Mahabharata · Chapter 17.1

nārāyaṇaṃ namaskṛtyi naraṃ caiva narottamam /
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet //
janamejaya uvāca /

evaṃ vṛṣṇyandhakakule śrutvā mausalamāhavam /
pāṇḍavāḥ kimakurvanta tathā kṛṣṇe divaṃ gate //
vaiśampāyana uvāca /

śrutvaivaṃ kauravo rājā vṛṣṇīnāṃ kadanaṃ mahat /
prasthāne matimādhāya vākyamarjunamabravīt //

kālaḥ pacati bhatāni sarvāṇyeva mahāmate /
kālapāśamahaṃ manye tvamapi draṣṭumarhasi //

ityuktaḥ sa tu kaunteyaḥ kālaḥ kāla iti bruvan /
anvapadyata tadvākyaṃ bhrāturjyeṣṭhasya dhīmataḥ //

arjunasya mataṃ jñātvā bhīmaseno yamau tathā /
anvapadyanta tadvākyaṃ yaduktaṃ savyasācinā //

tato yuyutsumānāyya pravrajandharmakāmyayā /
rājyaṃ paridadau sarvaṃ vaiśyāputre yudhiṣṭhiraḥ //

abhiṃṣicya svarājye ca rājānaṃ ca parikṣitam /
duḥkhārtaścābravīdrājā subhadrāṃ pāṇḍavāgrajaḥ //

eṣa putrasya putraste kururājo bhaviṣyati /
yadūnāṃ pariśeṣaśca vajro rājā kṛtaśca ha //

parikṣiddhāstinapure śakraprasthe ca yādavaḥ /
vajro rājā tvayā rakṣyo mā cādharme manaḥ kṛthāḥ //

ityuktvā dharmarājāḥ sa vāsudevasya dhīmataḥ /
mātulasya ca vṛddhasya rāmadīnāṃ tathaiva ca //

bhrātṛbhiḥ saha dharmātmā kṛtvodakamatandritaḥ /
śrāddhānyaddiśya sarveṣāṃ cakāra vidivattadā //

dvaipāyanaṃ nāradaṃ ca mārkaṇḍeyaṃ tapodhanam / bhāradvājaṃ yājñavalkyaṃ harimuddiśya yatnavān /
abhojayatsvādu bhojyaṃ kīrtayitvā ca śārṅgiṇaṃ //

dadau ratnāni vāsāṃsi grāmānaśvānrathāṃstathā /
striyaśca dvijamukhyebhyastadā śatasahasraśaḥ //

kṛpamabhyarcya ca gurumatha paurapuraskṛtam / āhūya bharataśreṣṭha sanniveśyāsane tadā /
śiṣyaṃ parikṣitaṃ tasmai tadau bharatasattamaḥ //

tatastu prakṛtīḥ sarvāḥ samānāyya yudhiṣṭhiraḥ /
sarvamācaṣṭa rājarṣikīrṣitamathātmanaḥ //

te śrutvaiva vacastasya paurajānapadā janāḥ /
bhṛśamudvigramanaso nābhyanandanta tadvacaḥ //

naivaṃ kartavyamiti te tadocustaṃ janādhipam /
na ca rājā tathā'kārṣītkālaparyāyadharmivit //

tato'numānya dharmātmā paurajānapadaṃ janam /
gamanāya matiṃ cakre kṛṣṇasya gamanādapi //

vartamāne vivāde tu vāstuvikrayiṇaṃ prati /
dhanecchā yugapatprāptā kṣetratasvāmibhūbhṛtām //

prāptaṃ kaliyugaṃ jñātvā sahadevo hasanniva /
rājñastu kathayāmāsa dharmo naṣṭastu saṅkaraḥ //

śrutvā tu durmanā rājā paryāptaṃ jīvanaṃ mama / iti sma rājā kauravyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ /
utsṛjyābharaṇānyaṅgājjagṛhe valkalānyuta //

bhīmārjunayamāścaiva draupadī ca yaśasvinī /
tathaiva jagṛhuḥ sarve valkalāni narādhipa //

vidhivatkārayitveṣṭiṃ naiṣṭhikīṃ bharatarṣabha /
samutsṛjyāpsu sarve'gnīnpratasthurnarapuṅgavāḥ //

tataḥ praruruduḥ sarvāḥ striṃyo dṛṣṭvā narottamān /
prasthitāndraupadīṣaṣṭhānpurā dyūtajitānyathā //

harṣo'bhavacca sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ gamanaṃ prati / yudhiṣṭhiramataṃ jñātvā vṛṣṇikṣayamavekṣya ca /

bhrātaraḥ pañca kṛṣṇā ca ṣaṣṭhī śvā caiva saptamaḥ / ātmanā saptamo rājā niryayau gajasāhvayāt /
paurairanugato dūraṃ sarvairantaḥpuraistathā //

na cainamaśakatkaścinnivartasveti bhāṣitum /
nyavartanta tataḥ sarve narā nagaravāsinaḥ //

kṛpaprabhṛtayaścaiva yuyutsuṃ paryavārayan /
viveśa gaṅgāṃ kauravya ulūpī bhujagātmajā //

citrāṅgadā yayau cāpi maṇalūrapuraṃ prati /
śiṣṭāḥ parikṣitaṃ tvanyā mātaraḥ paryavārayan //

pāṇḍavāśca mahātmāno draupadī ca yaśasvinī /
kṛtopavāsāḥ kauravya prayayuḥ prāṅmukhāstataḥ //

yogayuktā mahātmānastyāgadharmamupeyuṣaḥ /
abhijagmurbahūndesānsaritaḥ sāgarāṃstathā //

yudhiṣṭhiro yayāvagre bhīmastu tadanantaram /
arjunastasya cānveva yamau cāpi yathākramama //

pṛṣṭhatastu varārohā śyāmā padmadalekṣaṇā / draupadī yoṣitāṃśreṣṭhā yayau bharatasattama /

śvā caivānuyāyāvekaḥ prasthitānpāṇḍavānvanam /
krameṇi te yayurvīrā lauhityaṃ salilārṇavam //

gāṇḍīvaṃ tu dhanurdivyaṃ na mumoca dhanañjayaḥ /
ratnalobhānmahārāja te cākṣayye maheṣudhī //

agniṃ te dadṛśustatra sthitaṃ śailamivāgrataḥ /
mārgamāvṛtya tiṣṭhantaṃ sākṣātpuruṣavigraham //

tato devaḥ sa saptārciḥ pāṇḍavānidamabravīt /
bhobho pāṇḍusutā vīrāḥ pāvakaṃ māṃ nibodhata //

yudhiṣṭhira mahābāho bhīmasena parantapa /
arjunāśvisutau vīrau nibodhata vaco mama //

ahamagniḥ kuruśreṣṭhā mayā dagdhaṃ ca khāṇḍavam /
arjunasya prabhāvena tathā nārāyaṇasya ca //

ayaṃ vaḥ phalguno bhrātā gāṇḍīvaṃ paramāyudham /
parityajya vane yātu nānenārthosti kaścana //

cakraratnaṃ tu yatkṛṣṇe sthitamāsīnmahātmani /
gataṃ tacca punarhaste kālenaiṣyati tasya ha //

varuṇādāhṛtaṃ pūrvaṃ mayaitatpārthakāraṇāt /
gāṇḍīvaṃ dhanuṣāṃ śreṣṭhaṃ varuṇāyaiva dīyatām //

tataste bhrātaraḥ sarve dhanañjayamacodayan /
sa jale prākṣipaccaitattathā'kṣayye maheṣudhī //

tato'gnirbharataśreṣṭha tatraivāntaradhīyata /
yayusca pāṇḍavā vīrāstataste dakṣiṇāmukhāḥ //

tataste tūttareṇaiva tīreṇa lavaṇāmbhasaḥ /
jagmurbharataśārdūla diśaṃ dakṣiṇapaścimām //

tataḥ punaḥ samāvṛttāḥ paścimāṃ diśameva te /
dadṛśurdvārakāṃ cāpi sāgareṇa pariplutām //

udīcīṃ punarāvṛttya yayurbharatasattamāḥ /
prādakṣiṇyaṃ cikīrṣantaḥ pṛthivyā yogadharmiṇaḥ //