Mahabharata · Chapter 3.158

tatastānpariviśvastānvasatastatra pāṇḍavān / [parvatendre dvijaiḥ sārdhaṃ pārtāgamanakāṅkṣayā // ]

gateṣu teṣu rakṣaḥsu bhīmasenātmaje'pi ca / rahitānmīmasenena kadācittānyadṛcchayā /
jahāra dharmarājaṃ vai yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ //
janamejaya uvāca /

brahmankathaṃ dharmarājaṃ yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ / jahāra citraṃ bhīmaśca gato rākṣasakaṇṭakaḥ /
vaktumarhasi viprāgrya vyaktametanmamā'nagha //
vaiśampāyana uvāca /

brāhmaṇo mantrakuśalaḥ sarvāstreṣvastravittamaḥ / iti bruvanpāṇḍaveyānparyupāste sma nityadā /
parīpsamānaḥ pārthānāṃ kalāpāṃśca dhanūṃṣi ca //

antaraṃ sampariprepsurdraupadyā haraṇaṃ prati /
duṣṭātmā pāpabuddhiḥ sa nāmnā khyāto jaṭāsuraḥ //

[poṣaṇaṃ tas rājenadra cakre pāṇḍavanandanaḥ /
bubudhe na ca taṃ pāpaṃ bhasmacchannamivānalam //

sa bhīmasene niṣkrānte mṛgayārthamarindame /
[ghaṭotkacaṃ sānucaraṃ dṛṣṭvā vipradrutaṃ diśaḥ //

lomaśaprabhṛtīṃstāṃstu maharṣīśca samāhitān /
snātuṃ vinirgatāndṛṣṭvā puṣpārthaṃ ca tapodhanān] //

rūpamanyatsamāsthāya vikṛtaṃ bhairavaṃ mahat / gṛhītvā sarvaśastrāṇi draupadīṃ parigṛhya ca /
prātiṣṭhata suduṣṭātmā trīngṛhītvā ca pāṇḍavān //

[vikramya kauśikaṃ khaṅgaṃ mokṣayitvā grahaṃ ripoḥ.] ākrandadbhīmasena vai yena yāto mahābalaḥ //

tamabravīddharmarājo hriyamāṇo yudhiṣṭhiraḥ /
dharmaste hīyate mūḍha na cainaṃ samavekṣase //

ye'nye kvacinmanuṣyeṣu tiryagyonigatāśca ye /
dharmaṃ te samavekṣante rakṣāṃsi ca viśeṣataḥ //

dharmasyarākṣasā mūlaṃ dharmaṃ te viduruttamam /
etatparīkṣyasarvaṃ tvaṃ samīpe sthātumarhasi //

devāśca ṛṣayaḥ siddhāḥ pitaraścāpi rākṣasa /
gandharvoragarakṣāṃsi vayāṃsi paśavastathā //

tiryagyonigatāścaiva api kīṭapipīlikāḥ /
manuṣyānupajīvanti tatastvamapi jīvasi //

samṛddhyā yasya lokasya loko yuṣmākamṛdhyati / imaṃ ca lokaṃ śocantamanuśocanti devatāḥ /
pūjyamānāśca vardhante havyakavyairyathāvidhi //

vayaṃ rāṣṭrasya goptāro rakṣitāraśca rākṣasa /
rāṣṭrasyārakṣyamāṇasya kuto bhūtiḥ kutaḥ sukham //

na ca rājā'vamantavyo rakṣasā jātvanāgasi /
anurapyapacāraśca nāstyasmākaṃ narāśana //

vighasāśānyathāśaktyā kurmahe devatādiṣu /
gurūṃśca brāhmaṇāṃścaiva pramāṇapravaṇāḥ sadā //

drogdhavyaṃ na ca mitreṣu na viśvasteṣu karhicit /
yeṣāṃ cānnāni bhuñjīta yatraca syātpratiśrayaḥ //

sa tvaṃ pratiśraye'smākaṃ pūjyamānaḥ sukhoṣitaḥ /
bhuktvā cānnāni duṣprajña kathamasmāñjihīrṣasi //

evameva vṛthācāro vṛthā vṛddho vṛthāmatiḥ /
vṛthāmaraṇamarhastvaṃ vṛthā'dya namaviṣyasi //

atha cedduṣṭabuddhistvaṃ sarvairdharmairvivarjitaḥ /
pradāya śastrāṇyasmākaṃ yuddhena draupadīṃ hara //

atha cettvamavijñāya idaṃ karma kariṣyasi /
adharmaṃ cāpyakīrtiṃ ca loke prāpsyasi kevalaṃ //

etāmadya parāmṛśya striyaṃ rākṣasa mānuṣīm /
viṣametatsamāloḍya kumbhena prāśitaṃ tvayā //

tato yudhiṣṭhirastasya bhārikaḥ samapadyata /
sa tu bhārābhibhūtātmā na tathā śīghrago'bhavat //

athābravīddraupadīṃ ca nakulaṃ ca yudhiṣṭhiraḥ /
mā bhaiṣṭaṃ rākṣasānmūḍhādgatirasya mayā hṛtā //

nātidūre mahabāhurbhavitā pavanātmajaḥ /
asminmuhūrte samprāpte nabhaviṣyati rākṣasaḥ //

sahadevastu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ mūḍhacetasam /
uvāca vacanaṃ rājankuntīputraṃ yudhiṣṭhiram //

rājankiṃ nāma satkṛtyaṃ kṣatriyasyāstyato'dhikam /
yadyuddhe'bhimukhaḥ prāṇāṃstyajecchatruṃ jayeta vā //

eṣa vāsmānvayaṃ vainaṃ yudhyamānāḥ parantapa /
sūdayema mahābāho deśaḥ kālo hyayaṃ nṛpa //

kṣatradharmasya samprāptaḥ kālaḥ satyaparākrama /
jayanto hanyamānā vā prāptumarhāma sadgatim //

rākṣase jīvamāne'dya ravirastamiyādyadi /
nāhaṃ brūyāṃ punarjātu kṣatriyosmīti bhārata //

bhobho rākṣasa tiṣṭhasva sahadevosmi pāṇḍavaḥ /
hatvā ravā māṃ nayasvaināṃ hato vā svapsyasīha vai //

tadā bruvati mādreye bhīmaseno yadṛcchayā /
prādṛśyata mahābāhuḥ savajra iva vāsavaḥ //

so'paśyaddhātarau tatra draupadīṃ ca yaśasvinīm /
kṣitisthaṃ sahadevaṃ ca kṣipantaṃ rākṣasaṃ tadā //

mārgācca rākṣasaṃ mūḍhaṃ kālopahatacetasam /
bhramantaṃ tatratatraiva daivena parimohitam //

hṛtānsandṛśya tānbhrātṛndraupadīṃ ca mahābalaḥ /
krodhamāhārayadbhīmo rākṣasañcedamabravīt //

vijñāto'si mayā pūrvaṃ ceṣṭañśastraparīkṣaṇe /
āsthā tu tvayi me nāsti yatosi na hatastadā //

brahmarūpapraticchanno na no vadasi cāpriyam / priyeṣu ramamāṇaṃ tvāṃ na caivāpriyakāriṇam /
brahmarūpeṇa vihitaṃ naiva hanyāmanāgasam //

rākṣasaṃ jānamāno'pi yo hanyānnarakaṃ vrajet /
apakvasya ca kālena vadhastava na vidyate //

nūnamadyāsi sampakvo yathā te matirīdṛśī / dattā kṛṣṇāpaharaṇe kālenādbhutakarmaṇā /
sopi kālaṃ samāsādya tathā'dya nabhaviṣyasi //

baḍiśo'yantvayā grastaḥ kālasūtreṇa lambitaḥ /
matsyo'mbhasīva syūtāsyaḥ kathamadya gamiṣyasi //

yaṃ cāsi prasthito deśaṃ manaḥ pūrvaṃ gataṃ ca te /
na taṃ gantāsi gantāsi mārgaṃ bakahiḍimbayoḥ //

evamuktastu bhīmena rākṣasaḥ kālacoditaḥ /
bhīta utsṛjya tānsarvānyuddhāya samupasthitaḥ //

abravīcca punarbhīmaṃ roṣātprasphuritādharaḥ /
na me mūḍhā diśaḥ pāpa tvadarthaṃ me vilambanam //

śrutā me rākṣasā ye ye tvayā vinihatā raṇe /
teṣāmadyakariṣyāmi tavāsreṇodakakriyām //

evamuktvātadā bhīmaṃ rākṣaso yoddhumāyayau /
karālavadanaḥ krodhātkālasarpa iva śvasan //

evamuktastato bhīmaḥ sṛkviṇī parilelihan /
smayamāna iva krodhātsākṣātkālāntakopamaḥ //

bruvanvai tiṣṭhatiṣṭheti krodhasaṃraktalocanaḥ /
bāhusaṃrambhamevecchannabhidudrāva rākṣasam //

muhurmuhurvyādadānaḥ sṛkviṇī parisaṃlihan.] abhidudrāva saṃrabdho balo vajradharaṃ yathā //

bhīmaseno'pyavaṣṭabdho niyuddhāyābhavatsthitaḥ /
rākṣaso'pi ca visrabdho bāhuyuddhamakāṅkṣata //

vartamāne tayo rājanbāhuyuddhe sudāruṇe /
mādrīputrāvatikruddhāvubhāvapyabhyadhāvatām //

nyavārayattau prahasankuntīputro vṛkodaraḥ /
śakto'haṃ rākṣasasyeti prekṣadhvamiti cābravīt //

ātmanā bhrātṛbhiścaiva dharmeṇa sukṛtena ca /
iṣṭena ca śape rājansūdayiṣyāmi rākṣasam //

ityevamuktvā tau vīrau spardhamānau parasparam /
bāhubhiḥ samasajjetāmubhau rakṣovṛkodarau //

tayorāsītsamprahāraḥ kruddhayorbhīmarakṣasoḥ /
amṛṣyamāṇayoḥ saṅkhye śakraśambarayoriva //

tau vīrau samabhikruddhāvanyonyaṃ paryadhāvatām / ārujyārujyatau vṛkṣānanyonyamabhijaghnatuḥ /
jīmūtāviva dharmānte vinadantau mahābalau //

babhañjaturmahāvṛkṣānūrubhirbalināṃ varau /
anyonyenābhisaṃrabdhau parasparavadhaiṣiṇau //

tadvṛkṣayuddhamabhavanamahīruhavināśanam /
vālisugrīvayorbhrātroḥ pureva kapisiṃhayoḥ //

āvidhyāvidhya tau vṛkṣānmuhūrtamitaretaram /
tāḍayāmāsaturubhau vinadantau muhurmuhuḥ //

tasmindeśe yadā vṛkṣāḥ sarva eva nipātitāḥ /
pugīkṛtāśca śataśaḥ parasparavadhepsayā //

tataḥ śilāḥ samādāya muhūrtamiva bhārata /
mahābhrairiva śailendrau yuyudhāte mahābalau //

śilābhirugrarūpābhirbṛhatībhiḥ parasparam /
vajrairiva mahāvegairājaghnaturamarṣaṇau //

abhidrutya ca bhūyastāvanyonyabaladarpitau /
bhujābhyāṃ parigṛhyātha cakarṣāte gajāviva //

muṣṭibhiś mahāghorairanyonyamabhipetatuḥ /
tataḥ kaṭakaṭāśabdo babhūva śumahātmanoḥ //

tataḥ saṃhṛtyamuṣṭiṃ tu pañcaśīrṣamivoragam /
vegenābhyahanadbhīmo rākṣasasya śirodharām //

tataḥ śrāntaṃ tu tadrakṣo bhīmasenabhujāhatam /
suparibhrāntamālakṣya bhīmaseno'bhyavartata //

tata enaṃ mahābāhurbāhubhyāmamaropamaḥ /
samutkṣipya balādbhīmo niṣpipeṣa mahītale //

tataḥ sampīḍya balavadbhujābhyāṃ krodhamūrcchitaḥ / tasya gātrāṇi sarvāṇi cūrṇayāmāsa pāṇḍavaḥ /
aratninā cābhihatya śiraḥ kāyādapāharat //

sandaṣṭauṣṭhaṃ vivṛttākṣaṃ phalaṃ vṛkṣādiva cyutam / jaṭāsurasya tu śiro bhīmasenabalāddhṛtam /
papāta rudhirādigdhaṃ sandaṣṭadaśanacchadam //

taṃ nihatyamaheṣvāso yudhiṣṭhiramupāgamat / stūyamāno dvijāgryaistu marudbhiriva vāsavaḥ //