Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 2.41

2.41.1

tato yudhiṣṭhiro rājā śiśupālamupādravat /
uvāca cainaṃ madhuraṃ sāntvapūrvamidaṃ vacaḥ //

2.41.2

nedaṃ yuktaṃ mahīpāla yādṛśaṃ vai tvamuktavān /
adharmaśca paro rājanpāruṣyaṃ ca nirarthakam //

2.41.3

na hi dharmaṃ paraṃ jātu nāvabudhyeta pārthivaḥ /
bhīṣmaḥ śāntanavastvenaṃ māvamaṃsthāstvamanyathā //

2.41.4

paśya caitānmahīpālāṃstvatto vṛddhatarānbahūn /
mṛṣyante cārhaṇāṃ kṛṣṇe tadvatvaṃ kṣantumarhasi //

2.41.5

veda tattvena kṛṣṇaṃ hi bhīṣṇaścedipate bhṛśam /
na hyenaṃ tvaṃ tathā yathainaṃ veda kauravaḥ //
bhīṣma uvāca /

2.41.6

nāsmai deyo hyanunayo nāyamarhati sāntvanam /
lokavṛddhatame kṛṣṇe yo'rhaṇāṃ nābhimanyate //

2.41.7

kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ jitvā raṇe raṇakṛtāṃ varaḥ /
yo muñcati vaśe kṛtvā gururbhavati tasya saḥ //

2.41.8

asyāṃ hi samitau rājñāmekamapyajitaṃ yudhi /
na paśyāmi mahīpālaṃ sātvatīputratejasā //

2.41.9

na hi kevalamasmākamayamarcyatamo'cyutaḥ /
trayāṇāmapi lokānāmarcanīyo mahābhujaḥ //

2.41.10

kṛṣṇena hi jitā yuddhe bahavaḥ kṣatriyarṣabhāḥ /
jagatsarvaṃ ca vārṣṇeye nikhilena pratiṣṭhitam //

2.41.11

tasmātsatsvapi vṛddheṣu kṛṣṇamarcāma netarān /
evaṃ vaktuṃ na cārhastvaṃ mā te'bhūdbuddhirīdṛśī //

2.41.12

jñānavṛddhā mayā rājanbahavaḥ paryupāsitāḥ / yasya rājanprabhāvajñāḥ purā sarve ca rakṣitāḥ /
teṣāṃ kathayatāṃ śaurerahaṃ guṇavato guṇān //

2.41.13

samāgatānāmaśrauṣaṃ bahūnbahumatānsatām /
karmāṇyapi ca yānyasya janmaprabhṛti dhīmataḥ //

2.41.14

bahṛśaḥ kathyamānāni narairbhūyaḥ śrutāni me /
na kevalaṃ vayaṃ kāmāccedigaja janārdanam //

2.41.15

na sambandhaṃ puraskṛtya kṛtārthaṃ vā kathañcana /
arcāmahe'rcitaṃ sadbhirbhuvi bhūtasukhāvaham //

2.41.16

yaśaḥ śauryaṃ jayaṃ cāsya vijñāyārcāṃ prayuñjmahe na ca kaścidihāsmābhiḥ suvālopyaparīkṣitaḥ //

2.41.17

guṇairvṛddhānatikramya harirarcyatamo mataḥ /
jñānavṛddho dvijātīnāṃ kṣatriyāṇāṃ balādhikaḥ //

2.41.18

vaiśyānāṃ dhānyadhanavāñśūdrāṇāmeva janmataḥ /
pūjyatāyāṃ ca govinde hetū dvāvapi saṃsthitau //

2.41.19

vedavedāṅgavijñānaṃ balaṃ cābhyadhikaṃ tathā /
nṛṇāṃ loke hi ko'nyosti viśiṣṭaḥ keśavādṛte //

2.41.20

dānaṃ dākṣyaṃ śrutaṃ śauryaṃ hrīḥ kīrtirbuddhiruttamā /
sannatiḥ śrīrdhṛtistuṣṭiḥ puṣṭiśca niyatā'cyute //

2.41.21

tamimaṃ lokasampannamācāryaṃ pitaraṃ gurum /
arghyamarcitamarcāmaḥ sarve saṅkṣantumarhatha //

2.41.22

ṛtviggururvivāhyaśca snātako nṛpatiḥ priyaḥ /
sarvametaddhṛṣīkeśastasmādabhyarcito'cyutaḥ //

2.41.23

kṛṣṇa eva hi lokānāmutpattirapi cāpyayaḥ /
kṛṣṇasya hi kṛte viśvamidaṃ bhūtaṃ carācaram //

2.41.24

eṣa prakṛtiravyaktā kartā caiva sanātanaḥ /
paraśca sarvabhūtebhyastasmātpūjyatamo'cyutaḥ //

2.41.25

buddhirmano mahadvāyustejo'bhaḥ khaṃ mahī ca yā /
caturvidhaṃ ca yadbhūtaṃ sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam //

2.41.26

ādityaścandramāścaiva nakṣatrāṇi grahāśca ye /
diśaśca vidiśaścaiva sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam //

2.41.27

eṣa rudraśca sarvātmā brahmā caiva sanātanaḥ /
akṣaraṃ kṣararūpeṇa mānuṣatvamupāgataḥ //

2.41.28

agnihotramukhā vedā gāyatrī cchandasāṃ mukham /
rājā mukhaṃ manuṣyāṇāṃ nadīnāṃ sāgaro mukham //

2.41.29

nakṣatrāṇāṃ mukhaṃ candra ādityastejasāṃ mukham /
parvatānāṃ mukhaṃ merurgaruḍaḥ patatāṃ mukham //

2.41.30

ūrdhvaṃ tiryagadhaścaiva yāvatī jagato gatiḥ /
sadevakeṣu lokeṣu bhagavānkeśavo mukham //

2.41.31

ayaṃ tu puruṣo bālaḥ śiśupālo na budhyate /
sarvatra sarvadā kṛṣṇaṃ tasmādevaṃ prabhāṣate //

2.41.32

yo hi dharmaṃ vicinuyādutkṛṣṭaṃ matimānnaraḥ /
sa vai paśyedyathā dharmaṃ na tathā cedirāḍayam //

2.41.33

savṛddhabāleṣvathavā pārthiveṣu mahātmasu /
ko nārhaṃ manyate kṛṣṇaṃ ko vāpyenaṃ na pūjayet //

2.41.34

athaināṃ duṣkṛtāṃ pūjāṃ śiśupālo vyavasyati /
duṣkṛtāyāṃ yathānyāyaṃ tathā'yaṃ kartumarhati //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc