મહાભારત · અધ્યાય 14.6

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
બૃહસ્પતેશ્ચ સંવાદં મરુત્તસ્ય ચ ધીમતઃ ॥

દેવરાજસ્ય સમયં કૃતમાઙ્ગિરસેન હ ।
શ્રુત્વા મરુત્તો નૃપતિર્મન્યુમાહારયત્પરમ્ ॥

સઙ્કલ્પ્ય મનસા યજ્ઞં કરન્ધમસુતાત્મજઃ ।
બૃહસ્પતિમુપાગમ્ય વાગ્મી વચનમબ્રવીત્ ॥

ભગવન્યન્મયા પૂર્વમભિગમ્ય તપોધન ।
કૃતોઽભિસન્ધિર્યજ્ઞસ્ય ભવતો વચનાદ્ગુરો ॥

તમહં યષ્ટુમિચ્છામિ સમ્ભારાઃ સમ્ભૃતાશ્ચ મે ।
યાજ્યોસ્મિ ભવતઃ સાધો તત્પ્રાપ્નુહિ વિધત્સ્વ ચ ॥
બૃહસ્પતિરુવાચ ।

ન કામયે યાજયિતું ત્વામહં પૃથિવીપતે ।
વૃતોસ્મિ દેવરાજેન પ્રતિજ્ઞાતં ચ તસ્ય મે ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

પિત્ર્યમસ્મિ તવ ક્ષેત્રં બહુમન્યે ચ તે ભૃશમ્ ।
તવાસ્મિ યાજ્યાતાં પ્રાપ્તો ભજમાનં ભજસ્વ મામ્ ॥
બૃહસ્પતિરુવાચ ।

અમર્ત્યં યાજયિત્વાઽહં યાજયિષ્યે કથં નરમ્ ।
મરુત્ત ગચ્છ વા મા વા નિવૃત્તોસ્મ્યદ્ય યાજનાત્ ॥

ન ત્વાં યાજયિતાસ્મ્યદ્ય વૃણુ યં ત્વમિહેચ્છસિ ।
ઉપાધ્યાયં મહાબાહો યસ્તે યજ્ઞં કરિષ્યતિ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તુ નૃપતિર્મરુત્તો વ્રીડિતોઽભવત્ ।
પ્રત્યાગચ્છન્સુસંવિગ્નો દદર્શ પથિ નારદમ્ ॥

દેવર્ષિણા સમાગમ્ય નારદેનિ સ પાર્થિવઃ ।
વિધિવત્પ્રાઞ્જલિસ્તસ્થાવથૈનં નારદોઽબ્રવીત્ ॥

રાજર્ષે નાતિહૃષ્ટોસિ કચ્ચિત્ક્ષેમં તવાનઘ ।
ક્વ ગતોસિ કુતશ્ચેદમપ્રીતિસ્થાનમાગતમ્ ॥

શ્રોતવ્યં ચેન્મયા રાજન્બ્રૂહિ મે પાર્થિવર્ષભ ।
વ્યપનેષ્યામિ તે મન્યું સર્વયત્નૈર્નરાધિપ ॥

એવમુક્તો મરુત્તઃ સ નારદેન મહર્ષિણા ।
વિપ્રલમ્ભમુપાધ્યાયાત્સર્વજ્ઞે તં ન્યવેદયત્ ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

ગતોસ્મ્યઙ્ગિરસઃ પુત્રં દેવાચાર્યં બૃહસ્પતિમ્ ।
યજ્ઞાર્થમૃત્વિજં પ્રષ્ટું સ ચ માં નાભ્યનન્દત ॥

પ્રત્યાખ્યાતશ્ચ તેનાહં જીવિતું નાદ્ય કામયે ।
પરિત્યક્તશ્ચ ગુરુણા દૂષિતશ્ચાસ્મિ નારદ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તુ રાજ્ઞા સ નારદઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
આવિક્ષિતં મહારાજ વાચા સઞ્જીવયન્નિવ ॥

રાજન્નઙ્ગિરસઃ પુત્રઃ સંવર્તો નામ ધાર્મિકઃ ।
ચઙ્કમીતિ દિશઃ સર્વા દિગ્વાસા મોહયન્પ્રજાઃ ॥

તં ગચ્ચ યદિ યાજ્યં ત્વાં ન વાઞ્છતિ બૃહસ્પતિઃ ।
પ્રસન્નસ્ત્વાં મહાતેજાઃ સંવર્તો યાજયિષ્યતિ ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

સઞ્જીવિતોઽહં ભવતા વાક્યેનાનેન નારદ ।
પશ્યેયં ક્વ નુ સંવર્તં શંસ મે વદતાંવર ॥

કથં ચ તસ્મૈ વર્તેયં કથં માં ન પરિત્યજેત્ ।
પ્રત્યાખ્યાતશ્ચ તેનાપિ નાહં જીવિતુમુત્સહે ॥
નારદ ઉવાચ ।

ઉન્મત્તવેષં બિભ્રત્સ ચઙ્ક્રમીતિ યથાસુખમ્ ।
વારાણસીં તુ નગરીમભીક્ષ્ણમુપસેવતે ॥

તસ્યા દ્વારં સમાસાદ્ય ન્યસેથાઃ કુણપં ક્વચિત્ ।
તં દૃષ્ટ્વા યો નિવર્તેત સંવર્તઃ સ મહીપતે ॥

તં પૃષ્ઠતોઽનુગચ્છેથા યત્ર ગચ્છેત્સ વીર્યવાન્ ।
તમેકાન્તે સમાસાદ્ય પ્રાઞ્જલિઃ શરણં વ્રજેઃ ॥

પૃચ્છેત્ત્વાં યદિ કેનાહં તવાખ્યાત ઇતિ સ્મ હ ।
બ્રૂયાસ્ત્વં નારદેનેતિ સ કુત્ર ઇતિ શત્રુહન્ ॥

સ ચેત્ત્વામનુયુઞ્જીત મમાનુગમનેપ્સયા ।
શંસેથા વહ્નિમારૂઢં મામપિ ત્વમશઙ્કયા ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

સ તથેતિ પ્રતિશ્રુત્ય પૂજયિત્વા ચ નારદમ્ ।
અભ્યનુજ્ઞાય રાજર્ષિર્યયૌ વારાણસીં પુરીમ્ ॥

તત્ર ગત્વા યથોક્તં સ પુર્યા દ્વારે મહાયશાઃ ।
કુણપં સ્થાપયામાસ નારદસ્ય વચઃ સ્મરન્ ॥

યૌગપદ્યેનિ વિપ્રશ્ચ પુરીદ્વારમથાવિશત્ ।
તતઃ સ કુણપં દૃષ્ટ્વા સહસા સન્ન્યવર્તત ॥

સ તં નિવૃત્તમાલક્ષ્ય પ્રાઞ્જલિઃ પૃષ્ઠતોઽન્વગાત્ ।
આવિક્ષિતો મહીપાલઃ સંવર્તમુપશિક્ષિતુમ્ ॥

સ ચ તં વિજને દૃષ્ટ્વા પાંસુભિઃ કદેમેન ચ ।
શ્લેષ્મણા ચૈવ રાજાનં ષ્ઠીવનૈશ્ચ સમાકિરત્ ॥

સ તથા બાધ્યમાનો વૈ સંવર્તેન મહીપતિઃ ।
અન્વગાદેવ તમૃષિં પ્રાઞ્જલિઃ સમ્પ્રસાદયન્ ॥

તતો નિવર્ત્ય સંવર્તઃ પરિશ્રાન્ત ઉપાવિશત્ ।
શીતલચ્છાયમાસાદ્ય ન્યગ્રોધં બહુશાખિનમ્ ॥