Mahabharata · Chapter 16.3

yudhiṣṭhirasya nṛpaterduryodhanapitustadā /
nāntaraṃ daddaśū rājye puruṣāḥ praṇayaṃ prati //

yadā tu kauravo rājā putraṃ sasmāra bāliśam /
tadā bhīmaṃ hṛdā rājannapadhyāti sa pārthivaḥ //

kauravaścaiva bhīmaśca hṛdā'nyonyamavartatām / dhyāyantau ślakṣṇayā vācā tvanyonyamabhitiṣṭitāṃ

aprakāśaṃ vyalīkāni cakārāsya vṛkodaraḥ /
ājñāṃ pratyaharaccāpi kṛtakaiḥ puruṣaiḥ sadā //

smarandurmantritaṃ tasya vṛttānyapyasya kānicit / asakṛccāpyuvācedaṃ hatāste mandacetasaḥ //

atha bhīmaḥ suhṛnmadhye bāhuśabdaṃ tathā'karot /
saṃśrave dhṛtarāṣṭrasya gāndhāryāścāpyamarṣaṇaḥ //

smṛtvā duryodhanaṃ śatruṃ karṇaduḥkhāsanāvapi /
provācedaṃ susaṃrabdho bhīmaḥ saparuṣaṃ vacaḥ //

andhasya nṛpateḥ putrā mayā parighavāhunā /
nītā lokamamuṃ sarve nānāśastrāstrayodhinaḥ //

imau tau parighaprakhyau bhujau mama durāsadau /
yayorantaramāsādya dhārtarāṣṭrāḥ kṣayaṃ gatāḥ //

tāvimau candanenākau vandanīyau ca me bhujau /
yābhyāṃ duryodhano nītaḥ kṣayaṃ sasutabāndhavaḥ //

etāscānyāśca vividhāḥ śalyabhutā narādhipaḥ /
vṛkodarasya tā vācaḥ śrutvā nirvedamāgamat //

sā ca buddhimatī devī kālaparyāyavedinī / gāndhārī sarvadharmajñā tānyalīkāni śuśruve /
kuntīṃ varyā tu saṃvīkṣya śāpe nāsyākaronmati

tataḥ pañcadaśe varṣe samatīte narādhipaḥ /
rājā nirvedamāpede bhīmavāgbāṇapīḍitaḥ //

sukhāsaktaṃ kṛcchraparaṃ jñātvā caiva yudhiṣṭhiram / tapoyogāttapastaptuṃ manaścakre mahāmatiḥ //

nānvabudhyata tadrājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
śvetāśvovā'thakuntī vā draupadī vā yaśasvinī //

mādrīputrau ca bhīmasya mataṃ tāvanvavartatām /
rājñastu cittaṃ rakṣantau nocatuḥ svayamapriyam //

tataḥ samānayāmāsa dhṛtarāṣṭraḥ suhṛjjanam /
bāṣpasandigdhamatyarthamidamāha ca tānbhṛśam //

viditaṃ bhavatāmetadyathā vṛttaḥ kurukṣayaḥ /
mamāparādhāttatsarvamiti jñeyaṃ tu kauravāḥ //

yo'haṃ duṣṭamatiṃ mando jñātīnāṃ bhayavardhanam / duryodhanaṃ kauravāṇāmādhaipatye'bhyaṣecayam /
yaccāhaṃ vāsudevasya nāśrauṣaṃ vākyamarthavat //

vadhyatāṃ sādhvayaṃ pāpaḥ sāmātya iti durmatiḥ /
putrasnehābhibhūtastu hitamukto manīṣibhiḥ //

vidureṇātha bhīṣmeṇa droṇena ca kṛpeṇa ca / padepade bhagavatā vyāsena ca mahātmanā /
sañjayenātha gāndhāryā tadidaṃ tapyate mayā //

yaccāhaṃ pāṇḍuputreṣu guṇavatsu mahātmasu /
na nyastavāñśriyaṃ dīptāṃ pitṛpaitāmahīmimām //

vināśaṃ paśyamāno hi sarvarājñāṃ gadāgrajaḥ /
etacchreyastu paramamamanyata janārdanaḥ //

sohametānyalīkāni durvṛttānyātmanastadā /
hṛdaye śalyabhūtāni dhārayāmi sahasraśaḥ //

viśeṣatastu dahyāmi varṣe pañcadaśe'dya vai /
asya pāpasya śuddhyarthaṃ niyatosmi sudurmatiḥ //

caturthe niyate kāle kadācidapi cāṣṭame /
tṛṣṇāvinayanaṃ bhuñje gāndhārī veda tanmama //

karotyāhāramiti māṃ sarvaḥ parijanaḥ sadā /
yudhiṣṭhirabhayādeti bhṛśaṃ tapyati pāṇḍavaḥ //

bhūmau śaye japyaparo darbhaṣvajinasaṃvṛtaḥ /
niyamavyapadeśena gāndhārī ca yaśasvinī //

ahaṃ putraśataṃ vīraṃ saṅgrāmeṣvapalāyinam /
nānutapye hataṃ tatra kṣatradharmaṃ hi taṃ viduḥ //

ityuktvā dharmarājānamabhyabhāṣata kauravaḥ /
bhadraṃ te yādavīmātarvacaścedaṃ nibodha me //

sukhamadhyuṣitaḥ putra tvayā suparipālitaḥ /
mayā dānāni dattāni śrāddhāni ca punaḥpunaḥ //

prakṛṣṭaṃ ca mayā putra puṇyaṃ cīrṇaṃ yathābalam /
gāndhārī hataputreyaṃ dhairyeṇodīkṣate ca mām //

draupadyā hyapakartārastava caiśvaryahāriṇaḥ /
samatītā nṛśaṃsāste svadharmeṇa hatā yudhi //

na teṣu pratikartavyaṃ paśyāmi kurunandana /
sarve śastrajitām̐llokāngatāste'bhimukhaṃ hatāḥ //

ātmanastu hitaṃ puṇyaṃ pratikartavyamadya te /
gāndhāryāścaiva rājendra tadanujñātumarhasi //

tvaṃ tu śastrabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ satataṃ dharmavatsalaḥ /
rājā guruḥ prāṇabhṛtāṃ tasmādetadbravīmyaham //

anujñātastvayā vīra saṃśrayeyaṃ vanānyaham /
cīravalkalabhṛdrājangāndhāryā sahito'nayā //

tavāśiṣaḥ prayuñjāno bhaviṣyāmi vanecaraḥ / ucitaṃ naḥ kule tāta sarveṣāṃ bharatarṣabha /
putreṣvaiścaryamādhāya vayasonte vanaṃ nṛpa //

tatrāhaṃ vāyubhakṣo vā nirāhāropi vā vasan /
patnyā sahānayā vīra cariṣyāmi tapaḥ param //

tvaṃ cāpi phalabhāktāta tapasaḥ pārthivo hyasi /
phalabhājo hi rājānaḥ kalyāṇasyetarasya vā //