Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 14.19

14.19.1

śubhānāmaśubhānāṃ ca neha nāśosti karmaṇām /
prāpyaprāpyānupacyante kṣetrekṣetre tathātathā //

14.19.2

yathā prasūyamānastu phalī dadyātphalaṃ bahu /
tathā syādvipulaṃ puṇyaṃ śuddhena manasā kṛtam //

14.19.3

pāpaṃ cāpi tathaiva syātpāpena manasā kṛtam /
purodhāya mano hīha karmaṇyātmā pravartate //

14.19.4

yathā karmasamāviṣṭaḥ kāmamanyusamāvṛtaḥ /
naro garbhaṃ praviśati tatrāpi śṛṇu cottaram //

14.19.5

śukraṃ śoṇitasaṃsṛṣṭaṃ striyā garbhāśayaṃ gatam /
kṣetraṃ karmajamāpnoti śubhaṃ vā yadi vā'śubham //

14.19.6

saukṣmyādavyaktayāvācca na ca kvacana sajjati /
samprāpya brāhmaṇaḥ kāyaṃ tasmāttadbrahma śāśvatam //

14.19.7

tadbījaṃ sarvabhūtānāṃ tena jīvanti jantavaḥ //

14.19.8

sa jīvaḥ sarvabhūtānāṃ garbhamāviśya bhāgaśaḥ / dadhāti cetanā sadyaḥ prāṇasthāneṣvavasthitaḥ /
tataḥ spandayate'ṅgāni sa garbhaścetanānvitaḥ //

14.19.9

yathā lohasya viṣyando niṣikto bimbavigraham /
upaiti tadvajjānīhi garbhe jīvapraveśanam //

14.19.10

lohapiṇḍaṃ yathā vahniḥ praviśya hyatitāpayet / tathā tvamapi jānīhi garbhe jīvopapādanam /

14.19.11

yathā ca dīpaḥ śaraṇaṃ dīpyamānaḥ prakāśayet /
evameva śarīrāṇi prakāśayati cetanaḥ //

14.19.12

yadyacca kurute karma śubhaṃ vā yadi vā'śubham /
pūrvadehakṛtaṃ sarvamavaśyamupabhujyate //

14.19.13

tatastu kṣīyate caiva punaścānyatpracīyate /
yāvattu mokṣayogasthaṃ dharmaṃ naivāvabudhyate //

14.19.14

tatte dharmaṃ pravakṣyāmi sukhī bhavati yena vai /
āvartamāno jātīṣu yathā'nyonyāsu sattama //

14.19.15

dānaṃ vrataṃ brahmacaryaṃ yathoktavratadhāraṇam /
damaḥ praśāntatā caiva bhūtānāṃ cānukampanam //

14.19.16

saṃyamaścānṛśaṃsya ca parasvādānavarjanam /
vyalīkānāmakaraṇaṃ bhūtānā manasā bhuvi //

14.19.17

mātāpitrośca śuśrūṣā devatātitipūjanam /
gurupūjā ghṛṇā śaucaṃ nityamindrayasaṃyamaḥ //

14.19.18

pravartanaṃ śubhānāṃ ca tatsatāṃ vratamucyate /
tato dharmaḥ prabhavati yaḥ prajāḥ pāti śāśvatīḥ //

14.19.19

sadbhirācarito dharmaḥ sadācāre pratiṣṭhitaḥ /
ubhayārtho bhavatyeva svargārtho mokṣatastathā //

14.19.20

evaṃ satsu sadā paśyettatrachāpyeṣā dhruvā sthitiḥ /
ācāro dharmamācaṣṭe yasminsanto vyavasthitāḥ //

14.19.21

teṣu tatkarma nikṣiptaṃ yaḥ sa dharmaḥ sanātanaḥ /
yastaṃ samabhipadyeta na sa durgatimāpnuyāt //

14.19.22

ato niyamyate lokaḥ pracyavandharmavartmasu /
yaśca yogī ca muktaśca sa aitebhyo viśiṣyate //

14.19.23

vartamānasya dharmeṇa puruṣasya yathā tathā /
saṃsāratāraṇaṃ hyasya kālena mahatā bhavet //

14.19.24

evaṃ pūrvakṛtaṃ karma sarvo jantuḥ prapadyate /
sarvaṃ tatkāraṇaṃ yena nikṛto'pyamihāgataḥ //

14.19.25

śarīragrahaṇaṃ cāsya kena pūrvaṃ prakalpitam /
ityevaṃ saṃśaye loke tacca vakṣyāmyataḥ param //

14.19.26

śarīramātmanaḥ kṛtvā sarvalokapitāmahaḥ /
trailokyamasṛjadbrahmā kṛtsnaṃ sthāvarajaṅgamam //

14.19.27

tataḥ pradhānamasṛjaccetanāṃ tu śarīriṇām /
yayā sarvamidaṃ vyāptaṃ yāṃ loke paramāṃ viduḥ //

14.19.28

idaṃ tatkṣaramityuktaṃ paraṃ tvamṛtamakṣaram /
trayāṇāṃ mithunaṃ sarvamekaikasya pṛthakpṛthak //

14.19.29

asṛjatsarvabhūtāni pūrvadṛṣṭaḥ prajāpatiḥ /
sthāvarāṇi ca bhūtāni ityeṣā paurvikī śrutiḥ //

14.19.30

tasya kālaparīmāṇamakarotsa pitāmahaḥ /
bhūteṣu parivṛttiṃ ca panarāvṛttimeva ca //

14.19.31

yathā tu kaścinmedhāvī dṛṣṭātmā pūrvajanmani /
yatpravakṣyāmi tatsarvaṃ yathāvadupapadyate //

14.19.32

sukhaduḥkhe yathā samyaganitye yaḥ prapaśyati /
kāyaṃ cāmedhyasaṃsthānaṃ vināśaṃ karmasaṃhitam //

14.19.33

yacca kiñcitsukhaṃ tacca duḥkhaṃ dṛṣṭamiti smaran /
saṃsārasāgaraṃ ghoraṃ tariṣyati sudustaram //

14.19.34

janīmaraṇarogaiśca samāviṣṭaḥ pradhānavit /
cetanāvtasu caitanyaṃ samaṃ bhūteṣu paśyati //

14.19.35

nirvidyate tataḥ kaścinmārgamāṇaḥ paraṃ padam /
tasyopadeśaṃ vakṣyāmi yāthātathyena sattama //

14.19.36

śāśvatasyāvyayasyāth yadasya jñānamuttamam /
procyamānaṃ mayā vipra nibodhadamaśeṣataḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc