Mahabharata · Chapter 3.76
sa māsamuṣya kaunteya bhīmamāmantrya naiṣadhaḥ /
purādalpaparīvāro jagāma niṣadhānprati //
rathenaikena śubhreṇa dantibhiḥ pariṣoḍaśai /
pañcāśadbhirhayaiścaiva ṣaṭśataiśca padātibhiḥ //
sa kampayanniva mahīṃ tvaramāṇo mahāpurīm /
praviveśātha saṃrabdhastarasaiva mahāmanāḥ //
tataḥ puṣkaramāsādya vīrasenasuto nalaḥ /
uvāca dīvyāva punarbahuvittaṃ mayā'rjitam //
damayantī ca yaccānyanmama kiñcana vidyate /
eṣa vai mama sannyāsastava rājyantu puṣkara //
punaḥ pravartatāṃ dyūtamiti me niścitā matiḥ /
ekapāṇena bhadraṃ te prāṇayośca paṇāvahe //
jitvā parasvamāhṛt rājyaṃvā yadi vā vasu /
pratipāṇaḥ pradātavyaḥ prāṇo hi paṇamucyate //
na cedvāñchasi taddyūtaṃ yuddhadyūtaṃ pravartatām /
dvairathenāstu vai śāntistava vā mama vā nṛpa //
vaṃśabhojyamidaṃ rājyamarthitavyaṃ yathā tathā /
yenakenāpyupāyena vṛddhānāmiti śāsanam //
dvayorekatare buddhiḥ kriyatāmadya puṣkara /
kaitavenākṣavatyāṃ vā yuddhe vā nāmyatāṃ dhanuḥ //
naiṣadhenaivamuktastu puṣkaraḥ prahasanniva /
dhruvamātmajayaṃ matvā pratyāha niṣadhādhipam //
diṣṭyā tvayā'rjitaṃ vittaṃ pratipāṇāya naiṣadha /
diṣṭyā ca duṣkṛtankarma damayantyāḥ kṣayaṃ gatam //
diṣṭyā vai prīse rājanmama lābhāya naiṣadha /
punardyūte ca te buddhirdiṣṭyā puruṣasattama //
dhanenānena vai bhaimī jitena samalankṛtā /
māmupasthāsyati vyaktaṃ divi śakramivāpsarāḥ //
nityaśo hi smarāmi tvāṃ pratīkṣe'pi ca naiṣadha /
devane ca mabha prītirbhavatyevāsuhṛdgaṇaiḥ //
jitvātvadya varārohāṃ damayantīmaninditām /
katakṛtyo bhaviṣyāmi sā hime nityaśo hṛdi //
śrutvā tu tas tā vāco bahvabaddhapralāpinaḥ /
iyeṣa sa śiraśchettuṃ khaṅgena kupito nalaḥ //
smayaṃstu roṣatāmrākṣastamuvāca nalo nṛpaḥ /
paṇāvaḥ kiṃ vyāharase jito na vyāhariṣyasi //
tataḥ prāvartata dyūtaṃ puṣkarasya nalasya ca /
ekapāṇena bhadraṃ te nalena sa parājitaḥ //
sa ratnakośanicayaiḥ prāṇena paṇitopi ca /
jitvā ca puṣkaraṃ rājā prahasannidamabravīt //
mama sarvamidaṃ rājyamavyagraṃ hatakaṇṭhakam / vaidarbhī na tvayā śakyā rājāpaśada vīkṣitam /
tasyāstvaṃ saparīvāro mūḍha dāsatvamāgataḥ //
na tvayā tatkṛtankarma yenāhaṃ vijitaḥ purā /
kalinā tatkṛtaṃ karma tvaṃ ca mūḍha na budhyase //
nāhaṃ parakṛtaṃ doṣaṃ tvayyādhāsye kathañcana /
yathāsukhaṃ vai jīvatvamprāṇānavasṛjāmi te //
tathaiva sarvasambhāraṃ svamaṃśaṃ vitarāmi te /
tathaiva ca mama prītistvayi vīra na saṃśayaḥ //
sauhārdaṃ cāpi me tvatto na kadācitprahāsyati /
puṣkara tvaṃ hi me bhrātā sañjīva śaradaḥ śatam //
evaṃ nalaḥ sāntvayitvā bhrātaraṃ satyavikramaḥ /
vacanaistoṣayāmāsa pariṣvajya punaḥ punaḥ //
sāntvito naiṣadhenaivaṃ puṣraraḥ pratyuvāca tam /
puṇyaślokaṃ tadā rājannabhivādya kṛtāñjaliḥ //
kīrtirastu tavākṣayyā jīva varṣāyutaṃ sukhī /
yo me vitarasi prāṇānadhiṣṭhānaṃ ca pārthiva //
sa tathā satkṛto rājñā māsamuṣya tadā nṛpaḥ /
prayayau puṣaro hṛṣṭaḥ svapuraṃ svajanāvṛtaḥ //
mahatyā senayā sārdhaṃvinītaiḥ paricārakaiḥ /
bhrājamāna ivādityo vapuṣā puruṣarṣabha //
prasthāpya puṣkaraṃ rājā vittavantamanāmayam /
praviveśa puraṃ śrīmānatyarthamupaśobhitām //
praviśya sāntvayāmāsa paurāṃśca niṣadhādhipaḥ /
hiteṣu caiṣāṃ satataṃ pitevāvahito'bhavat //
paurā jānapadāścāpi samprahṛṣṭatanūruhāḥ /
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve sāmātyapramukhā janāḥ //
adyasma nirvṛtā rājanpure janapade'pi ca /
upāsituṃ punaḥ prāptā devā iva śatakratum //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0