Mahabharata · Chapter 4.32

tataḥ śāradvato vākyamityuvāca kṛtastadā /
yuktaṃ prāptaṃ ca vṛddhena pāṇḍavānprati bhāpitam // 1 //

dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃ sarvaṃ satyaṃ sahetukam /
tatrānurūpaṃ bhīṣmasya mamāpi vacanaṃ śṛṇu // 2 //

teṣāṃ caiva gatistatra rnivāsaścānucintyatām /
nītirvidhīyatāṃ tatra sāmprataṃ yā hitā bhavet // 3 //

nāvajñeyo ripustāta prākṛto'pi bubhūṣatā /
kiṃ punaḥ pāṇḍavāḥ śūrā vidvāṃso balinastathā // 4 //

tasmātsatraṃ praviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu /
gūḍhabhāveṣu channeṣu kāle codayamāgate // 5 //

svarāṣṭre pararāṣṭre ca jñātavyaṃ balamātmanaḥ /
udayaḥ pāṇḍavānāṃ ca prāptakālo na saṃśayaḥ // 6 //

nivṛttasamayāḥ pārthā mahātmāno mahābalāḥ /
mahotsāhā bhaviṣyanti pāṇḍavā hyamitaujasaḥ // 7 //

tasmādbalaṃ ca kośaṃ ca nātiścāpi vidhīyatām /
yathā kālodaye prāpte samyak taiḥ sandadhāmahe // 8 //

yatra yanmanyase śreyo budhyasva balamātmanaḥ /
niyataṃ sarvamitreṣu balavatsvabaleṣu ca // 9 //

sāraṃ phalgu balaṃ jñātvā madhyasthaṃ cāpi bhārata /
svarāṣṭrapararāṣṭreṣu jñātavyaṃ balamātmanaḥ // 10 //

aprahṛśaṣṭaṃ prāhṛṣṭaṃ vā sandadhāma tathā paraiḥ /
sāmnā dānena bhedena daṇḍena balikarmaṇā // 11 //

nyāyenākramya ca parānbalāccānamya durbalān /
sāntvayitvā ca mitrāṇi balaṃ cābhāṣyatāṃ sukham // 12 //

svakośabalasaṃvṛddhaḥ samyaksiddhimavāpsyasi . yotsyase cāpi balibhiraribhiḥ pratyupasthitaiḥ /
anyaistvaṃ pāṇḍavairvā'pi hīnaiḥ svabalavāhanaiḥ // 13 //

evaṃ sarvaṃ viniścitya vyavahartāsi nyāyataḥ /
yathākālaṃ manuṣyendra ciraṃ sukhamavāpsyasi // 14 //

bhīṣmādroṇakṛpairukte karṇaduḥśāsanādibhiḥ / tato duryodhano vākyaṃ śrutvā teṣāṃ mahātmanām /
muhūrtamanusañcintya sacivānidamabravīt // 15 //

śrutametanmayā pūrvaṃ kathāsu janasaṃsadi / dhīrāṇāṃ śāstraviduṣāṃ prājñānāṃ matiniścaye /
kṛtināṃ sāraphalgutve jānāmi nayacakṣuṣā // 16 //

satve bāhubale dhairye prāṇe śārīrasambhave /
sāmprataṃ mānuṣe loke sadaityanararākṣase // 17 //

catvārastu naravyāghrā bale śakropamā bhuvi /
uttamāḥ prāṇināṃ teṣāṃ nāsti kaścidbale mamaḥ // 18 //

baladevaśca bhīmaśca madrarājaśca vīryavān /
caturthaḥ kīcakasteṣāṃ pañcamaṃ nānuśuśrumaḥ // 19 //

anyonyānantarabalāḥ parasparajayaipiṇaḥ /
bāhūyuddhamabhīpsanto nityaṃ saṃrabdhamānasāḥ // 20 //

tenāhamavagacchāmi pratyayena vṛkodaram /
manasyabhiniviṣṭaṃ me vyaktaṃ jīvanti pāṇḍavāḥ // 21 //

tatrāhaṃ kīcakaṃ manye bhīmasenena māritam /
sairandhrīṃ draupadīṃ manye nātra kāryā vicāraṇā // 22 //

śaṅke kṛṣṇānimittaṃ tu bhīmasenena kīcakaḥ /
gandharvavyapadeśena hato niśi mahābalaḥ // 23 //

ko hi śaktaḥ paro bhīmātkīcakaṃ hantumojasā /
śastraṃ vinā bāhubalāttathā sarvāṅgacūrṇane // 24 //

mardituṃ vā tathā tīvraṃ carmamāṃsāsthicūrṇanam /
rūpamanyatsamāsthāya bhīmasyaitadviceṣṭitam // 25 //

dhruvaṃ kṛṣṇānimittaṃ tu bhīmasenena sūtajāḥ /
gandharvavyapadeśena hatā niśi na saṃśayaḥ // 26 //

pitāmahena ye coktā deśasya ca janasya ca /
guṇāste matsyarāṣṭreṣu bahuśo'pi mayā śrutāḥ // 27 //

virāṭanagare manye pāṇḍavāśchannacāriṇaḥ /
nivasanti pure ramye tatra yātrā vidhīyatām // 28 //

matsyarāṣṭraṃ gamiṣyāmo grahīṣyāmaśca godhanam /
gṛhīte godhane nūnaṃ te'pi yotsyanti pāṇḍavāḥ // 29 //

apūrṇe samaye cāpi yadi paśyema pāṇḍavān /
dvādaśānyāni varṣāṇi pravekṣyanti punarvanam // 30 //

tasmādanyatareṇāpi lābho'smākaṃ bhaviṣyati /
kośavṛddhirihāsmākaṃ śatrūṇāṃ nidhanaṃ bhavet // 31 //

kathaṃ suyodhanaṃ gacchedyudhiṣṭhirabhṛtaḥ purā /
etaccāpi vadatyeṣa mātsyaḥ paribhavānmayi // 32 //

tasmātkartavyametadvai tatra yātrā vidhīyatām /
etatsunītaṃ manye'haṃ sarveṣāṃ yadi rocate // 33 //
vaiśampāyana uvāca /

tato rājā trigartānāṃ suśarmā rathayūthapaḥ / pūrvamābhāṣya karṇena tathā duḥśāsanena ca /
prāptakālamidaṃ vākyamuvāca tvarito balī // 34 //

asakṛnnikṛtaḥ pūrvaṃ mātsyasālveyakekayaiḥ /
sūtenaiva ca mātsyasya kīcakena punaḥ punaḥ // 35 //

bādhito bandhubhiḥ sārdhaṃ balādbalavatā vibho /
sa karṇamabhivīkṣyātha duryodhanamabhāṣata // 36 //

rāṣṭraṃ mamāsakṛdrājanrājñā mātsyena bādhitam // 37 //

praṇetā kīcakastasya balotsikto'bhavanpurā / amarṣī durjayo jetā prakhyātabalapauruṣaḥ /
sa hatastatra gandharvaiḥ pāpakarmā nṛśaṃsakṛt // 38 //

tasminvinihate rājanhīnadarpo nirāśrayaḥ /
bhaviṣyati nirutsāho virāṭa iti me matiḥ // 39 //

tatra yātrā mama matā yadi te rocate'nagha /
kauravāṇāṃ ca sarveṣāṃ karṇasya ca mahātmanaḥ // 40 //

etatkāryamahaṃ manye paramātyayikaṃ mahat /
rāṣṭraṃ tasyābhiyāsyāmo dhanadhānyasamākulam // 41 //

ādadāmo'sya ratnāni vividhāni vasūni ca /
grāmānrāṣṭrāṇi vā tasya hariṣyāmo vibhāgaśaḥ // 42 //

athavā gosahasrāṇi bahūni śubhadarśana /
vividhāni hariṣyāmaḥ pratīpīḍya puraṃ balāt // 43 //

kauravaiḥ saha sangamaya trigartaiśca viśāmpate /
gāstasyāpahariṣyāmaḥ saha sarvairmahārathaiḥ // 44 //

sandhiṃ vā tena kṛtvā tu nibadhnīmo'sya pauruṣam /
hatvā cāsya camūṃ kṛtsnāṃ vaśamevānayāmahe // 45 //

taṃ vaśe nyāyataḥ kṛtvā sukhaṃ vatsyāmahe vayam /
bhavatāṃ balavṛddhiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 46 //
vaiśampāyana uvāca /

tacchrutvā vacanaṃ tasya karṇo rājānamabravīt // 47 //

sūktaṃ suśarmaṇā vākyaṃ prāptakālamidaṃ vacaḥ /
tasmātkṣipraṃ viniryāmo yojayitvā varūthinīṃ // 48 //

yadetatte'bhirucitaṃ mama caitaddhi rocate / pravibhajya ca sainyāni yathā vā manyate bhavān // 49 /

prajñāvānkulavṛddhaśca sarveṣāṃ naḥ pitāmahaḥ /
ācāryaśca kṛpo vidvāñśakuniścāpi saubalaḥ // 50 //

manyante te yathā sarve tathā yātrā vidhīyatām /
sammantrya cāśu gacchāmaḥ sādhanārthaṃ mahīpate // 51 //

kinnu naḥ pāṇḍavaiḥ kāryaṃ hīnārthabalapauruṣaiḥ /
atyantaṃ hi pranaṣṭāste prāptā vā'pi yamakṣayam // 52 //

tadbhavāṃścaturaṅgeṇa balena mahatā vṛtaḥ / virāṭanagaraṃ yātu sarvasainyena bhārata /
ādāsyāmo'tha gāstasya vividhāni vasūni ca // 53 //
vaiśampāyana uvāca /

tato duryodhano rājā vacaḥ śrutvā tu tasya tat / vaikartanasya karṇasya kṣipramājñāpayatsvayam /
śāsane nityayuktaṃ tu duḥśāsanamanantaram // 54 //
duryodhana uvāca /

saha vṛddhaistu sammantrya kṣipraṃ yojaya vāhinīm /
yathoddeśaṃ tu gacchāmaḥ sahitāḥ sarvakauravaiḥ // 55 //

suśarmā tu yathoddiṣṭaṃ deśaṃ yātu mahārathaḥ / trigartaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ prakhyātabalapauruṣaiḥ /
prāgeva hi susaṃyatto virāṭanagaraṃ prati // 56 //

jaghanyato vayaṃ tatra yāsyāmo divasāntare /
viṣayaṃ matsyarājasya susamṛddhaṃ susaṃhitam // 57 //

suśarmaṇā gṛhīte tu matsyarājasya godhane /
virāṭaḥ sainyamādāya trigartaiḥ saha yotsyati // 58 //

aparaṃ divasaṃ gāstu tatra gṛhṇantu kauravāḥ /
gavārthe pāṇḍavāstatra yotsyanti kurubhiḥ saha // 59 //

tathā gatvā yathoddeśaṃ virāṭanagarāntike /
kṣipraṃ goṣṭhaṃ samāsādya gṛhṇantu vipulaṃ dhanam // 60 //

gavāṃ śatasahasrāṇi śrīmanti guṇavanti ca /
vayamasya nigṛhṇīmo dvidhā kṛtvā ca vāhinīm // 61 //
vaiśampāyana uvāca /

te sma gatvā yathoddiṣṭaṃ deśaṃ matsyamahīpateḥ / sannaddhā rathinaḥ sarve sapatākā balotkaṭāḥ /
prativairaṃ cikīrṣanto goṣu gṛddhā mahābalāḥ // 62 //

ādatta gāḥ suśarmā'tha kṛṣṇapakṣasya cāṣṭamīm // 63 //

apare divase sarve rājansambhūya kauravāḥ / navamyāṃ te nyagṛhṇanta gokulāni sahasraśaḥ /
kauravāstu mahāvīryā matsyānāṃ viṣayāntare // 64 //