મહાભારત · અધ્યાય 3.76

સ માસમુષ્ય કૌન્તેય ભીમમામન્ત્ર્ય નૈષધઃ ।
પુરાદલ્પપરીવારો જગામ નિષધાન્પ્રતિ ॥

રથેનૈકેન શુભ્રેણ દન્તિભિઃ પરિષોડશૈ ।
પઞ્ચાશદ્ભિર્હયૈશ્ચૈવ ષટ્શતૈશ્ચ પદાતિભિઃ ॥

સ કમ્પયન્નિવ મહીં ત્વરમાણો મહાપુરીમ્ ।
પ્રવિવેશાથ સંરબ્ધસ્તરસૈવ મહામનાઃ ॥

તતઃ પુષ્કરમાસાદ્ય વીરસેનસુતો નલઃ ।
ઉવાચ દીવ્યાવ પુનર્બહુવિત્તં મયાઽર્જિતમ્ ॥

દમયન્તી ચ યચ્ચાન્યન્મમ કિઞ્ચન વિદ્યતે ।
એષ વૈ મમ સન્ન્યાસસ્તવ રાજ્યન્તુ પુષ્કર ॥

પુનઃ પ્રવર્તતાં દ્યૂતમિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ।
એકપાણેન ભદ્રં તે પ્રાણયોશ્ચ પણાવહે ॥

જિત્વા પરસ્વમાહૃત્ રાજ્યંવા યદિ વા વસુ ।
પ્રતિપાણઃ પ્રદાતવ્યઃ પ્રાણો હિ પણમુચ્યતે ॥

ન ચેદ્વાઞ્છસિ તદ્દ્યૂતં યુદ્ધદ્યૂતં પ્રવર્તતામ્ ।
દ્વૈરથેનાસ્તુ વૈ શાન્તિસ્તવ વા મમ વા નૃપ ॥

વંશભોજ્યમિદં રાજ્યમર્થિતવ્યં યથા તથા ।
યેનકેનાપ્યુપાયેન વૃદ્ધાનામિતિ શાસનમ્ ॥

દ્વયોરેકતરે બુદ્ધિઃ ક્રિયતામદ્ય પુષ્કર ।
કૈતવેનાક્ષવત્યાં વા યુદ્ધે વા નામ્યતાં ધનુઃ ॥

નૈષધેનૈવમુક્તસ્તુ પુષ્કરઃ પ્રહસન્નિવ ।
ધ્રુવમાત્મજયં મત્વા પ્રત્યાહ નિષધાધિપમ્ ॥

દિષ્ટ્યા ત્વયાઽર્જિતં વિત્તં પ્રતિપાણાય નૈષધ ।
દિષ્ટ્યા ચ દુષ્કૃતન્કર્મ દમયન્ત્યાઃ ક્ષયં ગતમ્ ॥

દિષ્ટ્યા વૈ પ્રીસે રાજન્મમ લાભાય નૈષધ ।
પુનર્દ્યૂતે ચ તે બુદ્ધિર્દિષ્ટ્યા પુરુષસત્તમ ॥

ધનેનાનેન વૈ ભૈમી જિતેન સમલન્કૃતા ।
મામુપસ્થાસ્યતિ વ્યક્તં દિવિ શક્રમિવાપ્સરાઃ ॥

નિત્યશો હિ સ્મરામિ ત્વાં પ્રતીક્ષેઽપિ ચ નૈષધ ।
દેવને ચ મભ પ્રીતિર્ભવત્યેવાસુહૃદ્ગણૈઃ ॥

જિત્વાત્વદ્ય વરારોહાં દમયન્તીમનિન્દિતામ્ ।
કતકૃત્યો ભવિષ્યામિ સા હિમે નિત્યશો હૃદિ ॥

શ્રુત્વા તુ તસ્ તા વાચો બહ્વબદ્ધપ્રલાપિનઃ ।
ઇયેષ સ શિરશ્છેત્તું ખઙ્ગેન કુપિતો નલઃ ॥

સ્મયંસ્તુ રોષતામ્રાક્ષસ્તમુવાચ નલો નૃપઃ ।
પણાવઃ કિં વ્યાહરસે જિતો ન વ્યાહરિષ્યસિ ॥

તતઃ પ્રાવર્તત દ્યૂતં પુષ્કરસ્ય નલસ્ય ચ ।
એકપાણેન ભદ્રં તે નલેન સ પરાજિતઃ ॥

સ રત્નકોશનિચયૈઃ પ્રાણેન પણિતોપિ ચ ।
જિત્વા ચ પુષ્કરં રાજા પ્રહસન્નિદમબ્રવીત્ ॥

મમ સર્વમિદં રાજ્યમવ્યગ્રં હતકણ્ઠકમ્ । વૈદર્ભી ન ત્વયા શક્યા રાજાપશદ વીક્ષિતમ્ ।
તસ્યાસ્ત્વં સપરીવારો મૂઢ દાસત્વમાગતઃ ॥

ન ત્વયા તત્કૃતન્કર્મ યેનાહં વિજિતઃ પુરા ।
કલિના તત્કૃતં કર્મ ત્વં ચ મૂઢ ન બુધ્યસે ॥

નાહં પરકૃતં દોષં ત્વય્યાધાસ્યે કથઞ્ચન ।
યથાસુખં વૈ જીવત્વમ્પ્રાણાનવસૃજામિ તે ॥

તથૈવ સર્વસમ્ભારં સ્વમંશં વિતરામિ તે ।
તથૈવ ચ મમ પ્રીતિસ્ત્વયિ વીર ન સંશયઃ ॥

સૌહાર્દં ચાપિ મે ત્વત્તો ન કદાચિત્પ્રહાસ્યતિ ।
પુષ્કર ત્વં હિ મે ભ્રાતા સઞ્જીવ શરદઃ શતમ્ ॥

એવં નલઃ સાન્ત્વયિત્વા ભ્રાતરં સત્યવિક્રમઃ ।
વચનૈસ્તોષયામાસ પરિષ્વજ્ય પુનઃ પુનઃ ॥

સાન્ત્વિતો નૈષધેનૈવં પુષ્રરઃ પ્રત્યુવાચ તમ્ ।
પુણ્યશ્લોકં તદા રાજન્નભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ ॥

કીર્તિરસ્તુ તવાક્ષય્યા જીવ વર્ષાયુતં સુખી ।
યો મે વિતરસિ પ્રાણાનધિષ્ઠાનં ચ પાર્થિવ ॥

સ તથા સત્કૃતો રાજ્ઞા માસમુષ્ય તદા નૃપઃ ।
પ્રયયૌ પુષરો હૃષ્ટઃ સ્વપુરં સ્વજનાવૃતઃ ॥

મહત્યા સેનયા સાર્ધંવિનીતૈઃ પરિચારકૈઃ ।
ભ્રાજમાન ઇવાદિત્યો વપુષા પુરુષર્ષભ ॥

પ્રસ્થાપ્ય પુષ્કરં રાજા વિત્તવન્તમનામયમ્ ।
પ્રવિવેશ પુરં શ્રીમાનત્યર્થમુપશોભિતામ્ ॥

પ્રવિશ્ય સાન્ત્વયામાસ પૌરાંશ્ચ નિષધાધિપઃ ।
હિતેષુ ચૈષાં સતતં પિતેવાવહિતોઽભવત્ ॥

પૌરા જાનપદાશ્ચાપિ સમ્પ્રહૃષ્ટતનૂરુહાઃ ।
ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે સામાત્યપ્રમુખા જનાઃ ॥

અદ્યસ્મ નિર્વૃતા રાજન્પુરે જનપદેઽપિ ચ ।
ઉપાસિતું પુનઃ પ્રાપ્તા દેવા ઇવ શતક્રતુમ્ ॥