Mahabharata · Chapter 2.21
eṣa pārtha mahānbhāti paśumānnityamambumān /
nirāmayaḥ suveśmāḍhyo niveśo māgadhaḥ śubhaḥ //
vaihāro vipulaḥ śailo vārāho vṛṣabhastathā /
tathā ṛṣigiristāta śubhāścaityakapañcamāḥ //
ete pañcamahāśṛṅgāḥ parvatāḥ śītaladrumāḥ /
rakṣantīvābhisaṃhatya saṃhatāṅgā girivrajam //
puṣpaveṣṭitaśākhāgrairgandhavadbhirmanoharaiḥ /
nigūḍhā iva lodhrāṇāṃ vanaiḥ kāmijanapriyaiḥ //
yatra dīrghatamā nāma ṛṣiḥ paramantritaḥ / śūdrāyāṃ gautamo yatra mahātmā saṃśitavrataḥ /
auśīnaryāmajanayatkākṣīvādyānsutānmuniḥ //
gautamaḥ praṇayāttasmādyathā'sau tatra sadmani / bhajate māgadhaṃ vaṃśaṃ sa nṛpāṇāmanugrahaḥ /
aṅgavaṅgādayaścaiva rājānaḥ sumahābalāḥ /
gautamakṣayamabhyetya ramante sma purārjuna //
vanarājīstu paśyemāḥ piplānāṃ manoramāḥ /
loghrāṇāṃ ca śubhāḥ pārtha gautamaukaḥ samīpajāḥ //
arbudaḥ śakravāpī ca pannagau śatrutāpanau /
svastikasyālayaścātra maṇināgasya cottamaḥ //
apārihāryā meghānāṃ māgadhā manunā kṛtāḥ /
kauśiko maṇimāṃścaiva cakrāte cāpyanugraham //
pāṇḍare vipule caiva tathā vārāhake'pi ca /
caityake caja giriśreṣṭhe mādaṅge ca śiloccaye //
eteṣu parvatendreṣu sarvasiddhasamālayāḥ /
yatīnāmāśramāścaiva munīnāṃ ca mahātmanām //
vṛṣabhasya tamālasya mahāvīryasya vai tathā /
gandharvarakṣasāṃ caiva nāgānāṃ ca tathā'layāḥ //
kakṣīvatastapovīryāttapodā iti viśrutāḥ / puṇyatīrthāśca te sarve siddhānāṃ caiva kīrtitāḥ /
maṇeśca darśanādeva bhadraṃ śivamavāpnuyāt //
evaṃ prāpya puraṃ ramyaṃ durādharpaṃ samantataḥ //
arthasiddhiṃ tvanupamāṃ jarāsandho'bhimanyate //
vayamāsādane tasya darpamadya harema hi /
vaiśampāyana uvāca /
evamuktvā tataḥ sarve bhrātaro vipulaujasaḥ //
vārṣṇeyaḥ pāṇḍavau caiva pratasthurmāgadhaṃ puram /
hṛṣṭapuṣṭajanopetaṃ cāturvarṇyasamākulam //
sphītotsavamanādhṛṣyamāseduśca girivrajatam /
tato dvāramanāsādya purasya girimucchritam //
bārhadrathaiḥ pūjyamānaṃ tathā nagaravāsibhiḥ /
māgadhānāṃ tu ruciraṃ caityakāntaramādravan //
yatra māṃsādamṛṣabhamāsasāda bṛhadrathaḥ /
taṃ hatvā māsatālābhistisro bherīkārayat //
svapure sthāpayāmāsa tena cānahya carmaṇā /
yatra tāḥ prāṇadanbheryo divyapuṣpāvacūrṇitāḥ //
bhaṅktvā bherītrayaṃ te'pi caityaprākāramādravan /
dvārato'bhimukhāḥ sarve yayurnānāyudhāstadhā //
māgadhānāṃ suruciraṃ caityakaṃ taṃ samādravan /
śirasīva samāghnanto jarāsandhaṃ jighāṃsvaḥ //
sthiraṃ suvipulaṃ śṛṅgaṃ sumahattatpurātanam /
arcitaṃ gandhamālyaiśca satataṃ supratiṣṭhitam //
vipulairbāhubhirvīraste'bhihatyābhyapātayan /
tataste māgadhaṃ hṛṣṭāḥ puraṃ praviviśustadā //
etasminneva kāle tu brāhmaṇā vedapāragāḥ /
dṛṣṭvā tu durnimittāni jarāsandhamadarśayan //
paryugnyakurvaṃśca nṛpaṃ dviradasthaṃ purohitāḥ / tatastacchāntaye rājā jarāsandhaḥ pratāpavān /
dīkṣito niyamastho'sāvupavāsaparo'bhavat //
snātakavratinaste tu bāhuśastrā nirāyudhāḥ /
yuyutsavaḥ praviviśurjarāsandhena bhārata //
bhakṣyamālyāpaṇānāṃ ca dadṛśuḥ śriyamuttamām /
sphītāṃ sarvaguṇopetāṃ sarvakāmasamṛddhinām //
tāṃ tu dṛṣṭvā samṛddhiṃ te vīthyāṃ tasyāṃ narottamāḥ / rājamārgeṇa gacchantaḥ kṛṣṇabhīmadhanañjayāḥ /
balādgṛhītvā mālyāni mālākārānmahābalāḥ //
karpūraśṛṅgaṃ koṣṭhaṃ ca saphalaṃ cāntarāpaṇe /
vaiśyādbalādgṛhītvā te vihṛtya ca mahārathāḥ //
virāgavasanāḥ sarve sragviṇo mṛṣṭakuṇḍalāḥ /
niveśanamathājagmurjarāsandhasya dhīmataḥ //
govāsamiva vīkṣantaḥ siṃhā haimavatā yathā /
śālastambhanibhāsteṣāṃ candanāgururūṣitāḥ //
aśobhanta mahārāja bāhavo yuddhaśālinām /
tāndṛṣṭvā dviradaprakhyāñśālaskandānivodgatān //
vyūḍhoraskānmāgadhānāṃ vismayaḥ samapadyata /
advāreṇābhyavaskandya viviśurmāgadhālayam //
te tvatītya janākīrṇāḥ kakṣāstisro nararṣabhāḥ /
ahaṅkāreṇa rājānamupatasthurgatavyathāḥ //
bho śabdenaiva rājānamucuste tu mahārathāḥ / tānpādyamadhuparkārhāngavārhānsatkṛtiṃ gatān /
pratyutthāya jarāsandha upatasthe yathāvidhi //
uvāca caitānrājā'sau svāgataṃ vostviti prabhuḥ /
maunamāsīttadā pārthabhīmayorjanamejaya //
teṣāṃ madhye mahābuddhiḥ kṛṣṇo vacanamabravīt /
vaktuṃ nāyāti rājendra etayorniyamasthayoḥ //
arvāṅniśīthātparatastvāyā sārdhaṃ vadiṣyataḥ / yajñāgāre sthāpayitvā rājā rājagṛhaṃ vadiṣyataḥ /
tato'rdharātre samprāpte yāto yatra sthitā dvijāḥ /
tasya hyetadvrataṃ rājanbabhūva bhuvi viśrutam //
snātakānbrāhmaṇānprāptāñśrutvā sa samitiñjayaḥ /
apyardharātre nṛpatiḥ pratyudgacchati bhārata //
tāṃstvapūrveṇa veṣeṇa dṛṣṭvā sa nṛpasattamaḥ /
upatasthe jarāndho vismitaścābhavattadā //
te tu dṛṣṭvaiva rājānaṃ jarāsandhaṃ nararṣabhāḥ /
idamūcuramitraghnāḥ sarve bharatasattama //
svastyastu kuśalaṃ rājanniti tatra vyavasthitāḥ /
taṃ nṛpaṃ nṛpaśārdūla prekṣamāṇāḥ parasparam //
tānabravīñjarāsandhastathā pāṇḍavayādavān /
āsyatāmiti rājendra brāhmaṇacchadmasaṃvṛtān //
athopaviviśuḥ sarve trayaste puruṣarṣabhāḥ /
sampradīptāstrayo lakṣmyā mahādhvara ivāgnayaḥ //
tānuvāca jarāsandhaḥ satyasandho narādhipaḥ /
vigarhamāṇaḥ kauravya veṣagrahaṇavaikṛtān //
na snātakavratā viprā vahirmālyānulepanāḥ //
bhavantīti nṛloke'sminviditaṃ mama sarvaśaḥ /
ke yūyaṃ puṣpavantaśca bhujairjyākṛtalakṣaṇaiḥ //
bibhrataḥ kṣātramojaśca brāhmaṇyaṃ pratijānatha /
evaṃ virāgavasanā bahirmālyānulepanāḥ //
kṣatriyā eva loke'sminviditā mama sarvaśaḥ //
satyaṃ vadata ke yūyaṃ satyaṃ rājasu śobhate //
caityakasya gireḥ śṛṅgaṃ bhittvā kimiha sadmani /
advāreṇa praviṣṭāḥ stha nirbhayā rājakilviṣāt //
vadadhvaṃ vāci vīryaṃ ca brāhmaṇasya viśeṣataḥ /
karma caitadviliṅgasthaṃ kiṃ vo'dya prasamīkṣitam //
evaṃ ca māmupāsthāya kasmācca vidhirnāhaṇām /
praṇītāṃ nānugṛhṇīta kāryaṃ kiṃ vā'smadāgame //
vaiśampāyana uvāca /
evamukte tataḥ kṛṣṇaḥ pratyuvāca mahāmanāḥ /
snigdhagamabhīrayā vācā vākyaṃ vākyaviśāradaḥ //
kṛṣṇa uvāca /
snātakānbrāhmaṇānrājanviddhyasmāṃstvaṃ narādhipa /
snātakavratino rājanbrāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ //
viśeṣaniyamāścaiṣāmaviśeṣāśca santyuta /
viśeṣavāṃśca satataṃ kṣatriyaḥ śriyamṛcchati //
puṣpavatsu dhruvā śrīśca puṣpavantastato vayam /
kṣatriyo bāhuvīryastu na tathā vākyavīryavān //
ampragalbhaṃ vacastasya tasmādbārhadratheritam //
svavīryaṃ kṣatriyāṇāṃ tu bāhvordhātā nyaveśayat /
taddidṛkṣasi cedrājandraṣṭāsyadya na saṃśayaṭaḥ //
advāreṇa rimporgehaṃ dvāreṇa suhṛdo gṛhān /
praviśanti narā dhīrā dvārāṇyetāni dharmataḥ //
kāryavanto gṛhānetya śatruto nārhaṇāṃ vayam /
pratigṛhṇīm tadvidvi etannaḥ śāśvataṃ vratam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0