Mahabharata · Chapter 3.64
tasminnantarhite nāge prayayau naiṣadho nalaḥ /
ṛtuparṇasya nagaraṃ prāviśaddaśame'hani //
sa rājānamupātiṣṭhadbāhuko'hamiti bruvan /
aśvānāṃ vāhane yuktaḥ pṛthivyāṃ nāsti matsamaḥ //
arthakṛcchreṣu caivāhaṃ praṣṭavyo naipuṇeṣu ca /
annasaṃskāramapi ca jānāmyanyairviśeṣataḥ //
yāni śilpāni loke'sminyaccaivānyatsuduṣkaram /
sarvaṃ yatiṣye tatkartumṛtuparṇa bharasva mām //
ityuktaḥ sa nalenātha ṛtuparṇo narādhipaḥ /
uvāca suprītamanāstaṃ prekṣya ca mahīpate //
vasabāhuka bhadraṃ te sarvametatkariṣyasi /
śīghrayāne sadā buddhirdhriyate me viśeṣataḥ //
sa tvamātiṣṭha yogaṃ taṃ yena śīdhrāṃ hayā mama /
bhaveyuraśvādhyakṣosi vetanaṃ te śataṃśatam //
tvāmupasthāsyataścaiva nityaṃ vārṣṇeyajīvalau /
etābhyāṃ raṃsyase sārdhaṃ vasa vai mayi bāhuka //
bṛhadaśva uvāca /
evamukto nalastena nyavasattatrapūjitaḥ /
ṛtuparṇasya nagare sahavārṣṇeyajīvalaḥ //
sa vai tatrāvasadrājā vaidarbhīmanucintayan /
sāyaṃsāyaṃ sadā cemaṃ ślokamekaṃ jagāda ha //
kva nu sā kṣutpipāsārtā śrāntā śete tapasvinī /
smarantī tasya mandasya kaṃ vā'sādyopatiṣṭhati //
evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ niśāyāṃ jīvalo'bravīt / kāmenāṃ śocase nityaṃ śrotumicchāmi bāhuka /
āyuṣmankasya vā nārī yāmevamanuśocasi //
tamuvāca nalo rājā mandaprajñasya kasyacit /
āsīdbahumatā nārī tasyā dṛḍhataraśca saḥ //
sa vai kenacidarthena tayā mando vyayujyata /
viprayuktaḥ sa mandātmā bhramatyasukhapīḍitaḥ //
dahyamānaḥ sa śokena divārātramatandritaḥ /
niśākāle smaraṃstasyāḥ ślokamekaṃ sma gāyati //
sa vibhramanmahīṃ sarvāṃ kvacidāsādya kiñcana /
vasatyanarhastadduḥkhaṃ bhūya evānusaṃsmaran //
sā tu taṃ puruṣaṃ nārī kṛcche'pyanugatā vane /
tyaktā tenālpabhāgyena duṣkaraṃ yadi jīvati //
ekā bālā'nabhijñā ca mārgamāṇā'tathocitā /
kṣutpipāsāparītāṅgī duṣkaraṃ yadi jīvati //
śvāpadācarite nityaṃ vane mahati dāruṇe /
tyaktā tenālpabhāgyena mandaprajñena māriṣa //
ityevaṃ naiṣadho rājā damayantīmanusmaran / ajñātavāsaṃ nyavasadrājñastasya naveśane //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0