Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 2.71

2.71.1

tataḥ pravavṛte yajño dharmarājasya dhīmataḥ /
śāntavighnārhaṇakṣobho maharṣigaṇasaṅkulaḥ //

2.71.2

taṃ tu yajñaṃ mahābāhurāsamāpterjanārdanaḥ /
rarakṣa bhagavāñchauriḥ śārṅgacakragadādharaḥ //

2.71.3

tasminyajñe pravṛtte tu vāgmino hetuvādinaḥ /
hetuvādānbahūnprāhuḥ parapakṣajigīṣavaḥ //

2.71.4

dadṛśuste nṛpatayo yajñasya vidhimuttamam /
upendrasyeva vihitaṃ sahadevena bhārata //

2.71.5

tadyajñe nyavasanrājanbrāhmaṇā bhṛśamutsukāḥ /
kathayantaḥ kathāḥ puṇyāḥ paśyanto naṭanartakān //

2.71.6

dadṛśustoraṇānyatra hematālamayāni ca /
dīptabhāskaratulyāni pradīptānīva tejasā //

2.71.7

sa yajñastoraṇaistatra grahairdyoriva sambabhau /
śayyāsanavihārāṃśca subahūnratnasaṃvṛtān //

2.71.8

ghaṭānpātrīkaṭāhāni kalaśāni samantataḥ /
na te kiñcidasauvarṇamapaśyaṃstatra pārthivāḥ //

2.71.9

bhuñjānānāṃ ca viprāṇāṃ svādubhojyaiḥ pṛthagvidhaiḥ /
aniśaṃ śrūyate tatra muditānāṃ mahātmanām //

2.71.10

dīyatāṃ dīyatāmeṣāṃ bhujyatāṃ bhujyatāmiti /
evamprakārāḥ sañjalpāḥ śrūyante tatra nityaśaḥ //

2.71.11

odanānāṃ vikārāṇi svādūni ca bahūni ca /
vividhaāni ca bhakṣyāṇi peyāni madhurāṇi ca //

2.71.12

dadurdvijānāṃ satataṃ rājapreṣyā mahādhvare /
pūrṇe śatasahasre tu viprāṇāṃ bhuñjatāṃ tadā //

2.71.13

sthāpitastatra sañjñārthaṃ śaṅkho'dhmāyata nityaśaḥ /
muhurmuhuḥ praṇādastu tasya śaṅkhasya bhārata //

2.71.14

uttamaḥ śrūyate śabdaḥ śrutvā vismayamāgaman /
evaṃ pravṛtte yajñe tu tuṣṭapuṣṭajanāyute //

2.71.15

annasya bahuśo rājannutsedhāḥ parvatopamāḥ /
dadhikulyāśca dadṛśuḥ sarpiṣaśca hradāñjanāḥ //

2.71.16

jambūdvīpo hi sakalo nānājanapadāyutaḥ /
rājannadṛśyataikastho rājñastasminmahākratau //

2.71.17

tatra rājasahasrāṇi puruṣāṇāṃ tatastataḥ /
gṛhītvā dhanamājagmustasya rājño mahākratau //

2.71.18

rājānaḥ sragviṇaścaiva sammṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ /
tānparīviviṣurviprāñchataśo'tha sahasraśaḥ //

2.71.19

vividhānyannapānāni lehyāni vividhāni ca /
teṣāṃ nṛpopabhogyāni brāhmaṇebhyo daduḥ sma te //

2.71.20

nānāvidhāni bhakṣyāṇi svādupuṣpaphalāni ca /
gulāni svādukṣaudrāṇi daduste brāhmaṇeṣu vai //

2.71.21

etāni satataṃ bhuktvā tasminyajñe dvijātayaḥ /
parāṃ prītiṃ yayuḥ sarve modamānāstatastataḥ //

2.71.22

evaṃ pramuditaṃ sarvaṃ bahuśo dhanadhānyavat /
yajñavāṭaṃ nṛpā dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ yayuḥ //

2.71.23

yathābaddhūyamānāgniṃ rājasūyaṃ mahākratum /
pāṇḍavasya yathāśāstraṃ juhuvuḥ sarvayājakāḥ //

2.71.24

vyāsadhaumyādayaḥ sarve vidhivatṣoḍaśartvijaḥ /
svasvakarmāṇi cakruste pāṇḍavasya mahākratau //

2.71.25

nāṣaḍaṅgavidatrāsītsadasyo nābahuśrutaḥ /
nāvrato nānupādhyāyo na pāpo nākṣamo dvijaḥ //

2.71.26

na tatra kṛpaṇaḥ kaściddaridro na babhūva ha /
kṣudhito duḥkhito vāpi prākṛto vāpi mānuṣaḥ //

2.71.27

bhojanaṃ bhojanārthibhyo dāpayāmāsa sarvadā /
sahadevo mahātejāḥ satataṃ rājaśāsanāt //

2.71.28

saṃstare kuśalāścāpi sarvakarmāṇi yājakāḥ /
divasa divase cakruryathāśāstrārthacakṣuṣaḥ //

2.71.29

brāhmaṇā devaśāstrajñaḥ kathāścakruśca sarvataḥ /
remire ca kathānte tu sarve tasminmahākratau //

2.71.30

sā vedirvedasampannairdevadvijamaharṣibhiḥ /
ābabhāse tadā kīrṇā nakṣatrairdyaurivāmalā //

2.71.31

pāṇḍityadarśanārthāya kecana dvijasattamāḥ /
tarkārthamāgatāḥ kecitkecidvidyābhimāninaḥ //

2.71.32

keciddidṛkṣayā kecidbhītyā rājñaḥ pratāpinaḥ /
sarve'pyavabhṛthasnātā yājakāḥ kecana dvijāḥ //

2.71.33

tato vai hemayūpāṃśca sarvaratnasamācitān /
śobhārthaṃ kārayāmāsa sahadevo mahādyutiḥ //

2.71.34

dadṛśustoraṇānyatra hematālamayāni ca /
sa yajñastoraṇaistaiśca grahairdyoriva sambabhau //

2.71.35

tālānāṃ toraṇairhaimairdāntairiva diśāgajaiḥ /
dikṣu sarvāsu vinyastaistejobhirbhāskarairyathā //

2.71.36

sakirīṭairnṛpaiścaiva śuśubhe tatsadastadā /
devairdivyaiśca yakṣaiśca uragairdivyamānuṣaiḥ //

2.71.37

vidyādharagaṇaiḥ kīrṇaḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ /
sa rājasūyaḥ śuśubhe dharmarājasya dhīmataḥ //

2.71.38

gandharvagaṇasaṅkīrṇaḥ śobhito'psarasāṃ gaṇaiḥ /
devairmunigaṇairyakṣairdevaloka ivāparaḥ //

2.71.39

sa kimpuruṣagītaiśca kinnarairupaśobhitaḥ /
nāradaśca jagau tatra tumburuśca mahādyutiḥ //

2.71.40

viśvāsuścitrasenastathā'nye gītakovidāḥ /
ramayanti sma tānsarvānyajñakarmāntareṣvatha //

2.71.41

tatra cāpsarasaḥ sarvāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ /
nanṛtuśca jaguścātra nityaṃ karmāntareṣvatha //

2.71.42

itihāsapurāṇāni ākhyānāni ca sarvaśaḥ /
ūcurvai śabdaśāstrajñā nityaṃ karmāntareṣvatha //

2.71.43

bheryaśca murajāścaiva maḍḍukā gomukhāśca ye /
śṛṅgavaṃśāmbujā vīṇāḥ śrūyante sma sahasraśaḥ //

2.71.44

loke'sminsarvaviprāśca vaiśyāḥ śūdrā nṛpādayaḥ / sarve mlecchāḥ sarvagaṇāstvādimadhyāntajāstathā /

2.71.45

nānādeśasamudbhūtairnānājātibhirāgataiḥ /
paryāpta iva loko'yaṃ yudhiṣṭhiraniveśane //

2.71.46

bhīṣmadroṇādayaḥ sarve kuravaḥ sasuyodhanāḥ /
vṛṣṇayaśca samagrāśca pāñcālāścāpi sarvaśaḥ //

2.71.47

yajñe'sminsarvakarmāṇi cakrurdāsā iva kratau /
evaṃ pravṛtto yajñaḥ sa dharmarājasya dhīmataḥ //

2.71.48

śuśubhe ca mahābāho somasyeva kraturyathā /
vastrāṇi kambalāṃścaiva prāvārāṃścaiva sarvadā //

2.71.49

niṣkahemajabhāṇḍāni bhūṣaṇāni ca sarvaśaḥ /
pradadau tatra viprāṇāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ //

2.71.50

yāni tatra mahīpālairlabdhavānbharatarṣabhaḥ /
tāni sarvāṇi ratnāni brāhmaṇānāṃ dadau tadā //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc