Mahabharata · Chapter 14.6

atrāpyudāharantīmamamitihāsaṃ purātanam /
bṛhaspateśca saṃvādaṃ maruttasya ca dhīmataḥ //

devarājasya samayaṃ kṛtamāṅgirasena ha /
śrutvā marutto nṛpatirmanyumāhārayatparam //

saṅkalpya manasā yajñaṃ karandhamasutātmajaḥ /
bṛhaspatimupāgamya vāgmī vacanamabravīt //

bhagavanyanmayā pūrvamabhigamya tapodhana /
kṛto'bhisandhiryajñasya bhavato vacanādguro //

tamahaṃ yaṣṭumicchāmi sambhārāḥ sambhṛtāśca me /
yājyosmi bhavataḥ sādho tatprāpnuhi vidhatsva ca //
bṛhaspatiruvāca /

na kāmaye yājayituṃ tvāmahaṃ pṛthivīpate /
vṛtosmi devarājena pratijñātaṃ ca tasya me //
marutta uvāca /

pitryamasmi tava kṣetraṃ bahumanye ca te bhṛśam /
tavāsmi yājyātāṃ prāpto bhajamānaṃ bhajasva mām //
bṛhaspatiruvāca /

amartyaṃ yājayitvā'haṃ yājayiṣye kathaṃ naram /
marutta gaccha vā mā vā nivṛttosmyadya yājanāt //

na tvāṃ yājayitāsmyadya vṛṇu yaṃ tvamihecchasi /
upādhyāyaṃ mahābāho yaste yajñaṃ kariṣyati //
vyāsa uvāca /

evamuktastu nṛpatirmarutto vrīḍito'bhavat /
pratyāgacchansusaṃvigno dadarśa pathi nāradam //

devarṣiṇā samāgamya nāradeni sa pārthivaḥ /
vidhivatprāñjalistasthāvathainaṃ nārado'bravīt //

rājarṣe nātihṛṣṭosi kaccitkṣemaṃ tavānagha /
kva gatosi kutaścedamaprītisthānamāgatam //

śrotavyaṃ cenmayā rājanbrūhi me pārthivarṣabha /
vyapaneṣyāmi te manyuṃ sarvayatnairnarādhipa //

evamukto maruttaḥ sa nāradena maharṣiṇā /
vipralambhamupādhyāyātsarvajñe taṃ nyavedayat //
marutta uvāca /

gatosmyaṅgirasaḥ putraṃ devācāryaṃ bṛhaspatim /
yajñārthamṛtvijaṃ praṣṭuṃ sa ca māṃ nābhyanandata //

pratyākhyātaśca tenāhaṃ jīvituṃ nādya kāmaye /
parityaktaśca guruṇā dūṣitaścāsmi nārada //
vyāsa uvāca /

evamuktastu rājñā sa nāradaḥ pratyuvāca ha /
āvikṣitaṃ mahārāja vācā sañjīvayanniva //

rājannaṅgirasaḥ putraḥ saṃvarto nāma dhārmikaḥ /
caṅkamīti diśaḥ sarvā digvāsā mohayanprajāḥ //

taṃ gacca yadi yājyaṃ tvāṃ na vāñchati bṛhaspatiḥ /
prasannastvāṃ mahātejāḥ saṃvarto yājayiṣyati //
marutta uvāca /

sañjīvito'haṃ bhavatā vākyenānena nārada /
paśyeyaṃ kva nu saṃvartaṃ śaṃsa me vadatāṃvara //

kathaṃ ca tasmai varteyaṃ kathaṃ māṃ na parityajet /
pratyākhyātaśca tenāpi nāhaṃ jīvitumutsahe //
nārada uvāca /

unmattaveṣaṃ bibhratsa caṅkramīti yathāsukham /
vārāṇasīṃ tu nagarīmabhīkṣṇamupasevate //

tasyā dvāraṃ samāsādya nyasethāḥ kuṇapaṃ kvacit /
taṃ dṛṣṭvā yo nivarteta saṃvartaḥ sa mahīpate //

taṃ pṛṣṭhato'nugacchethā yatra gacchetsa vīryavān /
tamekānte samāsādya prāñjaliḥ śaraṇaṃ vrajeḥ //

pṛcchettvāṃ yadi kenāhaṃ tavākhyāta iti sma ha /
brūyāstvaṃ nāradeneti sa kutra iti śatruhan //

sa cettvāmanuyuñjīta mamānugamanepsayā /
śaṃsethā vahnimārūḍhaṃ māmapi tvamaśaṅkayā //
vyāsa uvāca /

sa tatheti pratiśrutya pūjayitvā ca nāradam /
abhyanujñāya rājarṣiryayau vārāṇasīṃ purīm //

tatra gatvā yathoktaṃ sa puryā dvāre mahāyaśāḥ /
kuṇapaṃ sthāpayāmāsa nāradasya vacaḥ smaran //

yaugapadyeni vipraśca purīdvāramathāviśat /
tataḥ sa kuṇapaṃ dṛṣṭvā sahasā sannyavartata //

sa taṃ nivṛttamālakṣya prāñjaliḥ pṛṣṭhato'nvagāt /
āvikṣito mahīpālaḥ saṃvartamupaśikṣitum //

sa ca taṃ vijane dṛṣṭvā pāṃsubhiḥ kademena ca /
śleṣmaṇā caiva rājānaṃ ṣṭhīvanaiśca samākirat //

sa tathā bādhyamāno vai saṃvartena mahīpatiḥ /
anvagādeva tamṛṣiṃ prāñjaliḥ samprasādayan //

tato nivartya saṃvartaḥ pariśrānta upāviśat /
śītalacchāyamāsādya nyagrodhaṃ bahuśākhinam //