Mahabharata · Chapter 3.135

andhasya panthā badhirasya panthāḥ striyaḥ panthā bhāravāhasya panthāḥ /
rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ //
rājovāca /

panthā ayaṃ te'dya mayā nisṛṣṭo yenecchase tena kāmaṃ vrajasva /
na pāvako vidyate vai laghīyā- nindropi nityaṃ namate brāhmaṇānām //
lomaśa uvāca /

sa evamukto mātulenaiva sārdhaṃ yatheṣṭamārgo yajñaniveśanaṃ tat /
samprāpya dharmeṇa nivāritaḥ san dvāri dvāḥsthaṃ vākyamidaṃ babhāṣe //

yajñaṃ draṣṭuṃ prāptavantau sma tāta kautūhalaṃ balavadvai vivṛddham /
āvāṃ prāptāvatithī sampraveśaṃ kāṅkṣāvahe dvārapate tavājñām //

aindradyumneryajñadṛśāvihāvāṃ vivakṣū vai janakendraṃ didṛkṣū /
na vai krudhyo vandinā cottamena saṃyojaya dvārapāla kṣaṇena //
dvārapāla uvāca /

vandeḥ samādeśakarā vayaṃ sma nibodha vākyaṃ ca mayeryamāṇam /
na vai bālāḥ praviśantyatra viprā vṛddhā vidagdhāḥ praviśanti dvijāgryāḥ //
aṣṭāvakra uvāca /

yadyatravṛddheṣu kṛtaḥ praveśo yuktaṃ mayā dvārapāla praveṣṭum /
vayaṃ hi vṛddhāścaritavratāśca vedaprabhāvena samanvitāśca //

śuśrūṣavaścāpi jitendriyāśca jñānāgame cāpi gatāḥ sma niṣṭhām /
na bāla ityeva mantavyamāhu- rbālo'pyagnirdahati spṛśyamānaḥ //
dvārapāla uvāca /

sarasvatīmīraya veda juṣṭā- mekākṣarāṃ bahurūpāṃ virājam /
aṅgātmānaṃ samavekṣasva bālaṃ kiṃ ślāghase durlabhā vādasiddhiḥ //
aṣṭāvakra uvāca /

na jñāyate kāyavṛddhyā vivṛddhi- ryathā'ṣṭhīlā śālmaleḥ sampravṛddhāḥ /
hrasvo'lpakāyaḥ phalito vivṛddho yaścāphalastasya na vṛddhabhāvaḥ //
dvārapāla uvāca /

vṛddhebhya eveha matiṃ sma bālā gṛhṇanti kālena bhavanti vṛddhāḥ /
na hi jñātumalpakālena śakyaṃ kasmādbālaḥ sthavira iva prabhāṣase //
aṣṭāvakra uvāca /

na tena sthaviro bhavati yenāsya palitaṃ śiraḥ /
bālopi yaḥ prajānāti taṃ devāḥ sthaviraṃ viduḥ //

na hāyanairna palitairna vittairna ca bandhubhiḥ /
ṛṣayaścakrire dharmaṃ yo'nūcānaḥ sa no mahān //

didṛkṣurasmi samprāpto bandinaṃ rājasaṃsadi /
nivedayasva māṃ dvāḥstha rājñe puṣkaramāline //

draṣṭāsyadya vadato'smāndvārapāla manīṣibhiḥ /
saha vāde vivṛddhe tu vandinaṃ cāpi nirjitam //

paśyantu viprāḥ paripūrṇavidyāḥ sahaiva rājñā sapurodhamukhyāḥ /
utāho vā'pyuccatāṃ nīcatāṃ vā tūṣṇīmbhūteṣveva sarveṣvathādya //
dvārapāla uvāca /

kathaṃ yajñaṃ daśavarṣo viśestvaṃ vinītānāṃ viduṣāṃ sampraveśam /
upāyataḥ prayatiṣye tavāhaṃ praveśane kuru yatnaṃ yathāvat //

eṣa rājā saṃśravaṇe sthitaste stuhyenaṃ tvaṃ vacasā saṃskṛtena /
sa cānujñāṃ dāsyati prītiyuktaḥ praveśane yacca kiñcittaveṣṭam //
aṣṭāvakra uvāca /

bhobho rājañjanakānāṃ variṣṭha tvaṃ vai samrāṭ tvayi sarvaṃ samṛddham /
tvaṃ vā kartā karmaṇāṃ yajñiyānāṃ yayātireko nṛpatirvā purastāt //

vidvānvandī vādavido nigṛhya vāde bhagnānapratiśaṅkamānaḥ /
tvayā'bhisṛṣṭaiḥ puruṣairāptakṛdbhi- rjale sarvānmajjayatīti naḥ śrutam //

so'haṃ śrutvā brāhmaṇānāṃ sakāśe brahmādya vai kathayitumāgatosmi /
kvāsau vanadī yāvadenaṃ sametya nakṣatrāṇīva savitā nāśayāmi //
rājovāca /

āśaṃsase vandinaṃ vai vijetu- mavijñāya tvaṃ vākyabalaṃ parasya /
vijñātavīryaiḥ śakyamevaṃ pravaktuṃ dṛṣṭaścāsau brāhmaṇairvādaśīlaiḥ //

āśaṃsamānā vandinaṃ vai bijetu- mavijñātvā tu balaṃ vandino'sya /
samāgatā brāhmaṇāstena pūrvaṃ na śobhante bhāskareṇeva tārāḥ //

āśānubandho hi tavātra yatnaḥ sa vandimāsādyatathā vinaśyati /
vijñānavanto nikṛtāstu tāta kathaṃ sadastartumidaṃ samarthaḥ //
aṣṭāvakra uvāca /

vivādito'sau na hi mādṛśairhi siṃhīkṛtastena vadanyabhītaḥ /
sametya māṃ nihataḥ śeṣyate'dya mārge bhagnaṃ śakaṭamivābalākṣam //
rājovāca /

ṣaṇnābherdvādaśākṣasya caturviṃśatiparvaṇaḥ /
yastriṣaṣṭiśatārasya vedārthaṃ sa paraḥ kaviḥ //
aṣṭāvakra uvāca /

caturviṃśatiparva tvāṃ ṣaṇaanābhi dvādaśapradhi /
tatriṣaṣṭiśatāraṃ vai cakraṃ pātu sadāgati //
rājovāca /

baḍabe iva saṃyukte śyenapāte divaukasām /
kastayorgarbhamādhatte garbhaṃ suṣuvatuśca kam //
aṣṭāvakra uvāca /

mā sma bhūḥ svagṛhe rājañśātravāṇāmapi dhruvam /
vātasārathirādhatte garbhaṃ suṣuvatuśca tam //
rājovāca /

kiṃsvitstuptaṃ na nimiṣati kiṃsvijjātaṃ na copati /
kasyakhiddhṛdayaṃ nāsti kiṃsvidvegena vardhate //
aṣṭāvakra uvāca /

matsyaḥ supto na nimiṣatyaṇḍaṃ jātaṃ na copati /
aśmano hṛdayaṃ nāsti nadī vegena vardhate //
rājovāca /

na tvāṃ manye mānuṣaṃ devasatva na tvaṃ bālaḥ sthaviraḥ sammato me /
na te tulyo vidyate vākpralāpe tasmāddvāraṃ vitarāmyeṣa vidvan //