Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 3.213

3.213.1

dharmavyādhastu nipuṇaṃ punareva yudhiṣṭhira /
viprarṣabhamuvācedaṃ sarvadharmabhṛtāṃvara //

3.213.2

śrutipramāṇo dharmo'yamiti vṛddhānuśāsanam /
sūkṣmā gatirhi dharmas bahuśākhā hyanantikā //

3.213.3

prāṇāntike vivāhe ca vaktavyamanṛtaṃ bhavet /
anṛtena bhavetsatyaṃ satyenaivānṛtaṃ bhavet //

3.213.4

yadbhūtahitamatyantaṃ tatsatyamiti dhāraṇā /
viparyayakṛto'dharmaḥ paśya dharmasya sūkṣmatām //

3.213.5

yatkarotyaśubhaṃ karma śubhaṃ vā yadi sattama /
avaśyaṃ tatsamāpnoti puruṣo nātra saṃśayaḥ //

3.213.6

viṣamāṃ ca daśāṃ prāpto devāngarhati vai bhṛśam /
ātmṛnaḥ karmadoṣeṇa na vijānātyapaṇḍitaḥ //

3.213.7

mūḍho naikṛtikaścāpi capalaśca dvijottama /
na śubhaṃ karma badhnāti puruṣaṃ pāṣaniścayam //

3.213.8

sukhaduḥkhaviparyāso yadā samupapadyate /
nainaṃ prajñā sunītaṃ vā trāyate naiva pauruṣam //

3.213.9

yo yamicchedyathā kāmaṃ taṃ taṃ kāmaṃ sa āpnuyāt /
yadi syādaparādhīnaṃ pauruṣas kriyāphalam //

3.213.10

saṃyatāścāpi dakṣāśca matimantaśca mānavāḥ /
dṛśyante niṣphalāḥ santaḥ prahīṇāḥ sarvakarmabhiḥ //

3.213.11

bhūtānāmaparaḥ kaściddhiṃsāyāṃ satatotthitaḥ /
vañcanāyāṃ ca lokasya sa sukhenaiva yujyate //

3.213.12

aceṣṭamapi cāsīnaṃ śrīḥ kañcidupatiṣṭhati /
kaścitkarmāṇi kurvanhi na prāpyamadhigacchati //

3.213.13

devāniṣṭvā tapastaptvā kṛpaṇaiḥ putragṛdhnubhiḥ /
daśamāsadhṛtā garbhā jāyante kulapāṃsanāḥ //

3.213.14

apare dhanadhānyaiśca bhogaiśca pitṛsañcitaiḥ /
vipulairabhijāyante labdhāstaireva maṅgalaiḥ //

3.213.15

na dehajā manuṣyāṇāṃ vyādhayo dvijasattama /
karmajā hi manuṣyāṇāṃ rogā nāstyatra saṃśayaḥ //

3.213.16

ādhibhiścaiva bādhyante vyālaiḥ kṣudramṛgā iva /
vyādhayo vinivāryante mṛgā vyādhairiva dvija //

3.213.17

yeṣāmasti ca bhoktavyaṃ grahaṇīrogapīḍitāḥ /
na śaknuvanti te bhoktuṃ ceṣṭitaṃ pūrvakarmayā //

3.213.18

apare bāhubalinaḥ kliśyanti bahavo janāḥ /
duḥkhena cādhigacchanati bhojanaṃ dvijasattama //

3.213.19

iti lokamanākrandaṃ dehaśaṅkāpariplutam /
srotasā'sakṛdākṣiptaṃ hriyamāṇaṃ balīyasā //

3.213.20

na mriyeyurna jīryaiyuḥ sarve syuḥ sarvakāmikāḥ /
nāpriyaṃ pratipaśyeyurvidhiśca yadi no bhavet //

3.213.21

uparyupari lokasya sarvo gantuṃ samīhate /
yatate ca yathāthakti na ca tadvartate tathā //

3.213.22

bahavaḥ sampradṛśyante tulyanakṣatramaṅgalāḥ /
mahattu phalavaiṣamyaṃ dṛśyate karmasiddhiṣu //

3.213.23

na kecidīśate brahmansvayangrāhyasya sattama /
karmaṇāṃ prākṛtānāṃ vai iha siddhiḥ pradṛśyate //

3.213.24

tathā śrutiriyambrahmañjīvaḥ kila sanātanaḥ /
śarīramadhruvaṃ loke sarveṣāṃ prāṇināmiha //

3.213.25

vadhyamāne śarīre tu dehanāśo bhavatyuta /
jīvaḥ sankramate'nyatrakarmabanadhanibandhanaḥ //
brāhmaṇa uvāca /

3.213.26

kathaṃ dharmavidāṃśreṣṭha jīvo bhavati śāśvataḥ /
etadicchāmyahaṃ jñātuṃ tattvena vadatāṃvara //
vyādha uvāca /

3.213.27

na jīvanāśosti hi dehabhede mithyaitadāhurmriyatīti mūḍhāḥ /
jīvastu dehāntaritaḥ prayāti daśārdhataivās śarīrabhedaḥ //

3.213.28

anyo hi nāśnāti kṛtaṃ hi karma manuṣyaloke manujas kaścit /
yattena kiñciddhi kṛtaṃhi karma tadaśnute nāsti kṛtasya nāśaḥ //

3.213.29

supuṇyaśīlā hi bhavanti puṇyā narādhamāḥ pāpakṛto bhavanti /
naro'nuyātastviha karmabhiḥ svai- stataḥ samutpadyati bhāvitastaiḥ //
brāhmaṇa uvāca /

3.213.30

kathaṃ sambhavate yonau kathaṃ vā puṇyapāpayoḥ /
jātīḥ puṇyā hyapuṇyāś kathaṃ gacchati sattama //
vyādha uvāca /

3.213.31

garbhādhānasamāyuktaṃ karmedaṃ sampradṛśyate /
samāsena tu te kṣipraṃ pravakṣyāmi dvijottama //

3.213.32

yathā sambhṛtasambhāraḥ punareva prajāyate /
śubhakṛcchubhayonīṣu pāpakṛtpāpayoniṣu //

3.213.33

śubhaiḥ prayogairdevatvaṃvyāmiśrairmānuṣo bhavet /
mohanīyairviyonīṣu tvadhogāmī ca kilbiṣaiḥ //

3.213.34

jātimṛtyujarāduḥkhaiḥ satataṃ samabhidrutaḥ /
saṃsāre pacyamānaśca doṣairātmakṛtairnaraḥ //

3.213.35

tiryagyonisahasrāṇi gatvā narakameva ca /
jīvāḥ samparivartante karmabandhanibandhanāḥ //

3.213.36

jantustu karmabhistaistaiḥ svakṛtaiḥ pretya duḥkhitaḥ /
tadduḥkhapratighātārthamapuṇyāṃ yonimāpnute //

3.213.37

tataḥ karma samādatte punaranyannavaṃ bahu /
pacyate tu punastena bhuktvā'pathyamivāturaḥ //

3.213.38

ajasrameva duḥkhārto'duḥkhitaḥ sukhisañjñitaḥ /
tato nivṛttabandhatvātkarmaṇāmudayādapi //

3.213.39

parikrāmati saṃsāre cakravadbahuvedanaḥ /
sa cennivṛttabandhastu viśuddhaścāpi karmabhiḥ //

3.213.40

tapoyogasamārambhaṃ kurute dvijasattama /
karmabhirbahubhiścāpi lokānaśnāti karmabhiḥ //

3.213.41

[sa cennivṛttabandhastu viśuddhaścāpi karmabhiḥ.] prāpnoti sukṛtām̐llokānyatragatvā na śocati //

3.213.42

pāpaṃ kurvanapuṇyavṛttaḥ puṇyasyāntaṃ na gacchati / puṇyaṃ kurvanpuṇyavṛttaḥ puṇyasyāntaṃ na gacchati /
tasmātpuṇyaṃ yatetkartuṃ varjayīta ca pāpakam //

3.213.43

anasūyuḥ kṛtajñaśca kalyāṇānyeva sevate /
sukhāni dharmamarthaṃ ca svargaṃ ca labhate naraḥ //

3.213.44

saṃskṛtasya ca dāntas niyatasya yatātmanaḥ /
prājñāsyānantarā vṛttirihi loke paratra ca //

3.213.45

satāṃ dhaṟmeṇa varteta kriyāṃ śiṣṭavadācaret /
asankleśena lokasya vṛttiṃ lipseta vai dvijaḥ //

3.213.46

santi hyāgamavijñānāḥ śiṣṭāḥ śāstre vicakṣaṇāḥ /
svadharmeṇa kriyā loke kurvāṇāste hyasankarāḥ //

3.213.47

prājño dharmeṇa ramate dharmaṃ caivopajīvati /
tasmāddharmādavāptena dhanana dvijasattama //

3.213.48

tasyaiva siñcate mūlaṃ guṇānpaśyati yatra vai / dharmātmā bhavati hyevaṃ cittaṃ cāsya prasīdati /
sa mitrajanasantuṣṭa iha pretya ca nandati //

3.213.49

śabdaṃ sparśaṃ tathā rūpaṃ gandhāniṣṭāṃsca sattama /
prabhutvaṃ labhate cāpi dharmasyaitatphalaṃ viduḥ //

3.213.50

dharamasya ca palaṃ labdhvā na tuṣyati mahādvija /
atuṣyamāṇo nirvedamādatte jñānacakṣuṣā //

3.213.51

prajñācakṣurnara iha doṣaṃ naivānurudhyate /
virajye yathākāmaṃ na ca dharmaṃ vimuñcati //

3.213.52

phalatyāge ca yatate dṛṣṭvā lokaṃ kriyātmakam /
tato mokṣe prayatate nānupāyādupāyataḥ //

3.213.53

evaṃ nirvedamādatte pāpaṃ karma jahāti ca /
dhārmikaścāpi bhavati mokṣaṃ ca labhate param //

3.213.54

tapo niḥśreyasaṃ jantostasya mūlaṃ śamo damaḥ /
tena sarvānavāpnoti kāmānyānmanasecchati //

3.213.55

indriyāṇāṃ nirodhena satyena ca damena ca /
brahmaṇaḥ padamāpnoti yatparaṃ dvijasattama //
brāhmaṇa uvāca /

3.213.56

indriyāṇīti yānyāhuḥ kāni tāni yatavrata /
nigrahaśca kathaṃ kāryo nigrahasya ca kiṃ phalam //

3.213.57

kathaṃ ca phalamāpnoti teṣāṃ dharmabhṛtāṃvara / etadicchāmi tattvena dharmaṃ jñātuṃ sudhārmika //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc