Mahabharata · Chapter 3.72

gaccha keśini jānīhi ka eṣa rathavāhakaḥ /
upaviṣṭo rathopasthe vikṛto hrasvabāhukaḥ //

abhyetya kuśalaṃ bhadre mṛdupūrvaṃsamāhitā /
pṛcchethāḥ puruṣe hyenaṃ yathātattvamanindite //

atra me mahatī śaṅkā bhavedeṣa nalo nṛpaḥ /
yathāca manasastuṣṭirhṛdayasya ca nirvṛtiḥ //

brūyāścainaṃ kathānte tvaṃ parṇādavacanaṃ yathā /
prativākyaṃ ca suśroṇi buddhyethāstvamanindite //

evaṃ samāhitā gatvā dūtī bāhukamabravīt /
damayantyapi kalyāṇī prāsādasthā'navvaikṣata //
keśinyuvāca /

svāgataṃ te manuṣyendra kuśalaṃ te bravīmyaham /
damayantyā vacaḥ sādhu nibodha puruṣarṣabha //

kadā vai prasthitā yūyaṃ kimarthamiha cāgatāḥ /
tattvaṃ brūhi yathānyāyaṃ vaidarbhī śrotumicchati //
bāhuka uvāca /

śrutaḥ svayaṃvaro rājñā kosalena mahātmanā /
dvitīyo damayantyā vai bhavitā śva iti dvijāt //

śrutvaitatprasthito rājā śatayojanayāyibhiḥ /
hayairvātajavairmukhyairahamasya ca sārathiḥ //
keśinyuvāca /

atha yosau tṛtīyo vaḥ sa kutaḥ kasya vā punaḥ /
tvaṃ ca kasya kathaṃ cedantvayi karma samāhitam //
bāhuka uvāca /

puṇyaślokasya vai sūto vārṣṇeya iti viśrataḥ /
sa nale vidrute bhadrebhāgasvarimupasthitaḥ //

ahamapyaśvakuśalaḥ sūtatve ca pratiṣṭhitaḥ /
ṛtuparṇena sārathye bhojane ca vṛtaḥ svayam //
keśinyuvāca /

atha jānāti vārṣṇeyaḥ kvanu rājā nalo gataḥ /
kathaṃ ca tvayi vā tena kathitaṃ syāttu bāhuka //
bāhuka uvāca /

ihaiva putrau nikṣipya nalasya priyadarśanau /
gatastato yathākāmaṃ naiṣa jānāti naiṣadham //

na cānyaḥ puruṣaḥ kaścinnalaṃ vetti yaśasvini /
gūḍhaścarati loke'sminnaṣṭarūpo mahīpatiḥ //

ātmaiva tu nalaṃ veda yā cāsya tadanantarā /
na hi vai svāni liṅgāni nalaṃ śaṃsanti karhicit //
keśinyuvāca /

yosāvayodhyāṃ prathamaṃ gatosau brāhmaṇastadā /
imāni nārīvākyāni kathayānaḥ punaḥpunaḥ //

kvanu tvaṃ kitava cchittvā vastrārdhaṃ prasthito mama /
utsṛjya vipine suptāmanuraktāṃ priyāṃ priya //

sā vai yathā samādiṣṭā tathā'ste tvatpratīkṣiṇī /
dahyamānā divārātrau vastrārdhenābhisaṃvṛtā //

tasyā rudanatyāḥ satataṃ tena duḥkhena pārthiva /
prasādaṃ kuru me vīra prativākyaṃ vadasva ca //

tasyāstatpriyamākhyānaṃ pravadasva mahāmate /
tadeva vākyaṃ vaidarbhī śrotumicchantyaninditā //

etacchrutvā prativacastasya dattaṃ tvayā kila /
yatpurā tatpunastvatto vaidarbhī śrotumicchati //
bṛhadaśva uvāca /

evamuktasya keśinyā nalasya kurunandana /
hṛdayaṃ vyathitaṃ cāsīdaśrupūrṇe ca locane //

sa nigrāhyātmano duḥkhaṃ dahyamāno mahīpatiḥ /
bāṣpasandigdhayā vācā punarevedamabravīt //

vaiṣamyamapi samprāptā gopāyanti kulastriyaḥ /
ātmānamātmanā satyo jitaḥ svargo na saṃśayaḥ //

rahitā bhartṛbhiścāpi na krudhyanti kadācana /
prāṇāṃścāritrakavacāndhārayanti varastriyaḥ //

viṣamasthena mūḍhena paribhraṣṭasukhena ca /
yatsā tena parityaktā tatrana kroddhumarhati //

prāṇayātrāṃ pariprepsoḥ śakunairhatavāsasaḥ /
ādhibhirdahyamānasya śyāmā na kroddhumarhati //

satkṛtā'satkṛtā vā'pi patiṃ dṛṣṭvā tathāvidham /
rājyabhraṣṭaṃ śriyā hīnaṃ kṣidhitaṃ vyasanāplutam //

evaṃ bruvāṇastadvākyaṃ nalaḥ paramadurmanāḥ /
na bāṣpamaśakatsoḍhuṃ praruroda ca bhārata //

tataḥ sā keśinī gatvā damayantyai nyavedayat / tatsarvaṃ kathitaṃ caiva vikāraṃ tasya caiva tam //