Mahabharata · Chapter 2.67

naiṣā cedipaterbuddhiryayā tvāhvayate'cyutam / nūnameva jagadbhartuḥ kṛṣṇasyaiva viniścayaḥ /

ko hi māṃ bhīmasenādya kṣitāvarhati pārthivaḥ /
kṣeptuṃ kālaparītātmā yathaiṣa kulapāṃsanaḥ //

eṣa hyasya mahābāhusterjośaśca harerdhruvam /
tameva punarādātuṃ kurute'tra matiṃ hariḥ //

yenaiṣa kuruśārdūla śārdūla iva cedirāṭ /
garjatyatīva durbuddhiḥ sarvānasmānacintayan //
vaiśampāyana uvāca //

tato na mamṛṣe caidyastadbhīṣmavacanaṃ tadā /
uvāca caina saṅkruddhaḥ punarbhīṣmamathottaram //
śiśupāla uvāca //

dviṣatāṃ no'stu bhīṣmaiṣa prabhāvaḥ keśavasya yaḥ /
yasya saṃstavavaktā tvaṃ bandivatsatatotthitaḥ //

saṃstave camano bhīṣma pareṣāṃ ramate yadi /
tadā saṃstuhi rājñastvamimaṃ hitvā janārdanam //

daradaṃ stuhi bāhlīkamimaṃ pārthivasattamam /
jāyamānena yeneyabhavaddāritā mahī //

vaṅgāṅgaviṣayādhyakṣaṃ sahasrākṣasamaṃ bale /
stuhi karṇamimaṃ bhīṣma mahācāpavikarṣaṇam //

yasyeme kuṇḍale divye sahaje devanirmite /
kavacaṃ ca mahābāho bālārkasadṛśaprabham //

vāsavapratimo yena jarāsandho'tidurjayaḥ /
vijito bāhuyuddhena dehabhedaṃ ca lambhitaḥ //

droṇaṃ drauṇiṃ ca sādhu tvaṃ pitāputrau mahārathau /
stuhi stutyāvubhau bhīṣma satataṃ dvijasattamau //

yayoranyataro bhīṣma saṅkruddhaḥ sacarācarām /
imāṃ vasumatīṃ kuryānniḥ śeṣāmiti me matiḥ //

droṇasya hi samaṃ yuddhe na paśyāmi narādhipam /
nāśvatthāmnaḥ samaṃ bhīṣma na ca tau stotumicchasi //

pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ yo vaipratisamo bhavet /
duryodhanaṃ tvaṃ rājendramatikramya mahābhujam //

jayadrathaṃ ca rājānaṃ kṛtāstraṃ dṛḍhavikramam / drumaṃ kimpuruṣācāryaṃ loke prathitavikramam /
atikramya mahāvīryaṃ kiṃ praśaṃsasi keśavam //

vṛddhaṃ ca bharatācāryaṃ tathā śāradvataṃ kṛpam /
atikramya mahāvīryaṃ kiṃ praśaṃsasi keśavam //

dhanurdharāṇāṃ pravaraṃ rukmiṇaṃ puruṣottamam /
atikramya mahāvīryaṃ kiṃ praśaṃsasi keśavam //

bhīṣmakaṃ ca mahāvīryaṃ dantavaktraṃ ca bhūmipam /
bhagadattaṃ yūpakethu jayatsenaṃ ca māgadham //

virāṭadrupadau cobhau śakuniṃ ca bahadbalam /
vindānuvindāvāvantyau pāṇḍyaṃ śvetamathottamam //

śaṅkhaṃ ca sumahābhāgaṃ vṛṣasenaṃ ca māninam /
ekalavyaṃ ca vikrāntaṃ kāliṅgaṃ ca mahāratham //

atikramya mahāvīryaṃ kiṃ praśaṃsati keśavam / śalyādīnapi kasmāttvaṃ na stauṣi vasudhādhipān /
stavāya yadi te buddhirvartate bhīṣma vasudhādhipān /

kiṃ hi śakyaṃ mayā kartuṃ yadvṛddhānāṃ tvayā nṛpa /
purā kathayatāṃ nūnaṃ na śrutaṃ dharmavādinām //

ātmanindātmapūjā ca paranindā parastavaḥ /
anācaritamāryāṇāmiti te bhīṣma na śrutam //

yadastavyamimaṃ śaśvanmohātsaṃstauṣi bhaktitaḥ /
keśavaṃ tacca te bhīṣma na kaścidanumanyate //

kathaṃ bhojasya puruṣe vatsapāle durātmani /
samāveśayase sarvaṃ jagatkevalakāmyayā //

atha caiṣā na te buddhiḥ prakṛtiṃ yāti bhārata /
mayaiva kathitaṃ pūrvaṃ kuliṅgaśakuniryathā //

kuliṅgaśakunirnāma pārśve himavataḥ pare /
bhīṣma tasyāḥ sadā vācaḥ śrūyante'rthavigarhitāḥ //

mā sāhasamitīdaṃ sā satataṃ vāśate kila /
sāhasaṃ cātmanātīva carantī nāvabudhyate //

sā hi māṃsārgalaṃ bhīṣma mukhātsiṃhasya khādataḥ /
dantāntaravilagnaṃ yattadādatte'lpacetanā //

icchataḥ sā hi siṃhasya bhīṣma jīvatyasaṃśayam /
tadvattvamapyadharmiṣṭha sadā vācaḥ prabhāṣase //

icchatāṃ bhūmipālānāṃ bhīṣma jīvasyasaṃśayam /
lokavidviṣṭakarmā hi nānyo'sti bhavatā samaḥ //
vaiśampāyana uvāca //

tataścedipateḥ śrutvā bhīṣmaḥ sa kaṭukaṃ vacaḥ /
uvācedaṃ vaco rājaṃścedirājasya śṛṇvataḥ //

icchatāṃ kila nāmāhaṃ jīvāmyeṣāṃ mahīkṣitām /
so'haṃ na gaṇayāmyetāṃstṛṇenāpi narādhipān //

evamukte tu bhīṣmeṇa tataḥ sañcukruśurnṛpāḥ /
kecijjahṛṣire tatra kecidbhīṣmaṃ jagarhire //

kecidūcurmaheṣvāsāḥ śrutvā bhīṣmasya yadvacaḥ /
pāpo'valipto vṛddhaśca nāyaṃ bhīṣmo'rhati kṣamām //

hanyatāṃ durmatirbhīṣmaḥ paśuvatsādhvayaṃ nṛpāḥ /
sarvaiḥ sametya saṃrabdhairdahyatāṃ vā kaṭāgninā //

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā tataḥ kurupitāmahaḥ /
uvāca matimānbhīṣmastāneva vasudhādhipān //

uktasyoktasya nehāntamahaṃ samupalakṣaye /
yattu vakṣyāmi tatsarvaṃ śṛṇudhvaṃ vasudhādhipāḥ //

paśuvadghātanaṃ vā me dahanaṃ vā kaṭāgninā /
kriyatāṃ mūrdhni vo nyastaṃ mayedaṃ sakalaṃ padam //

eṣa tiṣṭhati govindaḥ pūjito'smābhiracyutaḥ /
yasya vastvarate buddhirmaraṇāya sa mādhavam //

kṛṣṇamāhvayatāmadya yuddhe cakragadādharam /
yādavasyaiva devasya dehaṃ viśatu pātitaḥ //