Mahabharata · Chapter 2.34

sahadevastato rājā mantribhiḥ saha bhārata /
sampradhārya mahābāhuḥ sacivairbuddhimattaraiḥ //

sa vicārya tadā rājansahadevastvarānvitaḥ /
cintayāmāsa rājendra bhrātuḥ putraṃ ghaṭotkacam //

tataścintitamātre tu rākṣasaḥ pratyadṛśyata /
atidīrgho mahābāhu sarvābharaṇabhūṣitaḥ //

nīlajīmūtasaṅkāśastaptakāñcanakuṇḍalaḥ /
vicitrahārakeyūraḥ kiṅkiṇīmaṇibhūṣitaḥ //

hemamālī mahādaṃṣṭraḥ kirīṭī kukṣibandhanaḥ /
tāmrakeśo hariśmaśrurbhīmāṅgaḥ kaṭakāṅgadaḥ //

raktacandanadigdhāṅgaḥ sūkṣmāmbaradharo balī /
balena sa yayau tatra cālayanniva medinīm //

tato dṛṣṭvā janā rājannāyāntaṃ parvatopamam /
bhayāddhi dudruvuḥ sarve siṃhātkṣudramṛgā yathā //

āsasāda ca mādreyaṃ pulastyaṃ rāvaṇo yathā /
abhivādya tato rājansahadevaṃ ghaṭotkacaḥ //

prahvaḥ kṛtāñjalistasthau kiṃ kāryamiti cābravīt /
taṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ mūrdhnyupāghrāya pāṇḍavaḥ //

taṃ meruśikharākāramāgataṃ pāṇḍunandanaḥ /
pūjayitvā sahāmātyaḥ prīto vākyamuvāca ha //

gaccha laṅkāṃ purīṃ vatsa karārthaṃ mama śāsanāt / //
tatra dṛṣṭvā mahātmānaṃ rākṣasendraṃ bibhīṣaṇam //

ratnāni rājasūyārthaṃ vividhāni bahūni ca /
upādāya ca sarvāṇi pratyāgaccha mahābala //
vaiśampāyana uvāca /

pāṇḍavenaivamuktastu mudā yukto ghaṭotkacaḥ /
tathetyuktvā mahārāja pratasye dakṣiṇāṃ diśam //

prayayau dakṣiṇaṃ kṛtvā sahadevaṃ ghaṭotkacaḥ /
laṅkāmabhimuko rājansamudraṃ sa vyalokayat //

kūrmagrāhajhaṣākīrṇaṃ mīnanakraistathā'kulam /
śuktivrātasamākīrṇaṃ śaṅkānāṃ nicayākulam //

sa dṛṣṭvā rāmasetuṃ ca cintayanrāmavikramam //
gatvā pāraṃ samudrasya dakṣiṇaṃ sa ghaṭotkacaḥ //

dadarśa laṅkāṃ rājendra nākapṛṣṭhopamāṃ śubhām /
prākāreṇāvṛtāṃ ramyāṃ śubhadvāraiśca śobhitām //

prāsādairbahusāhasraiḥ śvetaraktaiśca saṅkulām /
divyadundubhinirhrādāmudyānavanaśobhitām //

sarvakālaphalairvṛkṣaiḥ puṣpitairupaśobhitām /
puṣpagandhaiśca saṅkīrṇāṃ ramaṇīyamahārathām //

nānāratnaiśca sampūrṇāmindrasyevāmarāvatīm /
viveśa sa purīṃ laṅkāṃ rākṣasaiśca niṣevitām //

dadarśa sa purīṃ laṅkāṃ rākṣasaiśca niṣevitām //
nānāveṣadharāndakṣānnārīśca priyadarśanāḥ //

divyamālyāmbaradharā divyabhūṣaṇabhūṣitāḥ /
madaraktāntanayanāḥ pīnaśroṇipayodharāḥ //

bhaimaseniṃ tato dṛṣṭvā hṛṣṭāste vismayaṃ gatāḥ /
āsasāda gṛhaṃ rājña indrasya sadanopamam //

sa dvārapālamāsādya vākyametaduvāca ha /
ghaṭotkaca uvāca //
kurūṇāmṛṣṭabo rājā pāṇḍurnāma mahābalaḥ //

kanīyāṃstasya dāyādaḥ sahadeva iti śrutaḥ /
tenāhaṃ preṣito dūtaḥ karārthaṃ kauravasya ca //

draṣṭumicchāmi rājenadraṃ tvaṃ kṣipraṃ māṃ nivedaya /
vaiśampāyana uvāca //
tasya tadvacanaṃ śrutvā dvārapālo mahīpate //

tathetyuktvā viveśātha bhavanaṃ sa nivedakaḥ /
prāñjaliḥ sravamācaṣṭa sravāṃ dūtagiraṃ tadā //

dvārapālavacaḥ śrutvā rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ /
uvāca vākyaṃ dharmātmā samīpaṃ me praveśyatām //

evamuktastu rājñā sa dharmajñena mahātmanā /
athaniṣkamya sambhrānto dvārsthohaiḍimbamabravīt //

ehi dūta nṛpaṃ draṣṭuṃ kṣipraṃ praviśa ca svayam /
dvārapālavacaḥ śrutvā praviveśa ghaṭotkacaḥ //

sa praviśya dadarśātha rākṣasendrasya mandiram /
tataḥ kailāsasaṅkāśaṃ tatpakāñcanatoraṇam //

prākāreṇa parikṣiptaṃ gopuraiścāpi śobhitam /
harmyaprāsādasambādhaṃ nānāratnopaśobhitam //

kāñcanaistāpanīyaiśca sphāṭikai rājatairapi /
vajravaiḍūryajuṣṭaiśca stambhaiśca sumanoharaiḥ //

nānādhvajapatākābhiryuktaṃ maṇivicitritam /
citramālyāvṛtaṃ ramyaṃ taptakāñcanavedikam //

sa dṛṣṭvā tatra sarvaṃ ca bhaimasenirmanoharam /
praviśanneva haiḍimbaḥ śuśrāva madhurasvaram //

tantrīgītasamākīrṇaṃ samatālamitākṣaram /
divyadundubhinirhrādaṃ vāditrasatataṃ śubham //

sa śrutvā madhuraṃ śabdaṃ prītimānabhavattadā /
tato vigāhya haiḍimbo bahukakṣyāṃ manoramām //

sa dadarśa mahātmānaṃ dvārsthena saha bhārata /
taṃ vibhīṣaṇamāsīnaṃ kāñcane paramāsane //

divi bhāskarasaṅkāśaṃ muktāmaṇivibhūṣitam /
divyābharaṇacitrāṅgaṃ divyarūpadharaṃ vibhum //

divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhokṣitaṃ śubham /
vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaraprabham //

upopaviṣṭaṃ sacivairdevairiva śatakratum /
yakṣairmahātmabhirdivyanārībhirhṛdyakāntibhiḥ //

gītairmaṅgalayuktaiśca pūjyamānaṃ yathā divi /
cāmare vyajane cāgrye hemadaṇḍe mahādhane //

gṛhīte varanārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani /
arciṣmantaṃ śriyā juṣṭaṃ kuberavaruṇopamam //

dharme caiva sthitaṃ nityamadbhutaṃ rākṣasesvaram /
rāmamikṣvākunāthaṃ vai smarantaṃ manasā sadā //

dṛṣṭvā ghaṭotkaco rājanvavande taṃ kṛtāñjaliḥ /
prahvastasthau mahāvīryaḥ śakraṃ citraratho yathā //

taṃ dūtamāgataṃ dṛṣṭvā rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ /
pūjayitvā yathānyāyaṃ sāntvapūrvaṃ vaco'bravīt //
vibhīṣaṇa uvāca //

kasya vaṃśe sa sañjātaḥ karamicchanmahīpatiḥ /
tasyānujānsamastāṃśca puraṃ deśaṃ ca tasya vai //

tvāṃ ca kāryaṃ ca tatsarvaṃ śrotumicchāmi tatvataḥ /
vistareṇa mama brūhi sarvānetānpṛthakpṛthak //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktastu haiḍimbaḥ paulastyena mahātmanā /
kṛtāñjaliruvācātha samarthamidamuttaram //
ghaṭotkaca uvāca /

somavaṃśodbhavo rājā pāṇḍurnāma mahābalaḥ /
pāṇḍośca putrāḥ pañcāsañchakratulyaparākramāḥ //

teṣāṃ jyeṣṭhastu nāmnā vai yudhiṣṭhira iti śrutaḥ /
ajātaśatrurdharmātmā dharmo vigrahavāniva //

tato yudhiṣṭhiro rājā prāpya rājyamakārayat /
gaṅgāyā dakṣiṇe tīre nagare nāgasāhvaye //

taddatvā dhṛtarāṣṭrāya śakraprasthaṃ yayau tataḥ /
bhrātṛbhiḥ saha rājendra śakraprasthe'nvamodata //

gaṅgāyamunayormadhye te ubhe nagarottame /
nityaṃ dharme sthito rājā śakraprasthe praśāsti naḥ //

tasyānujo mahābāhurbhīmasena iti śrutaḥ /
mahātejā mahākīrtiḥ śakratulyaparākramaḥ //

daśanāgasahasrāṇāṃ bale tulyaḥ sa pāṇḍavaḥ /
tasyānujo'rjuno nāma mahābalaparākramaḥ //

sukumāro mahāsatvo loke vīryeṇa viśrutaḥ /
kārtavīryasamo vīrye sāgarapratimo bale //

jāmadagnyasamaścāstre saṅkhye rāmasamo'rjunaḥ /
rūpe śakrasamaḥ pārthastejasā bhāskaropamaḥ //

devadānavagandharvaiḥ piśācoragarākṣasaiḥ /
mānuṣaiśca samastaistu ajeyaḥ phalguno raṇe //

tena tatkhaṇḍavaṃ dāvaṃ tarpitaṃ jātavedase /
vijitya tarasā śakraṃ yudhi devagaṇaiḥ saha //

labdhānyastrāṇi divyāni tarpayitvā hutāśanam /
tena labdhā mahārāja durlabhā daivatairapi //

vāsudevasya bhaginī subhadrā nāma viśrutā /
arjunasyānujo rājannakulaśceti viśrutaḥ //

darśanīyatamo loke mūrtimāniva manmathaḥ /
tasyānujo mahātejāḥ sahadeva iti śrutaḥ //

tenāhaṃ preṣito rājankumāreṇa samo raṇe /
ahaṃ ghaṭotkaco nāma bhīmasenasuto balī //

mama mātā mahābhāgā hiḍimbā nāma rākṣasī /
pārthānāmupakārārthaṃ carāmi pṛthivīmimām //

āsītpṛthivyāḥ sarvasyā mahīpālo yudhiṣṭhiraḥ /
rājasūyaṃ kratuśreṣṭhamāhartumupacakrame //

sandideśa ca sa bhrātṛnkarārthaṃ sarvatodiśam /
vṛṣṇivīreṇa sahitaḥ sandideśānujānnṛpaḥ //

udīcīmarjunastūrṇaṃ gatvā merorathottamaḥ /
gatvā śatasahasrāṇi yojanāni mahābalaḥ //

jitvā sarvānnṛpānyuddhe hatvā ca tarasā vaśī /
svargadvāramupāgamya ratnānyādāya vai bhṛśam //

aśvāṃśca vividhāndivyānsarvānādāya phalgunaḥ /
dhanaṃ bahuvidhaṃ rājandharmaputrāya vai dadau //

bhīmaseno hi rājendra jitvā prācīṃ diśaṃ balāt /
vaśe kṛtvā mahīpālānpāṇḍavāya dhanaṃ dadau //

diśaṃ pratīcīṃ nakulaḥ karārthaṃ prayayau tathā /
sahadevo diśaṃ yāmyāṃ jitvā sarvānmahīkṣitaḥ //

māṃ sandideśa rājendra karārthamiha satkṛtaḥ /
pārthānāṃ caritaṃ tubhyaṃ saṅkṣepātsamudāhṛtam //

tamavekṣya mahārāja dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / pāvanaṃ rājasūyaṃ ca bhagavantaṃ hariṃ prabhum /
etānavekṣya dharmajña karaṃ dātumihārhasi //
vaiśampāyana uvāca //

tena tadbhāṣitaṃ śrutvā rākṣasendro bibhīṣaṇaḥ /
śāsanaṃ pratijagrāha dharmātmā rākṣasaiḥ saha //

tacca kṛṣṇakṛtaṃ dhīmānityamanyata sa prabhuḥ /
tato dadau vicitrāṇi kambalāni kuthāni ca //

dāntakāñcanaparyaṅkānmaṇihemavicitritān /
bhūṣaṇāni mahārhāṇi pravālāni maṇīṃśca saḥ //

kāñcanāni ca bhāṇḍani kalaśāni ghaṭāni ca /
kaṭāhāni vicitrāni droṇyaścaiva sahasraśaḥ //

rājatāni ca bhāṇḍāni ratnagarbhāṃśca kuṇḍalān / hemapuṣpāni cānyāni rukmamukhyāni cāparān /

śaṅkhāṃśca candrasaṅkāśāṃścitrāvartavicitritān /
yajñasya toraṇe yuktāndadau tālāṃścaturdaśa //

rukmapaṅkajapuṣpāṇi śibikā maṇibhūṣitāḥ /
mukuṭāni mahārhāṇi ratnagarbhāṃśca kaṅkaṇān //

candanāni ca mukhyāni vāsāṃsi vividhāni ca /
sa dadau sahadevāya tadā rājā vibhīṣaṇāḥ //

tāni sarvāṇi ratnāni ājahruste niśācarāḥ /
aṣṭāśītisahasrāṇi samadā raktalocanāḥ //

ratnānyādāya sarvāṇi pratasthe sa ghaṭotkacaḥ /
vibhīṣaṇaṃ ca rājānamabhivādya kṛtāñjaliḥ //

pradakṣiṇaṃ parītyaiva nirjagāma ghaṭotkacaḥ /
tato ratnānyupādāya haiḍimbo rākṣasaiḥ saha //

jagāma tūrṇaṃ laṅkāyāḥ sahadevapadaṃ prati /
āseduḥ pāṇḍavaṃ sarve laṅghayitvā mahodadhim //

sahadevo dadarśātha ratnāhārānniśācarān /
āgatānbhīmasaṅkāśānhaiḍimbaṃ ca tathā nṛpa //

dramilā naiṛtāndṛṣṭvā dudruvuste bhayārditāḥ /
bhaimasenistato gatvā mārdeyaṃ prāñjaliḥ sthitaḥ //

prītimānabhavaddṛṣṭvā ratnaudhaṃ taṃ ca pāṇḍavaḥ /
taṃ pariṣvajya pāṇibhyāṃ dṛṣṭvā tānprītimānabhūt //

visṛjya draviḍānsarvāngamanāyopacakrame /
nyavartama tato dhīmānsahadevo narādhipaḥ //

evaṃ vijitya tarasā sāntvena vijayena ca /
karadānpārthivānkṛtvā pratyāgacchadarindamaḥ //

ratnasālamupādāya yayau sahaniśācaraḥ /
indraprasthaṃ viveśātha kampayanniva medinīm //

dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraṃ rājansahadevaḥ kṛtāñjaliḥ /
prahvo'bhivādya tasthau sa pūjitaścāpi tena vai //

laṅkāprāptāndhanaughāṃśca dṛṣṭvā tāndurlabhānbahūn /
prītimānabhavadrājā vismayaṃ paramaṃ yayau //

dharmarājāya tatsarvaṃ nivedya bharatarṣabha /
koṭīsahasramadhikaṃ hiraṇyasya mahātmane //

vividhāni ca ratnāni gojāvimahiṣāṃstathā /
kṛtakarmā sukhaṃ rājannuvāsa janamejaya //