Mahabharata · Chapter 2.69

tato yuddhāya sannaddhaṃ cedirājaṃ yudhiṣṭhiraḥ /
dṛṣṭvā matimatāṃ śreṣṭho nāradaṃ samuvāca ha //
yudhiṣṭhira uvāca //

antarikṣe ca bhūmau ca te'styaviditaṃ kvacit /
yāni rājavināśāya bhaumāni ca khagāni ca //

nimittānīha jāyante utpātāśca pṛthagvidhāḥ /
etaditchāmi kārtsnyena śrotuṃ tvatto mahāmune //
vaiśampāyana uvāca /

ityevaṃ mitamānvipraḥ kururājasya dhīmataḥ /
pṛcchataḥ sarvamavyagramācacakṣe mahāyaśāḥ //
nārada uvāca //

parākramaṃ ca mārgaṃ ca sannipātaṃ samucchrayam /
ārohaṇaṃ kuruśreṣṭha anyonyaṃ pratisarpaṇam //

paśmīnāṃ vyatisaṃsargaṃ vyāyāmaṃ vṛttipīḍanam /
darśanādarśanaṃ caiva adṛśyānāṃ ca darśanam //

hāniṃ vṛddhiṃ ca hrāsaṃ ca varṇasthānaṃ balābalam /
sarvametatparīkṣeta grahāṇāṃ grahakovidaḥ //

bhaumāḥ pūrvaṃ pravartante khecarāśca tataḥ param /
utpadyante ca loke'sminnutpātā devanirmitāḥ //

yadā tu sarvabhūtānāṃ chāyā na parivartate /
apareṇa gate sūrye tatparābhavalakṣaṇam //

acchāye vimalacchāyā praticchāyeva dṛśyate /
yatra caityakavṛkṣāṇāṃ tatra vidyānmahadbhayam //

śīrṇaparṇapravālāśca śuṣkaparṇāśca caityakāḥ /
apabhraṣṭapravālāśca tatrābhāvaṃ vinirdiśet //

snigdhaparṇapravālāśca dṛśyante yatra caityakāḥ /
īhamānāśca vṛkṣāśca bhāvastatra na saṃśayaṭaḥ //

puṣpe puṣpaṃ prajāyeta phale vā phalamāśritam /
rājā vā rājamātro vā maraṇāyopapadyate //

prāvṛṭcharadi hemante vasante vāpi sarvaśaḥ /
ākālikaṃ puṣpaphalaṃ rāṣṭrakṣobhaṃ vinirdiśet //

nadīnāṃ strotaso'kāle dyotayanti mahābhayam /
vanaspatiḥ pūjyamānaḥ pūjito'pūjito'pi vā //

yadā bhajyeta vātena bhidyate namito'pi vā /
agnivāyubhayaṃ vidyācchreṣṭho vāpi vinaśyati //

diśaḥ sarvāśca dīpyante jāyante rājavibhramāḥ / bhidyamāno yadā vṛkṣo ninadeccāpi pātitaḥ /
saha rāṣṭraṃ ca patitaṃ nataṃ vṛkṣaṃ prapātayet //

athainaṃ chedayetkaścitpratikruddho vanaspatiḥ /
chettā bhettā patiścaiva kṣiprameva naśiṣyati //

devatānāṃ ca patanaṃ maṣṭapānāṃ ca pātanam /
acalānāṃ prakampaśca tatparābhavalakṣaṇam //

niśi cendradhanurdṛṣṭaṃ tatopi ca mahadbhayam /
taddraṣṭareva bhītiḥ syānnānyeṣāṃ bharatarṣabha //

rātrāvindradhanurdṛṣṭvā tadrāṣṭraṃ parivarjayet //

arcā yatra pranṛtyanta nadanti ca hasanti ca /
unmīlanti nimīlanti rāṣṭrakṣobhaṃ vinirdiśet //

śilā yadi prasiñcanti snehāṃścodakasambhavān /
anyadvā vikṛtaṃ kiñcittadbhayasya nidarśanam //

mriyante vā mahāmātrā rājā saparivārakaḥ /
purasya yā bhavedvyādhī rāṣṭre deśe ca vibhramāḥ //

devatānāṃ yadā'vāse rājñāṃ vā yatra veśmani /
bhāṇḍāgārāyudhāgāre niviśeta yadā madhu //

sarvaṃ tadā bhavetsthānaṃ hanyamānaṃ balīyasā /
āgantukaṃ bhayaṃ tatra bhavedityeva nirdiśet //

pādapaścaiva yo yatra raktaṃ sravati śoṇitam /
dantāgrātkuñjaro vāpi śṛṅgādvā vṛṣabhastathā //

pādapādrāṣṭrivibhraṃśaḥ kuñjarādrājavibhramaḥ /
gobrāhmaṇavināśaḥ syādvṛvabhasyeti nirdiśet //

chatraṃ narapateryatra nipatetpṛthivītale /
sarāṣṭro nṛpatī rājankṣiprameva vinaśyati //

devāgāreṣu vā yatra rājño vā yatra veśmani /
vikṛtaṃ yadi dṛśyeta nāgāvāseṣu vā punaḥ //

tasya deśasya pīḍā syādrājño janapadasya vā /
anāvṛṣṭibhayaṃ ghoramatidurbhikṣamādiśet //

arcāyā bāhubhaṅgena gṛhasthānāṃ bhayaṃ bhavet /
bhagne praharaṇe vidyātsenāpativināśanam //

āgantukā tu pratimā sthānaṃ yatra na vindati /
jabhyantareṇa ṣaṇmāsādrājā tyajati tatpuram //

pradīryate mahī yatra vinadatyapi pātyate /
mriyate tatra rājā ca tatra rāṣṭraṃ vinaśyati //

eṇīpadānvā sarpānvā ḍuṇḍubhānatha dīpyakān /
maṇḍūko grasate yatra tatra rājā vinaśyati //

abhinnaṃ vāpyapakvaṃ vā yatrānnamupacīyate /
jīryante vā mriyante vā tadannaṃ nopabhuñjate //

udapāne ca yatrāpo vivardhante yudhiṣṭhira /
sthāvareṣu pravartante nirgacchenna punastataḥ //

apādaṃ vā tripādaṃ vā dviśīrṣaṃ vā caturbhujam /
striyo yatra prasūyante brūyāttatra parābhavam //

ajaiḍakāḥ striyo gāvo ye cānye ca viyonayaḥ /
vikṛtāni prajāyante tatra tatra parābhavaḥ //

nadī yatra pratisrotā āvahetkaluṣodakam /
diśaśca na prakāśante tatparābhavalakṣaṇam //

etāni ca nimittāni yāni cānyāni bhārata /
keśavādeva jāyante bhaumāni ca khagāni ca //

candrādityau grahāścaiva nakṣatrāṇi ca bhārata /
vāyuragnistathā cāpaḥ pṛthivī ca janārdanāt //

yasya deśasya hāniṃ vā vṛddhiṃ vā kartumicchati /
tasmindeśe nimittāni tāni tāni karotyayam //

sosau cedipatestāta vināśaṃ samupasthitam /
nivedayati govindaḥ svairupāyairna saṃśayaḥ //

iyaṃ pracalitā bhūmiraśivā vānti mārutāḥ /
rāhuścāpyapatatsomamaparvaṇi viśāmpate //

sanirghātāḥ patantyulkāstamaḥ sañjāyate bhṛśam /
cedirājavināśāya harireṣa vijṛmbhate //
vaiśampāyana uvāca //

evamuktvā tu devarṣirnārado virarāma ha / tābhyāṃ puruṣasiṃhābhyāṃ tasminyuddha upasthite /

dadṛśurbhūmipālāste ghorānautpātikānbahūn // tatra vai dṛśyamānānāṃ dikṣu sarvāsu bhārata /

aśrūyanta tadā rājañchivānāmaśivā ravāḥ // rarāsa ca mahī kṛtsnā savṛkṣavanaparvatā /

aparvaṇi ca madhyāhne mūryaṃ svarbhānuragrasat // dhvajāgre cedirājasya sarvaratnapariṣkṛte /

apatatkhāccyuto gṛdhrastīkṣṇatuṇḍaḥ parantapa // āraṇyaiḥ sahasā hṛṣṭā grāmyāśca mṛgapakṣiṇaḥ /

cukruśurbhairavaṃ tatra tasminyuddha upasthite // evamādini ghorāṇi bhaumāni ca svagāni ca /

autpātikānyadṛśyanta saṅkruddhe śārṅgadhanvani //