Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 3.214

3.214.1

evamuktastu vipreṇa dharmavyādho yudhiṣṭhira /
pratyuvāca yathā vipraṃ tacchṛṇuṣva narādhipa //
vyādha uvāca /

3.214.2

vijñānārthaṃ manuṣyāṇāṃ manaḥ pūrvaṃ pravartate /
tatprāpya kāmaṃ bhajatekrodhaṃ ca dvijasattama //

3.214.3

tatastadarthaṃ yatate karma cārabhate mahat /
iṣṭānāṃ rūpagandhānāmabhyāsaṃ ca niṣevate //

3.214.4

tato rāgaḥ prabhavati dveṣaśca tadanantaram /
tato lobhaḥ prabhavati mohaśca tadanantaram //

3.214.5

tas lobhābhibhūtasya rāgadveṣahatasya ca /
na dharme jāyate buddhirvyājāddharmaṃ karoti ca //

3.214.6

vyājena carate dharmamarthaṃ vyājena rocate /
vyājena sidhyamāneṣu dhaneṣu dvijasattama //

3.214.7

tatraiva ramate buddhistataḥ pāpaṃ cikīrṣati /
suhṛdbhirvāryamāṇaśca paṇḍitaiśca dvijottama //

3.214.8

uttaraṃ śrutisambaddhaṃ bravītyaśrutiyojitam /
adharmastrividhastasya vartate rāgadoṣajaḥ //

3.214.9

pāpaṃ cintayate caiva bravīti ca karoti ca /
tasyādharmapravṛttasya guṇā naśyanti sādhavaḥ //

3.214.10

ekaśīlāśca mitratvaṃ bhajante pāpakarmiṇaḥ /
sa tena duḥkhamāpnoti paratra ca vipadyate //

3.214.11

pāpātmā bhavati hyevaṃ dharmalābhaṃ tu me śṛṇu /
yastvetānprajñāyā doṣānpūrvamevānupaśyati //

3.214.12

kuśalaḥ sukhaduḥkheṣu sāndhūṃścāpyupasevate /
tasya sādhusamārambhādbuddhridharmeṣu rājate //
brāhmaṇa uvāca /

3.214.13

bravīṣi sūnṛtandharmaṃ yasya vaktā na vidyate /
divyaprabhāvaḥ sumahānṛṣireva matosi me //
vyādha uvāca /

3.214.14

brāhmaṇā vai mahābhāgāḥ pitaro'grabhujaḥ sadā /
teṣāṃ sarvātmanā kāryaṃ priyaṃ loke manīṣiṇā //

3.214.15

yatteṣāṃ ca priyaṃ tatte vakṣyāmi dvijasattama /
namaskṛtvā brāhmaṇebhyo brāhmīṃ vidyāṃ nibodha me //

3.214.16

idaṃ viśvaṃ jagatsarvamajagaccāpi sarvaśaḥ /
mahābhūtātmakaṃ brahmannātaḥ parataraṃ bhavet //

3.214.17

mahābhūtāni khaṃ vāyuragnirāpastathā ca bhūḥ /
śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaś tadguṇāḥ //

3.214.18

teṣāmapi guṇāḥ sarve guṇavṛttiḥ parasparam /
pūrvapūrvaguṇāḥ sarve kramaśo guṇiṣu triṣu //

3.214.19

ṣaṣṭhī tu cetanā nāma mana ityabhidhīyate /
saptamī tu bhavedbuddhirahankārastataḥ param //

3.214.20

indriyāṇi ca pañcātmā rajaḥ satvaṃ tamastathā /
ityeṣa saptadaśako rāśiravyaktasañjñakaḥ //

3.214.21

sarvairihendriyārthaistu vyaktāvyaktaiḥ susaṃvṛtaiḥ / caturviṃsaka ityeṣa vyakatvāvyaktamayo guṇaḥ /
etatte sarvamākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc