Mahabharata · Chapter 2.77

kathaṃ samabhavaddyūtaṃ bhrātṝṇāṃ tanmahātyayam /
yatra tadvyasanaṃ prāptaṃ pāṇḍavairme pitāmahaiḥ //

ke ca tatra samāstārā rājāno brahmavittama /
ke cainamanvamodanta ke cainaṃ pratyaṣedhayan //

vistareṇaitadicchāmi kathyamānaṃ tvayā dvija /
mūlaṃ hyetadvināśasya pṛthivyā dvijasattama //
sautiruvāca /

evamuktastato rājñā vyāsaśiṣyaḥ pratāpavān /
ācacakṣe'tha yadvṛttaṃ tatsarvaṃ vedatattvavid //
vaiśampāyana uvāca //

evamuktastato rājñā vyāsaśiṣyaḥ pratāpavān /
ācacakṣe'tha yadvṛttaṃ tatsarvaṃ vedatattvavit //

vidurasya matiṃ jñātvā dhṛtarāṣṭro'mbikāsutaḥ /
duryodhanamidaṃ vākyamuvāca vijane punaḥ //

alaṃ dyūtena gāndhāre viduro na praśaṃsati /
na hyasau sumahābuddhirahitaṃ no vadiṣyati //

hitaṃ hi paramaṃ manye viduro yatprabhāṣate /
kriyatāṃ putra tatsarvametanmanye hitaṃ tava //

devarṣirvāsavāgururdevarājāya dhīmate / yatprāha śāstraṃ bhagavānbṛhaspatirudāradhīḥ /
tadde viduraḥ sarvaṃ sarahasyaṃ mahākaviḥ //

sthitastu vacane tasya sadā'hamapi putraka /
viduro vāpi medhāvī kurūṇāṃ pravaro mataḥ //

uddhavo vā mahābuddhirvṛṣṇīnāmarcito nṛpa /
tadalaṃ putra dyūtena dyūte bhedo hi dṛśyate //

bhede vināśo rājyasya tatputra parivarjaya //

pitrā mātrā ca putrasya yadvai kāryaṃ paraṃ smṛtam /
prāptastvamasi tannāma pitṛpaitāmahaṃ padam //

adhītavānkṛtī śāstre lālitaḥ satataṃ gṛhe /
bhrātṛjyeṣṭhaḥ sthito rājye vindasare kiṃ na śobhanam //

pṛthagjanairalabhyaṃ yadbhojanācchādanaṃ param /
tatprāptosi mahābāho kasmācchonasi putraka //

sphītaṃ rāṣṭraṃ mahābāho pitṛpaitāmahaṃ mahat /
nityamājñāpayanbhāsi divi deveśvaro yathā //

yādṛśaṃ ca tavaiśvaryaṃ tadanyeṣāṃ sudurlabham /
ye copabhogāste rājanmayā te parikīrtitāḥ //

tasya te viditaprajña śokamūlamidaṃ katham /
samutthitaṃ duḥkhakaraṃ tanme śaṃsitumarhasi //
duryodhana uvāca //

aśnāmyācchādayāmīti prapaśyanhīnapauruṣaḥ /
nāmarṣaṃ kurute yastu puruṣaḥ so'dhamaḥ smṛtaḥ //

na māṃ prīṇāti rājendra lakṣmīḥ sādhāraṇī vibho /
jvalitāmeva kaunyeye śriyaṃ dṛṣṭvā ca vivyathe //

sarvāṃ ca pṛthivīṃ caiva yudhiṣṭhiravaśānugām / sthiro'smi yo'haṃ jīvāmi duḥkhādetadbravīmi te /

āvarjitā ivābhānti nīpāścitrakakaukurāḥ /
kāraskārā lohajaṅghā yudhiṣṭhiraniveśane //

himavatsāgarānupāḥ sarve ratnākarāstathā /
antyāḥ sarve paryudastā yudhiṣṭhiraniveśane //

jyeṣṭho'yamiti māṃ matvā śreṣṭhaśceti viśāmpate /
yudhiṣṭhireṇa satkṛtya yukto ratnaparigrahe //

upasthitānāṃ ratnānāṃ śreṣṭhānāmarghahāriṇām /
nādṛśyata paraḥ pāro nāparastatra bhārata //

na me hastaḥ samabhavadvasu tatpratigṛhṇataḥ /
atiṣṭhanta mayi śrānte gṛgya dūrāhṛtaṃ vasu //

kṛtāṃ bindusaroratnairmayena sphāṭikacchadām /
apaśyaṃ nalinīṃ pūrṇāmudakasyeva bhārata //

vastramutkarṣati mayi prāhasatsa vṛkodaraḥ /
śatrorṛddhiviśeṣeṇa vimūḍha rattavarjitam //

tatra sma yadi śaktaḥ syaṃ pātaye'haṃ vṛkodaram /
yadi kuryāṃ samārambhaṃ bhīmaṃ hantuṃ narādhipa //

śiśupāla ivāsmākaṃ gatiḥ syānnātra saṃśayaḥ /
sapatnenāvahāso me sa māṃ dahati bhārata //

punaśca tādṛśīmeva vāpīṃ jalajaśālinīm /
matvā śilāsamāṃ toye patito'smi narādhipa //

tatra māṃ prāhasatkṛṣṇaḥ pārthena saha susvaram /
draupadī ca saha strībhirvyathayantī mano mama //

klinnavastrasya tu jale kiṅkarā rājanoditāḥ /
dadurvāsāṃsi me'nyāni tacca duḥkhaṃ paraṃ mama //

pralambhaṃ ca śṛṇuṣvānyadvadato me narādhipa / advāreṇa vinirgacchandvārasaṃsthānarūpiṇā /
abhihatya śilāṃ bhūyo lalāṭenāsmi vikṣataḥ //

tatra māṃ yamajau dūrādālokyābhihataṃ tadā /
bāhubhiḥ parigṛhṇītāṃ śocantau sahitāvubhau //

uvāca sahadevastu tatra māṃ vismayanniva /
ida dvāraṃ dhārtarāṣṭra mā gaccheti punaḥ punaḥ //

bhīmasenena tatrokto dhṛtarāṣṭrātmajeti ca /
sambodhya prahasitvā ca ito dvāraṃ narādhipa //

nāmadheyāni ratnānāṃ purastānna śrutāni me /
yāni dṛṣṭāni me tasyāṃ manastapati tacca me //