Mahabharata · Chapter 3.204

[śrutvā tu rājā rājarṣerindradyumnasya tattathā / mārkaṇḍeyānmahābhāgātsvargasya pratipādanam // ]

yudhiṣṭhiro mahārāja papraccha bharatarṣabha /
mārkaṇḍeyaṃ tapovṛddhaṃ dīrghāyuṣamakalmaṣam //

viditāstava dharmajña devadānavarakṣasām /
rājavaṃśāśca vividhā ṛṣivaṃśāśca śāśvatāḥ //

na te'styaviditaṃ kiñcidasmim̐lloke dvijottama /
atha vetsi mune vaṃśānmanuṣyoragarakṣasām //

devagandharvayakṣāṇāṃ kinnarāpsarasāṃ tathā /
idamicchāmyahaṃ śrotuṃ tattve dvijasattama //

kuvalāśva iti khyāta ikṣvākukulasambhavaḥ /
kathaṃ nāma viparyāsāddhundhumāratvamāgataḥ //

etadicchāmi tattvena jñātuṃ bhārgavasattama /
viparyastaṃ yathā nāma kuvalāśvas dhīmataḥ //
[vaiśampāyana uvāca /

yudhiṣṭhireṇaivamukto mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ / dhaundhumāramupākhyānaṃ kathayāmāsa bhārata // ]
mārkaṇḍeya uvāca /

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu rājanyudhiṣṭhira /
dharmiṣṭhamidamākhyānaṃ dhundhumārasya tacchṛṇu //

yathā sa rājā aikṣvākaḥ kuvalāśvo mahīpatiḥ /
dhundhumāratvamagamattacchṛṇuṣva mahīpate //

maharṣirviśrutastāta udaṅka iti bhārata /
marudhanvasu ramyeṣu āśramastasya kaurava //

udaṅkastu mahārāja tapotapyatsuduścaram /
ārirādhayiṣurviṣṇuṃ bahūnvarṣagaṇānvibhuḥ //

tasya prītaḥ sa bhagavānsākṣāddarśanameyivān /
dṛṣṭvā maharṣistadbrahma tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ //
udaṅka uvāca /

tvayā deva prajāḥ sarvāḥ sasurāsuramānavāḥ /
sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni tathaiva ca //

brahma vedāśca vedyaṃ ca tvayā sṛṣṭaṃ mahādyute /
śiraste gaganaṃ deva netre śaśidivākarau //

niḥśvāsaḥ pavanaścāpi tejo'gniśca tavācyuta /
bāhavaste diśaḥ sarvāḥ kukṣiścāpi mahārṇavaḥ //

ūrū te parvatā deva svaṃ nābhirmadhusūdana /
pādau te pṛthivī caiva romāṇyoṣadhayastathā //

indrasomāgnivaruṇā devāsuramahoragāḥ /
prahvāstvāmupatiṣṭhanti stuvanto vividhaiḥ stavaiḥ //

tvayā vyāptāni sarvāṇi bhūtāni bhuvaneśvara /
yoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvāṃ maharṣayaḥ //

tvayi tuṣṭe jagacchāntaṃ tvayi kruddhe mahadbhayam /
bhayānāmapanetāsi tvamekaḥ puruṣottama //

devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca sarvabhūtasukhāvahaḥ /
tribhirvikramaṇairdeva trayo lokāstvayā vṛtāḥ //

asurāṇāṃ samṛddhānāṃ vināśaśca tvayā kṛtaḥ /
tava vikramaṇairdevā nirvāṇamagamanparam //

parābhavaṃ ca daityendrāstvayi kruddhe mahādyute / tvaṃ hi kartā vikartā ca bhūtānāmiha sarvaśaḥ /
ārādhayitvā tvāṃ devāḥ sukhamedhanti nityaśaḥ //

evaṃ stuto hṛṣīkeśa udaṅkena mahātmanā /
udaṅkamabravīdviṣṇuḥ prītaste'haṃ varaṃ vṛṇu //
udaṅka uvāca /

paryāpto me varo hyeṣa yadahaṃ dṛṣṭavānharim /
puruṣaṃ śāśvataṃ divyaṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ prabhum //
viṣṇuruvāca /

prītaste'hamalaulyena bhaktyā tava ca sattama /
avaśyaṃ hi tvayā brahmanmatto grāhyo varo dvija //

evaṃ sa cchandyamānastu vareṇa hariṇā tadā /
udaṅkaḥ prāñjalirvavre varaṃ bharatasattama //

yadi me bhagavanprītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇa / dharme satye dame caiva buddhirbhavatu me sadā /
abhyāsaśca bhavedbhaktyā tvayi nityaṃ mameśvara //
bhagavānuvāca /

sarvametaddhi bhavitā matprasādāttava dvija //

pratibhāsyati yogaśca yena yukto divaukasām /
trayāṇāmapi lokānāṃ mahatkāryaṃ kariṣyasi //

utsādanārthaṃ lokānāṃ dhundhurnāma mahāsuraḥ /
tapasyati tapo ghoraṃ śṛṇu yastaṃ haniṣyati //

[rājā hi vīryavāṃstāta ikṣvākuraparājitaḥ] bṛhadaśva iti khyāto bhaviṣyati mahīpatiḥ //

tasya putraḥ śucirdāntaḥ kuvalāśva iti śrataḥ / sa yogabalāmāsthāya māmakaṃ pārtivottamaḥ /
śāsanāttava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati //

udaṅkamevamuktvā tu viṣṇurantaradhīyata //