Mahabharata · Chapter 4.31

athā'bravītsabhāmadhye droṇaḥ sūkṣmārthadarśivān /
na tādṛśā vinaśyanti nāpi yānti parābhavam // 1 //

śūrāśca kṛtavidyāśca buddhimanto jitendriyāḥ /
dharmajñāḥ satyasandhāśca yudhiṣṭhiramanuvratāḥ // 2 //

nītidharmārthatatvajñaṃ pitṛvacca samāhitam /
dharme sthitaṃ satyadhṛtiṃ jyeṣṭhaṃ śreṣṭhāpacāyinam // 3 //

anuvratā mahātmāno bhrātaro bhrātaraṃ priyam /
ajātaśatruṃ śrīmantaṃ sarvabhrātṝnanuvratam // 4 //

teṣāṃ tathāvidheyānāṃ nibhṛtānāṃ mahātmanām /
kimarthaṃ nītimānprājñaḥ śreyo naiṣāṃ kariṣyati // 5 //

tasmādyatnātparīkṣadhvaṃ na tāvatsamayo gataḥ /
na te vināśamṛccheyuriti me naiṣṭhikī matiḥ // 6 //

cintyatāṃ caiva yatkāryaṃ tacca kṣipramakālikam /
kriyatāṃ sādhu sañcintya vāsaścaiṣāṃ pracintyatāṃ // 7 //

yathā ca pāṇḍuputrāṇāṃ sarvārtheṣu dhṛtātmanām /
pravṛttirupalabhyeta tathā nītirvidhīyatām // 8 //

sarvopāyairyatasva tvaṃ yathā paśyasi pāṇḍavān /
durjñeyāḥ khalu śūrāste rakṣyā nityaṃ ca daivataiḥ // 9 //

śuddhātmā mānavānpārthaḥ satyavānnītimāñśuciḥ /
tejorāśibhirāpūrṇo dahedapi ca cakṣuṣā // 10 //

tasmādyatnaśca kriyatāṃ bhūyaśca mṛgayāmahe /
brāhmaṇaiścārakaiḥ siddhaistāpasairnipuṇairapi // 11 //

vividhaistatparaiḥ samyaṅvirbhīkaistajjñasammataiḥ /
anveṣṭavyā manuṣyendra pāṇḍavāśchannacāriṇaḥ // 12 //

tataḥ śāntanavo dhīmānbhāratānāṃ pitāmahaḥ /
śrutavāndeśakālajño nītimāṃśca mahāmatiḥ // 13 //

tasminnuparate vākye ācāryasya mahātmanaḥ /
anantaramuvācedaṃ vākyaṃ hetvarthasammitam // 14 //

yudhiṣṭhire samāyuktāṃ dharmajñe dharmasaṃhitām /
pāṇḍave nityamavyagrāṃ giraṃ bhīṣmaḥ samādade // 15 //

asatsu durlabhāṃ nityaṃ satāṃ cābhimatāṃ sada /
bhīṣmastvabhyavadattatra giraṃ sādhubhirarcitām // 16 //

yathā no brāhmaṇo'vādīdācāryaḥ sarvadharmavit /
śrutavṛttopasampannā nāśaṃ nāyānti pāṇḍavāḥ // 17 //

sarvalakṣaṇasampannāḥ sādhuvṛttasamanvitāḥ /
vṛddhānuśāsane yattāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ // 18 //

samayaṃ samayajñāste pālayantaḥ śubhavratāḥ /
na viṣīdanti te pārthā udvahantaḥ satāṃ dhuram // 19 //

tapasā caiva guptāste svavīryeṇa ca pāṇḍavāḥ /
na nāśamabhigaccheyuriti me naiṣṭhikī matiḥ // 20 //

kṣatradharmaratā nityaṃ keśavānugatāḥ sadā /
pravīrapuruṣāste vai mahātmāno mahābalāḥ // 21 //

tatra buddhiṃ pravakṣyāmi pāṇḍavānveṣaṇe śṛṇu /
na tu nītiḥ sunītasya śakyate vedituṃ paraiḥ // 22 //

yattu śakyamihāsmābhistānvai sañcintya pāṇḍavān /
buddhyā praṇetuṃ tatte'haṃ pravakṣyāmi nibodha tat // 23 //

na tviyaṃ sādhu vaktavyā tasya nītiḥ kathañcana /
vṛddhānuśāsane tāta tiṣṭhataḥ satyaśīlinaḥ // 24 //

ayuktaṃ tu mayā vaktuṃ tulyā me kurupāṇḍavāḥ / nivāsaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ sañcintya ca vadāmyaham /
bahunā kiṃ pralāpena yato dharmastato jayaḥ // 25 //

avaśyaṃ tu niyuktena sabhāmadhye vivakṣatā /
yathārhamiha vaktavyaṃ sarvathā dharmalipsayā // 26 //

yatra nāhaṃ tathā manye yathā'nye menire janāḥ /
nivāsaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ śṛṇuṣvaṃ manujādhipa // 27 //

[bhrātṛbhiḥ sahito vīraiḥ kṛṣṇayā ca mahāyaśāḥ /
kimarthaṃ sa mahārājo nātmaśreyo bhaviṣyati // 28 //

pāṇḍavo nikṛtaḥ pūrvaṃ yathāvadviditaṃ tava / kleśitaśca pure nityaṃ rājyakāmaiśca sāmpratam /
channaścarati tasmātsa prakṛtyā nītimānnṛpaḥ // 29 //

varṣamekaṃ susañcchannamuṣya vāsamanuttamam /
āyāti codaye kāle kṣipraṃ dakṣyasi pāṇḍavaṃ // 30 //

sodaraiḥ sahitaṃ vīraṃ draupadyā ca parantapa /
saṃvidhatsva mahābāho yathā naḥ syātsukhodayaḥ // 31 //

yasminsa rājā vasati cchannaḥ sattvabhṛtāṃvaraḥ /
bhaviṣyanti narāstatra rāgamohavivarjitāḥ // 32 //

nādhayo hi mahārāja na vyādhiḥ kṣatriyarṣabha] /
pure janapade vā'pi yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 33 //

dānaśīlo vadānyaśca nibhṛto hrīniṣevakaḥ / priyavāksatyavākśūro dharmaśīlo jitendriyaḥ /
hṛṣṭaḥ puṣṭaḥ śucirdakṣo yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 34 //

nāsūyako na cāpīrṣyurnābhimānī na matsarī /
bhaviṣyati janastatra svayaṃ dharmamanuvrataḥ // 35 //

brahmaghoṣāśca bhūyāṃsaḥ puṇyaśabdāstathaiva ca /
kratavaśca bhaviṣyanti bhūyāṃso bhūridakṣiṇāḥ // 36 //

sadā ca tatra parjanyaḥ samyagvarṣī na saṃśayaḥ /
sampannasasyā ca mahī bhaviṣyati nirāmayā // 37 //

rasavanti ca dhānyāni guṇavanti phalāni ca /
gandhavanti ca mālyāni śubhaśabdā ca bhāratī // 38 //

vāyuśca sukhasaṃsparśo yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ /
nīrogāstatra vidyante vadhabandhā na santi ca // 39 //

na corā na ca daṇḍāśca na ca bādhā bhavantyuta /
nāśaktā na ca duṣṭāśca yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 40 //

bhayaṃ ca nāviśettatra niṣpratīpaṃ ca darśanam /
bahukṣīrāstathā gāvaḥ supuṣṭāśca sudohanāḥ // 41 //

payāṃsi dadhisarpīṣi rasavanti hitāni ca /
salilāni prasannāni sarve bhāvāśca śobhanāḥ // 42 //

guṇavanti ca pānāni bhojyāni vividhāni ca /
tatra deśe bhaviṣyanti yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 43 //

rasāḥ sparśāśca gandhāśca śabdāścāpi guṇānvitāḥ /
dṛśyāni ca prasannāni yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 44 //

dharmāśca tatra sarvaistu sevitāśca dvijātibhiḥ / svaiḥsvairguṇaiśca saṃyuktā kasminvarṣe trayodaśe /
deśe tasminbhaviṣyanti tata pāṇḍavasaṃśrite // 45 //

samprītimāñjanastatra santuṣṭaḥ śuciravyayaḥ /
devatātithibhūyāṃstu sarvabhūtānurāgavān // 46 //

iṣṭadānamahotsāhā nityaṃ dharmaparāyaṇāḥ /
vyaktavākyāstatastāta śubhakalyāṇamaṅgalāḥ // 47 //

śubhatviṣaḥ śubhecchāśca nityatuṣṭāḥ śriyā'nvitāḥ /
bhaviṣyanti janāstatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 48 //

nityotsavapramudito nityahṛṣṭaḥ śriyā vṛtaḥ /
bhaviṣyati nivāso'yaṃ yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 49 //

dharmajñaḥ sa tu durjñeyaḥ sarvajñaiśca dvijātibhiḥ /
kimpunaḥ prākṛtaistāta pārtho vijñāyate kvacit // 50 //

yasminsatyaṃ dhṛtirdānaṃ parā śāntirdhruvā kṣamā /
hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ paraṃ teja ānṛśaṃsyamathārjavam // 51 //

tasmānnivāsaḥ pārthānāṃ cintyatāṃ yadbravīmi vaḥ /
gatirvā paramā tatra notsahe vaktumanyathā // 52 //

evametattu sañcintya yatkṛtyaṃ sādhu manyase / tatkṣipraṃ kuru kauravya yadyetacchraddadhāsi me /
kulasya hi kṣamaṃ tāta yadahaṃ prabravīmi te // 53 //