Mahabharata · Chapter 2.14

sarvairguṇairmahārāja rājasūyaṃ tvamarhasi /
jānatastveva te sarvaṃ kiñcidvakṣyāmi bhārata //

jāmadagnyena rāmeṇa kṣatraṃ yadavaśeṣitam /
tasmādavarajaṃ loke yadidaṃ kṣatrasañjñitam //

kṛto'yaṃ kalusaṅkalpaḥ kṣatriyairvasudhādhipa /
nideśavāgbhistatteha viditaṃ bharatarṣabha //

ailasyekṣvākuvaṃśasya prakṛtiṃ paricakṣate /
rājānaḥ śreṇibaddhāśca tathā'nye kṣatriyā bhuvi //

ailavaṃśyāśca ye rājaṃstathaivekṣvākavo nṛpāḥ /
tāni caikaśataṃ viddhi kulāni bharatarṣabha //

yayātestveva bhojānāṃ vistaro guṇato mahān /
bhajate'dya mahārāja vistaraṃ sacaturdiśam //

teṣāṃ tathaiva tāṃ lakṣmīṃ sarvakṣatramupāsate /
idānīmeva vai rājañjarāsandho mahīpatiḥ //

abhibhūya śriyaṃ teṣāṃ kulānāmabhiṣecitaḥ /
sthito mūrdhni narendrāṇāmojasā'kramya sarvaśaḥ //

so'vanīṃ madhyamāṃ bhuktvā mitho bhedamamanyata /
prabhuryastu paro rājā yasminnekavaśe jagat //

sa sāmrājyaṃ mahārāja prāpto bhavati yogataḥ /
taṃ sa rājā jarāsandhaṃ saṃśritya kila sarvaśaḥ //

rājansenāpatirjātaḥ śiśupālaḥ pratāpavān /
tameva ca mahārāja śiṣyavatsamupasthitaḥ //

vakraḥ karūṣādhipatirmāyāyodhī mahābalaḥ //
aparau ca mahāvīryau mahātmānau samāśritau //

jarāsandhaṃ mahāvīryaṃ tau hiṃsaḍimbikāvubhau / vakradantaḥ karūṣasya karabho meghavāhanaḥ /
mūrdhnā divyaṃ maṇiṃ bibhradyamadbhutamaṇiṃ viduḥ //

maruṃ ca narakaṃ caiva śāsti yo yavanādhipaḥ /
aparyantabalo rājā pratīcyāṃ varuṇo yathā //

bhagadatto mahārāja vṛddhastava pituḥ sakhā /
sa vācā praṇatastasya karmaṇā ca viśeṣataḥ //

snehabaddhaśca manasā pitṛvadbhaktimāṃstvayi /
pratīcyāṃ dakṣiṇaṃ cāntaṃ pṛthivyāḥ prati yo nṛpaḥ //

mātulo bhavataḥ śūraḥ purujitkuntivardhanaḥ /
sa te sannitimānekaḥ snehataḥ śatrusūdanaḥ //

jarāsandhaṃ gatastveva purā yo na mayā hataḥ /
puruṣottamavijñāto yosau cediṣu durmatiḥ //

ātmānaṃ pratijānāti loke'sminpuruṣottamam /
ādatte satataṃ mohādyaḥ sa cihnaṃ ca māmakam //

vaṅgapuṇḍrakirāteṣu rājā balasamanvitaḥ /
pauṇḍrako vāsudeveti yosau loke'bhiviśrutaḥ //

caturthabhāṅmahārāja bhoja indrasakho balī /
vidyābalādyo vyajayatsa pāṇḍyakrathakaiśikān //

bhrātā tasyākṛtiḥ śūro jāmadagnyasamo'bhavat /
sa bhakto māgadhaṃ rājā bhīṣmakaḥ paravīrahā //

priyāṇyācarataḥ prahvānsadā sambandhinastataḥ /
bhajato na bhajatyasmānapriyeṣu vyavasthitaḥ //

na kulaṃ sabalaṃ rājannabhyajānāttathā'tmanaḥ /
paśyamāno yaśo dīptaṃ jarāsandhamupasthitaḥ //

udīcyāśca tathā bhojāḥ kulānyaṣṭādaśa prabho /
jarāsandhabhayādeva pratīcīṃ diśamāsthitāḥ //

śūrasenā bhadrakārā bodhāḥ śālvāḥ paṭaccarāḥ /
susthalāśca sukuṭṭāśca kulindāḥ kuntibhiḥ saha //

śālvāyanāśca rājānaḥ sodaryānucaraiḥ saha /
dakṣiṇā ye ca pañcālāḥ pūrvāḥ kuntiṣu kosalāḥ //

tathottarāṃ diśaṃ cāpi parityajya bhayārditāḥ /
matsyāḥ sannyastapādāśca dakṣiṇāṃ diśamāśritāḥ //

tathaiva sarvapañcālā jarāsandhabhāyarditāḥ /
svarājyaṃ samparityajya vidrutāḥ sarvatodiśam //

agrato hyasya pāñcālāstatrānīke mahātmanaḥ /
anirgate sārabale māgadhebhyo girivrajāt //

ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ purā nirjitya bāndhavān /
bārhadrathasute devyāvupāgacchadvṛthāmatiḥ //

astiḥ prāstiśca nāmnā te sahadevānuje'bale /
balena tena svajñātīnabhibhūya vṛthāmatiḥ //

śraiṣṭhyaṃ prāptaḥ sa tasyāsīdatīvāpanayo mahān /
bhojarājanyavṛddhaiśca pīḍyamānairdurātmanā //

jñātitrāṇamabhīpsadbhirasmatsambhāvanā kṛtā /
datvā'krūrāya sutanuṃ tāmāhukasutāṃ tadā //

saṅkarṣaṇadvitīyena jñātikāryaṃ mayā kṛtam /
hatau kaṃsasunāmānau mayā rāmeṇa cāpyuta //

hatvā kaṃsaṃ tathaivādau jarāsandhasya bibhyataḥ /
mayā rāmeṇa cānyatra jñātayaḥ paripālitaḥ //

bhaye tu samatikrānte jarāsandhe samudyate /
mantro'yaṃ mantrito rājankulairaṣṭādaśāvaraiḥ //

anāramanto nighnanto mahāstraiḥ śatrughātibhiḥ /
na hanyāmo vayaṃ tasya tribhirvarṣaśatairbalam //

tasya hyamarasaṅkāśau balena balināṃ varau /
nāmabhyāṃ haṃsaḍibikāvaśastranidhanāvubhau //

tāvubhau sahitau vīrau jarāsandhaśca vīryavān /
trayastrayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ //

na hi kevalamasmākaṃ yāvanto'nye ca pārthivāḥ /
tathaiva teṣāmāsīcca buddhirbuddhimatāṃ vara //

aṣṭādaśa mayā tasya saṅgrāmā romaharṣaṇāḥ /
dattā na ca hato rājañjarāsandho mahābalaḥ //

atha haṃsa iti khyātaḥ kaścidāsīnmahānnṛpaḥ /
rāmeṇa sa hatastatra saṅgrāme'ṣṭādaśāvare //

hato haṃsa iti proktasya kenāpi bhārata /
tacchrutvā ḍibiko rājanyamunāmbhasyamajjata //

vinā hasena loke'sminnāhaṃ jīvitumutsahe /
ityetāṃ matimāsthāya ḍibiko nidhanaṃ gataḥ //

tathā tu ḍibikaṃ śrutvā haṃsaḥ parupurañjayaḥ /
prapede yamunāmeva sopi tasyāṃ nyamajjata //

tau sa rājā jarājandhaḥ śrutvā ca nidhanaṃ gatau /
puraṃ śūnyena manasā prayayau bharatarṣabha //

tato vayamitraghna tasminpratigate nṛpe /
punarāndinaḥ sarve madhurāyāṃ vasāmahe //

yadā tvabhyetya pitaraṃ sā vai rājīvalocanā / kaṃsabhāryā jarāsandhaṃ duhitā māgadhaṃ nṛpam /
codayatyeva rājendra pativyasanaduḥkhitā //

patighnaṃ me jahītyevaṃ punaḥ punararindama /
tato vayaṃ mahārāja taṃ mantraṃ pūrvamantritam //

saṃsmaranto vimanaso vyapayātā narādhipa /
pṛthaktvena mahārāja saṅkṣipya mahatīṃ śriyam //

palāyāmo bhayāttasya sasutajñātibāndhavāḥ /
iti sañcintya sarve sma pratīcīṃ diśamāśritāḥ //

kuśasthalīṃ purīṃ ramyāṃ raivatenopaśobhitām /
tato niveśaṃ tasyāṃ ca kṛtavanto vayaṃ nṛpa //

tathaiva durgasaṃskāraṃ devairapi durāsadam /
striyo'pi yasyāṃ yudhyeyuḥ kimu vṛṣṇimahārathāḥ //

tasyāṃ vayamamitraghna nivasāmo'kutobhayāḥ /
ālocya girimukhyaṃ taṃ māgadhaṃ tīrṇameva ca //

mādhavāḥ kuruśārdūla parāṃ mudamavāpnuvan /
evaṃ vayaṃ jarāsandhādabhitaḥ kṛtakilbiṣāḥ //

sāmarthyavantaḥ sambandhādgomantaṃ samupāśritāḥ /
triyojanāyataṃ sadma triskandhaṃ yojanāvadhi //

yojanānte śatadvāraṃ vīravikramatoraṇam /
aṣṭādaśāvarairnaddhaṃ kṣatriyairyuddhadurmadaiḥ //

aṣṭādaśa sahasrāṇi bhrātṛṇāṃ santi naḥ kale /
āhukasya śataṃ putrā ekaikastridaśāvaraḥ //

cārudeṣṇaḥ saha bhrātrā cakradevo'tha sātyakiḥ /
ahaṃ ca rohiṇeyaśca sāmbaḥ pradyumna eva ca //

evamete rathāḥ sapta rājannanyānnibodha me /
kṛtavarmā hyanādhṛṣṭiḥ samīkaḥ samirtijayaḥ //

kaṅkaḥ śaṅkuśca kuntiśca saptaite vai mahārathāḥ /
pradyumnaścāniruddhaśca bhānurakrūrasāraṇau //

niśaṭhaśca gadaścaiva sapta caite mahārathāḥ /
vikamo jhillibabhrū ca uddhavo'tha vidūrathaḥ //

vasudevograsenau ca saptaite mantripuṅgavāḥ /
prasenajicca yamalo rājarājaguṇānvitaḥ //

syamantako maṇiryasya rukmaṃ nisruvate bahu /
putrau cāndhakabhojasya vṛddho rājā ca te daśa //

vajrasaṃhananā vīrī vīryavanto mahābalāḥ /
smaranto madhyamaṃ deśaṃ vṛṣṇivīrā gatajvarāḥ //

pāṇḍavaiścāpi satataṃ nāthavanto vayaṃ nṛpa /
sarvasampadguṇaiḥ siddhe tasminnevaṃ vyavasthite //

kṣatre samrājamātmānaṃ kartumarhasi bhārata /
duryodhanaṃ śāntanavaṃ droṇaṃ drauṇāyaniṃ kṛpam //

karṇaṃ ca śiśupālaṃ ca rukmiṇaṃ ca dhanurdharam /
ekalavyaṃ drumaṃ śvetaṃ śaibyaṃ śakunimeva ca //

etānajitvā saṅgrāme kathaṃ śaknoṣi taṃ kratum /
tathaite gauraveṇaiva na yotsyanti narādhipāḥ //

ekastatra balonmattaḥ karṇo vaikartano vṛṣā /
yotsyate sa parāmarṣī divyāsrabalagarvitaḥ //

na tu śakyaṃ jarāsandhe jīvamāne mahābala rājasūyastvayā'vāptumeṣā rājanmatirmama //

tena ruddhā hi rājānaḥ sarve jitvā girivraje /
kandare parvatendrasya siṃheneva mahādvipāḥ //

sa hi rājā jarāsandho yiyakṣurvasudhādhipaiḥ / abhiṣiktaḥ sa rājanyaiḥ sahasrairuta cāṣṭabhiḥ /
mahādevaṃ mahātmānamumāpatimarindama //

ārādhya tapasogreṇa nirjitāstena pārthivāḥ /
pratijñāyāśca pāraṃ sa gataḥ pārthivasattama //

sa hi nirjitya nirjitya pārthivānpṛtanāgatān /
puramānīya baddhvā ca cakāra puruṣavrajam //

vayaṃ caiva mahārāja jarāsandhabhayāttadā /
madhurā samparityajya gatā dvāravatīṃ purīm //

yadi tvenaṃ mahārāja yajñaṃ prāptumabhīpsasi /
yatasva teṣāṃ mokṣāya jarāsandhavadhāya ca //

samārambho na śakyo'yamanyathā kurunandana /
rājasūyasya kārtsnyena kartuṃ matimatāṃ vara //

ityeṣā me matī rājanyathā vā manyase'nagha /
evaṃ gate mamācakṣva svayaṃ niścitya hetubhiḥ //