Mahabharata · Chapter 3.232

yadā'bhiṣikto bhagavānsaināpatye tu pāvakiḥ /
tadā samprasthitaḥ śrīmānhṛṣṭo bhadravaṭaṃ haraḥ //

rathenādityavarṇena pārvatyā sahitaḥ prabhuḥ /
anuyātaḥ suraiḥ sarvaiḥ sahasrākṣapurogamaiḥ //

sahasraṃ tasya siṃhānāṃ tasminyuktaṃ rathottame /
utpapāta divaṃ śubhraṃ kālenābhipracoditam //

tepibanta ivākāśaṃ trāsayantakṣarācarān /
siṃhā nabhasyagacchanta nadantaścārukesarāḥ //

tasminrathe paśupatiḥ sthito bhātyumayā saha /
vidyutā sahitaḥ sūryaḥ sendracāpe ghane yathā //

agratastasya bhagavāndhaneśo guhyakaiḥ saha /
āsthāya ruciraṃ yāti puṣpakaṃ naravāhanaḥ //

airāvataṃ samāsthāya śakraścāpi suraiḥ saha /
pṛṣṭhato'nuyayau yāntaṃ varadaṃ vṛṣabhadhvajam //

jṛmbhakairyakṣarakṣobhiḥ sragvibhiḥ samalankṛtaḥ /
yātyamogho mahāyakṣo dakṣiṇaṃ pakṣamāsthitaḥ //

tasya dakṣiṇato devā bahavaścitrayodhinaḥ /
gacchanti vasubhiḥ sārdhaṃ rudraiśca saha sangatāḥ //

yamaśca mṛtyunā sārdhaṃ sarvataḥ parivāritaḥ /
ghorairvyādhiśatairyāti ghorarūpavapustathā //

yamasya pṛṣṭhataścaiva raghorastriśikharaḥ śitaḥ /
vijayo nāma rudrasya yāti śūlaḥ svalankṛtaḥ //

tamugrapāśo varuṇo bhagavānsalileśvaraḥ /
parivārya śanairyāti yādobhirvividhairvṛtaḥ //

pṛṣṭhatovijayasyāpi yāti rudrasya paṭṭasaḥ /
gadāmusalaśaktyādyairvṛtaḥ praharaṇottamaiḥ //

paṭṭasaṃ tvanvagādrājaṃśchatraṃ raudraṃ mahāprabham /
kamaṇḍaluścāpyanu taṃ maharṣigaṇasevitaḥ //

tasya dakṣiṇato bhāti daṇḍo gacchañśriyā vṛtaḥ /
bhṛgvaṅgirobhiḥ sahito daidhataiścānupūjitaḥ //

eṣāṃ tu pṛṣṭhato rudro vimale syandane sthitaḥ /
yāti saṃharṣayansarvāṃstejasā tridivaukasaḥ //

ṛṣayaścāpi devāśca gandharvā bhujagāstathā /
nadyo hradāḥsamudrāścatathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ //

nakṣatrāṇi grahāścaivadevānāṃ śiśavaśca ye /
striyaśca vividhākārā yānti rudrasya pṛṣṭhataḥ //

sṛjantyaḥ puṣpavarṣāṇi cārurūpā varāṅganāḥ /
parjanyaścāpyanuyayau namaskṛtya pinākinam //

chatraṃ ca pāṇḍuraṃ somastasya mūrdhanyadhārayat /
cāmare cāpi vāyuśca gṛhītvā'gniśca dhiṣṭhitau //

śakraśca pṛṣṭhatastasya yāti rājañchriyā vṛtaḥ /
saharājarṣibhiḥ sarvaiḥ stuvāno vṛṣaketanam //

gaurī vidyā'tha gāndhārī keśinī mitrasāhvayā /
sāvitryā saha sarvāstāḥ pārvatyā yānti pṛṣṭhataḥ //

tatra vidyāgaṇāḥ sarveye kecitkavibhiḥ smṛtāḥ /
tasya kurvanti vacanaṃ sendrā devāścamūmukhe //

gṛhītvā tu patākāṃ vai yātyagre rākṣaso grahaḥ / vyāpṛtastu śmaśāne yo nityaṃ rudras vai sakhā /
piṅgalo nāma yakṣendro lokasyānandadāyakaḥ //

ebiśca sahito devastatrayāti yathāsukham /
agrataḥ pṛṣṭhatascaivaṃ na hi tasya gatirdhruvā //

rudraṃ satkarmabhirmartyāḥ pūjayantīha daivatam /
śivamityeva yaṃ prāhurīśaṃ rudraṃ pinākinam //

evaṃ sarve suragaṇāstadā vai prītamānasāḥ /
bhāvaistu vividhākāraiḥ pūjayanti maheśvaram //

kadevasenāpatistvaṃ devasenābhirāvṛtaḥ /
anudacchati deveśaṃ brahmaṇyaḥ kṛttikāsutaḥ //

athābravīnmahāsenaṃ mahādevo bṛhadvacaḥ /
saptamaṃ mārutaskandhaṃ rakṣa nityamatandritaḥ //
skanda uvāca /

saptamaṃ mārutaskandhaṃ pālayiṣyāmyahaṃ prabho /
yadanyadapi me kāryaṃ deva tadvada māciram //
rudra uvāca /

kāryeṣvahaṃ tvayā putra sandraṣṭavyaḥ sadaiva hi /
darśanānmama bhaktyā ca śreyaḥ paramavāpsyasi //
mārkaṇḍeya uvāca /

ityuktvā visasarjainaṃ pariṣyajya maheśvaraḥ /
skandaṃ sahomayā prīto jvalantamiva tejasā //

visarjite tataḥ skande babhūvautpātikaṃ mahat /
sahasaiva mahārājadevānsarvānpramohayat //

jajvāla svaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam /
cacāla vyanadaccorvī tamobhūtaṃ jagatprabho //

tatastaddāruṇaṃ dṛṣṭvā kṣubhitaḥ śankarastadā /
umā caivamahābhāga devāśca samaharṣayaḥ //

tatasteṣu pramūḍheṣu parvatāmbudasannibham /
nānāpraharaṇaṃ ghoramadṛśyata mahadbalam //

tadvai ghoramasaṅkhyeyaṃ garjacca vividhā giraḥ /
abhyadravadraṇae devānbhagavantaṃ ca śankaram //

tairvisṛṣṭānyanīkeṣu bāṇajālānyanekaśaḥ /
parvatāśca śataghnyaśca prāsāsiparighā gadāḥ //

nipatadbhiśca tairghorairdevānīkaṃ mahāyudhaiḥ /
kṣaṇena vyadravatsarvaṃ vimukhaṃ cāpyadṛśyata //

nikṛttayodhanāgāśvaṃ kṛttāyudhamahāratham /
dānavairarditaṃ sainyaṃ devānāṃ vimukhaṃ babhau //

asurairvadhyamānaṃ tatpāvakairiva kānanam /
apataddagdhabhūyiṣṭhaṃ mahādrumavanaṃ tathā //

te vibhinnaśirodehāḥ prādravanto divaukasaḥ /
na nāthamadhigacchanti vadhyamānā mahāraṇe //

atha tadvidrutaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā devaḥ purandaraḥ /
āśvāsayannuvācedaṃ balabhiddānavārditam //

bhayaṃ tyajata bhadraṃ va śūrāḥ śastrāṇi gṛhṇata /
kurudhvaṃvikrame buddhiṃ mā vaḥ kācidvyathā bhavet //

jayataināmsudurvṛttāndānavānghoradarśanān /
abhidravata bhadraṃ vo mayā saha mahāsurān //

śakras vacanaṃ śrutvā samāśvastā divaukasaḥ /
dānavānpratyayudhyanta śakraṃ kṛtvā vyapāśrayam //

tataste tridaśāḥ sarvemarutaśca mahābalāḥ /
pratyudyayurmahābhāgāḥ sādhyāśca vasubhiḥ saha //

tairvisṛṣṭānyanīkeṣu kruddhaiḥ śastrāṇi saṃyuge /
śarāśca daityakāyeṣu pibanti rudhiraṃ bahu //

teṣāṃ dehānvinirbhidya śarāste niśitāstadā /
nipatanto'bhyadṛśyanta nagebhya iva pannagāḥ //

tāni daityaśarīrāṇi nirbhinnānisma sāyakaiḥ /
apatanbhūtalerājaṃśchinnābhrāṇīva sarvaśaḥ //

tatastaddānavaṃ sainyaṃ sarvairdevagaṇairyudhi /
trāsitaṃ vividhairbāṇaiḥ kṛtañcaiva parāṅyukham //

athotkruṣṭaṃ tadā hṛṣṭaiḥ sarvairdevairudāyudhaiḥ /
saṃhatāni ca tūryāṇi prāvādyanta hyanekaśaḥ //

evamanyonrasaṃyuktaṃ yuddhamāsītsudāruṇam /
devānāṃ dānavānāṃ ca māṃsaśoṇitakardamam //

anayo devalokasya sahasaivābhyadṛśyata /
tathahi dānavā ghorā vinighnanti divaukasaḥ //

tatastūryapraṇādāśca bherīṇāṃ ca mahāsvanāḥ /
babhūvurdānavendrāṇāṃ siṃhanādāśca dāruṇāḥ //

atha daityabalādghorānniṣpapāta mahābalaḥ /
dānavo mahiṣo nāma pragṛhya vipulaṃ girim //

te taṃ dhanairivādityaṃ dṛṣṭvāsamparivāritam /
tamudyatagiriṃ rājanvyadravanta divaukasaḥ //

athābhidrutya mahiṣo devāṃścikṣepa taṃ girim /
mahākāyaṃ mahārāja satoyamiva toyadam //

patatā tena giriṇā devasainyas pārthiva /
bhīmarūpeṇa nihatamayutaṃ prāpatadbhuvi //

atha tairdānavaiḥ sārdhaṃ mahiṣastrāsayansurān /
abhyadravadraṇe tūrṇaṃ siṃhaḥ kṣudramṛgāniva //

tamāpatantaṃ mahiṣaṃ dṛṣṭvā sendrā divaukasaḥ /
vyadravantaraṇe bītā vikīrṇāyudhaketanāḥ //

tataḥsa mahiṣaḥ kruddhastūrṇaṃ rudrarathaṃ yayau /
abhidrutya ca jagrāha rudras rathakūvaram //

yadā rudrarathaṃ kruddho mahiṣaḥ sahasā gataḥ /
resatū rodasī gāḍhaṃ mumuhuś maharṣayaḥ //

anadaṃścamahākāyā daityā jaladharopamāḥ /
āsīccaniścitaṃ teṣāṃ jitamasmābhirityuta //

tathābhūte tu bhagavānāhūya guhamātmajam / daurātmyaṃ paśya putar tvaṃ dānavasya durātmanaḥ /
jahi śīghraṃ durācāraṃ draṣṭumicchāmi te balam //

ityuktāva bhagavānskandaṃ paripūjya maheśvaraḥ / ayojayannigrahārthaṃ mahiṣas gatāyuṣaḥ /
sasmāra ca tadā skandaṃ mṛtyuṃ tasya durātmanaḥ //

mahiṣo'pi rathaṃ dṛṣṭvā raudraṃ rudras cānadat /
devānsantrāsayaṃścāpi daityāṃscāpipraharṣayat //

tatastasminabhaye ghore devānāṃ samupasthite /
ājagāma mahāsenaḥ krodhātsūrya iva jvalan //

lohitāmbarasaṃvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ /
lohitāśvo mahābāhurhiraṇyakavacaḥ prabhuḥ //

rathamādityasankāśamāsthitaḥ kanakaprabham /
taṃ dṛṣṭvā daityasenā sā vyadravatsahasā raṇe //

sa cāpi tāṃ prajvalitāṃ mahiṣas vidāriṇīm /
mumoca śaktiṃ rājenad्ra mahāseno mahābalaḥ //

sā muktā'bhyaharattasya mahiṣasya śiro mahat /
papāta bhinne śirasi mahiṣastyaktajīvitaḥ //

patatā śirasā tena dvāraṃ ṣoḍaśayojanam / parvatābhena pihitaṃ tadā'gamyaṃ tato'bhavat /
uttarāḥ kuravastena gacchantyadya yathāsum //

kṣiptākṣiptā tu sā śaktirhatvā śatrūnsahasraśaḥ /
skandahastamanuprāptā dṛśyate devadānavaiḥ //

prāyaḥ śarairvinihatā mahāsenena dhīmatā / śeṣā daityagaṇā ghorā bhītāstrastā durāsadaiḥ /
skandapāriṣadairhatvā bhakṣitāśca sahasraśaḥ //

danavānbhakṣayantaste prapibantaśca śoṇitam /
kṣaṇānnirdānavaṃ sarvamakārṣurbhṛśaharṣitāḥ //

tamāṃsīvayathā sūryo vṛkṣānagnirghanānkhagaḥ /
tathāskando'jayacchatrūnsvena vīryeṇa kīrtimān //

sampūjyamānastridaśairabhivādya maheśvaram /
śuśubhe kṛtikāputraḥ prakīraṇāṃśurivāṃśumān //

naṣṭaśatruryadā skandaḥ prayātastu maheśvaram /
tadā'bravīnmahāsenaṃ pariṣvajya purandaraḥ //

brahmadattavaraḥ skanda tvayā'yaṃ mahiṣo hataḥ /
hajayyo yudhi devānāṃ dānavaḥ sa mahābalaḥ //

devāstṛṇasamā yasya vabūvurjayatāṃvara /
so'yaṃ tvayā mahābāho śamito devakaṇṭakaḥ //

śataṃ mahiṣatulyānāṃ dānavānāṃ tvaya raṇe /
nihatandevaśatrūṇāṃ yairvayaṃ pūrvatāpitāḥ //

tāvakairbhakṣitāścānye dānavāḥ śatasaṅghaśaḥ /
ajeyastvaṃ raṇe'rīṇāmumāpatiriva prabhuḥ //

etatte prathamaṃ deva khyātaṃ karma bhaviṣyati / triṣu lokeṣu kīrtiśca tavākṣayyā bhaviṣyati /
vaśagāśca bhaviṣyanati surāstava mahābhuja //

mahāsenamevamuktvā nivṛttaḥ saha daivataiḥ /
anujñāto bhagavatā tryambakeṇa śacīpatiḥ //

gato bhadravaṭaṃrudro nivṛttāśca divaukasaḥ /
uktāśca devā rudreṇa skandaṃ paśyata māmiva //

sa hatvā dānavagaṇānpūjyamāno maharṣibhiḥ /
ekāhnaivājayatsarvaṃ trailokyaṃ vahninandanaḥ //

skandas ya idaṃ vipraḥ paṭhejjanma samāhitaḥ /
śṛṇuyādbrāhmaṇebhyo yaḥ śrāvayedvāvicetanam //

dhanamāyuryaśo dīptiṃ putrāñśatrujayantathā / sapuṣṭimihasamprāpya skandasālokyamāpnuyāt //