Mahabharata · Chapter 3.70
sa nadīḥ parvatāṃścaiva vanāni ca sarāṃsi ca /
acireṇāticakrāma svecaraḥ khe caranniva //
tathā prayāte tu rathe tadā bhāgasvarirnṛpaḥ /
uttarīyamadhopaśyaddhaṣṭaṃ parapurañjayaḥ //
tataḥ sa tvaramāṇastu paṭe nipatite tadā /
grahīṣyāmīti taṃ rājā nalamāha mahāmanāḥ //
nigṛhṇīṣva mahābuddhe hayānetānmahājavān /
vārṣṇeyo yāvadenaṃ me paṭamānayatāmiha //
nalastaṃ pratyuvācātha dūre bhraṣṭaḥ paṭastava /
yojanaṃ samatikrānto nāhartuṃ śakyate punaḥ //
evamukte nalenātha nātiprītamanā nṛpaḥ /
āsasāda vane rājanphalavantaṃ bibhītakam //
taṃ dṛṣṭvā bāhukaṃ rājā tvaramāṇo'bhyabhāpata /
mamāpi sūta paśya tvaṃ saṃkhyāne paramaṃ balam //
sarvaḥ sarvaṃ na jānāti sarvajño nāsti kaścana /
naikatra pariniṣṭhā'sti jñānasya puruṣe kvacit //
vṛkṣe'sminyāni parṇāni phalāmekaṃ ca bāhuka /
patitānyapi yānyatratatraikamadhikaṃ kṛtam //
evapatrādhikaṃ cātra phalamekaṃ ca bāhuka / phalakoṭyapi patrāṇāṃ dvayorapi ca śākhayoḥ /
pravakṣyāmi phalānyatra yāni saṃkhyāsyate bhavān //
pracinuhyasya śākhe dve yāścāpyanyāḥ praśākhikāḥ /
ābhyāṃ phalasahasre dve pañconaṃ śatameva ca //
tato rathādavaplutya rājānaṃ bāhuko'bravīt /
parokṣamiva me rājankatthase śatrukarśana //
pratyakṣametatkartā'smi śātayitvā vibhītakam /
atha te gaṇite rājandvijāmāmyaparokṣatām //
pratyakṣaṃ te mahārāj gaṇayiṣye vibhītakam /
ahaṃ hi nābhijānāmi bhavedeva naveti vā //
saṃkhyāsyāmi phalānyasya paśaytaste janādhipa /
muhūrtamapi vārṣṇeyo raśmīnyacchatu vājinām //
tamabravīnnṛpaḥ sūtaṃ nāyaṃ kālo vilambitum /
bāhukastvabravīdenaṃ paraṃ yatnaṃ samāsthitaḥ //
pratīkṣasva muhūrtaṃ tvamathavā tvarate bhavān /
eṣa yāti śivaḥ panthā yāhi vārṣṇeyasārathiḥ //
abravīdṛtuparṇastaṃ sāntvayankurunandana /
tvabheva yantā nānyosti pṛthivyāmapi bāhuka //
tvatkṛteyātumicchāmi vidarbhānhayakovida /
śaraṇaṃ tvāmprapannosmi na vighnaṃ kartumarhasi //
kāmaṃ ca te kariṣyāmi yanmāṃ vakṣyasi bāhuka / vidarbhānyadi yātvā'dya sūryaṃ darśayitāsi me /
athābravīdbāhukastaṃ saṃkhyāyaca bibhītakam /
tato vidarbhānyāsyāmi kuruṣvaivaṃ vaco mama //
akāma iva taṃ rājā gaṇayasvetyuvāca ha /
ekadeśaṃ ca śākhāyāḥ samādiṣṭaṃ mayā'nagha //
gaṇayasvāśvatatvajña tatastvamprītimāvaha /
so'vatīrya rathāttūrṇaṃ śātayāmāsa taṃ drumam //
tataḥ sa vismayāviṣṭo rājānamidamabravīt /
gaṇayitvāyathoktāni tāvantyeva phalāni tu //
atyudbhutamidaṃ rājandṛṣṭavānasmi te balam /
śrotumicchāmi tāṃ vidyāṃ yayaitajjñāyate nṛpa //
tamuvāca tato rājā tvarito gamane nṛpa /
viddhyakṣahṛdayajñaṃ māṃ saṃkhyāne ca viśāradam //
bāhukastamuvācātha dehi vidyādvayaṃ ca me /
matto'pi cāśvahṛdayaṃ gṛhāṇa puruparpabha //
ṛtuparṇastato rājā bāhukaṃ kāryagauravāt /
hayajñānasya lobhāc taṃ tathetyabravīdvacaḥ //
yathoktaṃ tvaṃ gṛhāṇedamakṣāṇāṃ hṛdayaṃ param / nikṣepo me'śvahṛdayaṃ tvayi tiṣṭhatu bāhuka /
evamuktvā dadau vidyāmṛtuparṇo nalāya vai //
tasyākṣahṛdayajñasya śarīrānniḥsṛtaḥ kaliḥ / karkoṭakaviṣaṃ tīkṣṇaṃ mukhātsatatamudvaman /
kalestasya tadārtasya śāpāgniḥ sa viniḥsṛtaḥ //
sātena karśito rājādīrghakālamanātmavān //
taṃ bhrāmtarūpaṃ niḥśobhaṃ sankliṣṭamakarotkaliḥ / tato viṣavimuktātmā svaṃrūpamakarotkaliḥ /
taṃ śaptumaicchatkupito niṣadhādhipatirnalaḥ //
tato viṣavimuktātmā svaṃrūpamakarotkaliḥ /
taṃ śaptumaicchatkupito niṣadhādhipatirnalaḥ //
tamuvāca kalirbhīto vepamānaḥ kṛtāñjaliḥ /
kopaṃ saṃyaccha nṛpate kīrtiṃ dāsyāmi te parām //
indrasenasya jananī kupitā mā'śapatpurā /
yadā tvayā parityaktā tato'haṃ bhṛśapīḍitaḥ //
avasaṃ tvayi rājendra suduḥkhabhaparājita /
viṣeṇa nāgarājasya dahyamāno divāniśam //
śaraṇaṃ tvāṃ prapannosmi śṛṇu cedaṃ vaco mama / ye ca tvāṃ manujā loke kīrtayiṣyantyatandritāḥ /
matpratsūtaṃ bhayaṃ teṣāṃ na kadācidbhaviṣyati //
na teṣāṃ mānasaṃ kiñcicchārīraṃ vācikaṃ tathā / bhaviṣyati mahārāja kīrtayiṣyanti ye nalam /
bhayārtaṃ śaraṇaṃ yātaṃ yadi māṃ tvaṃ na śapsyase //
evamukto nalo rājā nyayacchatkopamātmanaḥ / tato bītaḥ kaliḥ kṣipraṃ praviveśa vibhītakam /
kalistvanyena no dṛṣṭaḥ kathayannaiṣadhena vai //
tato gatatvaro rājā naiṣadhaḥ paravīrahā /
sampranaṣṭe kalau rājā saṃkhyāyāsya phalānyuta //
mudā paramayā yuktastejasā'tha pareṇa vai /
rathamāruhya tejasvī prayayau javanairhayaiḥ //
bibhītakaścāpraśastaḥ saṃvṛttaḥ kalisaṃśrayāt /
tataḥ prabhṛtirājendra loke'sminpāṇḍunandana //
hayottabhānutpatato dvijāniva punaḥ punaḥ /
nalaḥ sañcodayāmāsa prahṛṣṭenāntarātmanā //
vidarbhābhimukho rājā prayayau sa mahāyaśāḥ /
nale tu samatikrānte kalirapyagamadgṛham //
tato gatajvaro rājā nalo'bhūtpṛthivīpatiḥ / vimuktaḥ kalinā rājanrūpamātraviyojitaḥ //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0