sūtā rājabhaktipuraskṛtāḥ // 36 //

nirdiṣṭā naradevena rathāñchīghramayojayan /
kavacāni vicitrāṇi navāni ca dṛḍhāni ca // 37 //

virāṭaḥ pradadau yāni teṣāmakliṣṭakarmaṇām /
tānyāmucya śarīreṣu daṃśitāste mahārathāḥ // 38 //

tarasvinaśchannarūpāḥ sarvaśastraviśāradāḥ . rathānhemapariṣkārānsamāsthāya mahārathāḥ /
pāṇḍavā niryayurhṛṣṭā daṃśitā rājasattama // 39 //

virāṭamanvayuḥ paścātsahitāḥ kurupuṅgavāḥ /
catvāro bhrātaraḥ śūrāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ // 40 //

dīrghānāṃ ca dṛḍhānāṃ ca dhanuṣāṃ te yathābalam /
utkṛṣya pāśānmaurvīṇāṃ vīrāścāpeṣvayojayan // 41 //

tataḥ suvāsasaḥ sarve vīrāścandanarūṣitāḥ /
coditā naradevena kṣipramaśvānacodayan // 42 //

te hayā hemasañcchannā bṛhantaḥ sādhuvāhinaḥ /
coditāḥ pratyadṛśyanta patriṇāmiva paṅktayaḥ // 43 //

bhīmarūpāśca mātaṅgāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ /
svārūḍhā yuddhakuśalairmahāmātrādhirohitāḥ // 44 //

kṣaranta iva jīmūtāḥ sudantāḥ ṣāṣṭihāyanāḥ /
rājānamanvayuḥ paścātkrāmanta iva parvatāḥ // 45 //

dṛḍhāyudhajanākīrṇaṃ rathāśvagajasankulam /
tadbalāgraṃ virāṭasya śakrasyeva tadā babhau // 46 //

taṃ prayāntaṃ mahārāja ninīṣantaṃ gavāṃ padam /
viśāradānāṃ vaiśyānāṃ prakṛṣṭānāṃ tadā nṛpa // 47 //

viṃśatistu sahasrāṇi narāṇāmanuyāyinām / aṣṭau rathasahasrāṇi daśa nāgaśatāni ca /
viṃśaccāśvasahasrāṇi mātsyānāṃ tvaritaṃ yayuḥ // 48 //

tadanīkaṃ virāṭasya śuśubhe'tīva bhārata /
vasante bahupuṣpāḍhyaṃ kānanaṃ citritaṃ yathā // 49 //