Mahabharata · Chapter 2.11

pitāmahasabhāṃ tāta kathyamānāṃ nibodha me /
śakyate yā na nirdeṣṭumevaṃrūpeti bhārata //

purā devayuge rājannādityo bhagavāndivaḥ /
āgacchanmānuṣaṃ lokaṃ didṛkṣurvigataklamaḥ //

caranmānuṣarūpeṇa sabhāṃ dṛṣṭvā svayambhuvaḥ /
sa tāmakathayanmahyaṃ dṛṣṭvā tattvena pāṇḍava //

aprameyāṃ sabhāṃ divyāṃ mānasīṃ bharatarṣabha /
anirdeśyāṃ prabhāveṇa sarvabhūtamanoramām //

śrutvā guṇānahaṃ tasyāḥ sabhāyāḥ pāṇḍavarṣabha / darśanepsustathā rājannādityamidamabruvam /

bhagavandraṣṭumicchāmi pitāmahasabhāṃ śubhām /
yena vā tapasā śakyā karmaṇā vā'pi gopate //

auṣadhairyā tathā yuktairuttamā pāpanāśinī /
tanmamācakṣva bhagavanpaśyeyaṃ tāṃ sabhāṃ yathā //

sa tanmama vacaḥ śrutvā sahasrāṃśurdivākaraḥ /
provāca bhārataśreṣṭha vrataṃ varṣasahasrakam //

brahmavratamupāssva tvaṃ prayatenāntarātmanā /
tato'haṃ himavatpṛṣṭhe samārabdo mahāvratam //

tataḥ sa bhagavānsūryo māmupādāya vīryavān / āgacchattāṃ sabhāṃ brāhmīṃ vipāpmā vigataklamaḥ ?

evaṃrūpeti sā śakyā na nirdeṣṭuṃ narādhipa /
kṣaṇena hi bibhartyanyadanirdeśyaṃ vapustathā //

na veda parimāṇaṃ vā saṃsthānaṃ cāpi bhārata /
na ca rūpaṃ mayā tādṛk dṛṣṭapūrvaṃ kadācana //

susukhā sā sadā rājanna śītā na ca gharmadā /
na kṣutpipāse na glāniṃ prāpyatāṃ prāptuvantyuta //

nānārūpairiva kṛtā maṇibhiḥ sā subhāsvaraiḥ /
stambhairna ca dhṛtā sā tu śāśvatī na ca sā kṣarā //

divyairnānāvidhairbhāvairbhāsadbhiramitaprabhaiḥ //

ati candraṃ ca sūryaṃ ca śikhinaṃ ca svayamprabhā /
dīpyate nākapṛṣṭhasthā bhartsayanvīva bhāskaram //

tasyāṃ sa bhagavānāste vidadhaddevamāyayā /
svayameko'niśaṃ rājansarvalokapitāmahaḥ //

upatiṣṭhanti cāpyenaṃ prajānāṃ patayaḥ prabhum /
dakṣaḥ pracetāḥ pulaho marīciḥ kaśyapaḥ prabhuḥ //

bhṛguratrirvasiṣṭhaśca gautamo'tha tathāṅgirāḥ / pulastyaśca katuścaiva prahlādaḥ kardamastathā /

atharvāṅgirasaścaiva vālakhilyā sarīcipāḥ /
mano'ntarikṣaṃ vidyāśca vāyustejo jalaṃ mahī //

śabdasparśau tathā rūpaṃ raso gandhaśca bhārata /
prakṛtiśca vikāraśca yaccānyatkāraṇaṃ bhuvaḥ //

agastyaśca mahātejā mārkaṇḍeyaśca vīryavān /
jamadagnirbharadvājaḥ saṃvartaścyavanastathā //

durvāsāśca mahābhāga ṛṣṇaśṛṅgaśca dhārmikaḥ /
sanatkumāro bhagavānyogācāryo mahātapāḥ //

asito devalaścaiva jaigīṣavyaśca tattvavit /
ṛṣabho jitaśatruśca mahāvīryastathā maṇiḥ //

āyurvedastathā'ṣṭāṅgo dehavāṃstatra bhārata /
candramāḥ saha nakṣatrairādityaśca gabhastimān //

vāyavaḥ kratavaścaiva saṅkalpaḥ prāṇa eva ca /
mūrtimanto mahātmāno mahāvrataparāyaṇāḥ //

ete cānye ca bahavo brahmāṇaṃ samupasthitāḥ /
artho dharmaśca kāmaśca harṣo dveṣastapo damaḥ //

āyānti tasyāṃ sahitā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ /
viṃśatiḥ sapta caivānye lokapālāśca sarvaśaḥ //

śukro bṛhaspatiścaiva budho'ṅkāraka eva ca /
śanaiścaraśca rāhuśca grahāḥ sarve tathaiva ca //

mantro rathantaraṃ caiva harimānvasumānapi /
ādityāḥ sādhirājāno nāmadvandvairudāhṛtāḥ //

maruto viśvakarmā ca vasavaścaiva bhārata /
tathā pitṛgaṇāḥ sarve sarvāṇi ca havīṃṣyatha //

ṛgvedaḥ sāmavedaśca yajurvedaśca pāṇḍava /
atharvavedaśca tathā sarvaśāstrāṇi caiva ha //

itihāsopavedāśca vedāṅgāni ca sarvaśaḥ /
grahā yajñāśca somaśca devatāścāpi sarvaśaḥ //

sāvitrī durgataraṇī vāṇī saptavidhā tathā /
medhā dhṛtiḥ śrutiścaiva prajñā buddhiryaśaḥ kṣamā //

sāmāni stutiśastrāṇi gāthāśca vividhāstathā /
bhāṣyāṇi tarkayuktāni dehavanti viśāmpate //

nāṭakā vividhāḥ kāvyāḥ kathākhyāyikārikāḥ /
tatratiṣṭhanti te puṇyā ye cānye gurupūjakāḥ //

kṣaṇā lavā muhūrtāśca divā rātristathaiva ca /
ardhamāsāśca māsāśca ṛtavaḥ ṣaṭ ca bhārata //

saṃvatsarāḥ pañyayugamahorātraścaturvidhaḥ /
kālacakraṃ ca taddivyaṃ nityamakṣayamavyayam //

dharmacakraṃ tathā cāpi nityamāste yudhiṣṭhira /
aditirditirdanuścaiva surasā vinatā irā //

kālikā surabhī devī saramā cātha gautamī //

prabhā kadrūśca vai devyau devatānāṃ ca mātaraḥ /
rudrāṇī śrīśca lakṣmīśca bhadrā ṣaṣṭhī tathā'parā //

pṛthivī gāṃ gatā devī hrīḥ svāhā kīrtireva ca /
surā devī śacī caiva tathā puṣṭirarundhatī //

saṃvṛttirāśā niyatiḥ sṛṣṭirdevī ratistathā /
etāścānyāścavai devya upatasthuḥ prajāpatim //

ādityā vasavo rudrā marutaścāsvināvapi /
viśvedevāśca sādhyāśca pitaraśca manojavāḥ //

pitṛṇāṃ ca gaṇānviddhi saptaiva puruṣarṣabha /
mūrtimanto vai catvārastrayaścāpi śarīriṇaḥ //

vairājaśca mahābhāgā agniṣvāttāśca bhārata /
gārhapatyā nākacarāḥ pitaro lokaviśrutāḥ //

somapā ekaśṛṅgāśca caturvedāḥ kalāstathā /
ete caturṣu varṇeṣu pūjyante pitaro nṛpa //

etairāpyāyitaiḥ purvaṃ somaścāpyāyyate punaḥ /
ta ete pitaraḥ sarve prajāpatimupasthitāḥ //

upāsate ca saṃhṛṣṭā brahmāṇamamitaujasam /
rākṣasāśca piśācāśca dānavā guhyakāstathā //

nāgāḥ suparṇāḥ paśavaḥ pitāmahamupāsate /
sthāvarā jaṅgamāścaiva mahābhūtāstathā'pare //

purandaraśca devendro varuṇo dhanado yamaḥ /
mahādevaḥ sahomo'tra sadā gacchati sarvaśaḥ //

mahāsenaśca rājendra sadopāste pitāmaham /
devo nārāyaṇastasyāṃ tathā devarṣayaśca ye //

ṛṣayo vālakhilyāśca yonijāyonijāstathā / yacca kiñcitriloke'smindṛśyate sthāṇu jaṅgamam /
sarvaṃ tasyāṃ mayā dṛṣṭamiti viddhi narādhipa //

aṣṭāśītisahasrāṇi ṛṣīṇāmūrdhvaretasām /
prajāvatāṃ ca pañcāśadṛṣīṇāmapi pāṇḍava //

te sma tatra yathākāmaṃ dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ /
praṇamya śirasā tasmai sarve yānti yathāgamam //

atithīnāgatāndevāndaityānnāgāṃstathā dvijān /
yakṣānmuparṇānkāleyāngandharvāpsarasastathā //

mahābhāgānamitadhīrbrahmā lokapitāmahaḥ /
dayāvānsarvabhūteṣu yathārhaṃ pratipadyate //

pratigṛhya tu viśvātmā svayaṃ svayambhūramitadyutiḥ /
sāntvamānārthasambhogairyunakti manujādhipa //

tathā tairupayātaiśca pratiyadbhiśca bhārata /
ākulā sā sabhātāta bhavati sma sukhapradā //

sarvatejomayī divyā brahmarṣigaṇasevitā /
brāhayā śriyā dīpyamānā śuśubhe vigataklamā //

sā sabhā tādṛśī dṛṣṭā mayā lokeṣu durlabhā /
sabheyaṃ rājaśārdūla manuṣyeṣu yathā tava //

etā mayā dṛṣṭapūrvāḥ sabhā deveṣu bhārata /
sabheyaṃ mānuṣe loke sarvaśreṣṭhatamā tava //