Mahabharata · Chapter 14.17

sabhāyāṃ vasatostatra nihatyārīnmahātmanoḥ /
keśavārjunayoḥ kā nu kathā samabhavaddvija //
vaiśampāyana uvāca /

kṛṣṇena sahitaḥ pārthaḥ svaṃ rājyaṃ prāpya kevalam /
tasyāṃ sabhāyāṃ divyāyāṃ vijahāra mudā yutaḥ //

tatra kañcitsabhoddeśaṃ svargoddeśasamaṃ nṛpa /
yadṛcchayā tau muditau jagmatuḥ svajanāvṛtau //

tataḥ pratītaḥ kṛṣṇena sahitaḥ pāṇḍavo'rjunaḥ /
nirīkṣya tāṃ sabhāṃ ramyāmidaṃ vacanamabravīt //

viditaṃ me mahābāho saṅgrāme samupasthite /
mahātmyaṃ devakīputra tacca te rūpamaiśvaram //

yattu tadbhavatā proktaṃ purā keśava sauhṛdāt /
tatsarvaṃ puruṣavyāghra naṣṭaṃ me vyagracetasaḥ //

mama kautūhalaṃ tvasti teṣvartheṣu punaḥ punaḥ /
bhavāṃstu dvārakāṃ gantā nacirādiva mādhava //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktastu taṃ kṛṣṇaḥ phālgunaṃ pratyabhāṣata /
pariṣvajya mahātejā vacanaṃ vadatāṃvaraḥ //
vāsudeva uvāca /

śrāvitastvaṃ mayā guhyaṃ jñāpitaśca sanātanam /
dharmaṃ svarūpiṇaṃ pārta sarvalokāṃśca śāśvatān //

abuddhyā yanna gṛhṇītāstanme sumahadapriyam /
na ca sā'dya punarbhūyaḥ smṛtirme sambhaviṣyati //

nūnamaśraddadhāno'si durmedhā hyasi pāṇḍava /
na ca śakyaṃ punarvaktumaśeṣeṇa dhanañjaya //

sa hi dharmaḥ suparyāpto brahmaṇaḥ padavedane /
na śakyaṃ tanmayā bhūyastathā vaktumaśeṣataḥ //

paraṃ hi brahma kathitaṃ yogayuktena tanmayā /
itihāsaṃ tu vakṣyāmi tasminnarthe purātanam //

yathā tāṃ buddhimāsthāya gatimagryāṃ gamiṣyasi /
śṛṇu dharmabhṛtāṃśreṣṭha gadataḥ sarvameva me //

āgacchadbrāhmaṇaḥ kaścitsvargalokādarindama /
brahmalokācca durdharṣaḥ sosmābhiḥ pūjito'bhavat //

asmābhiḥ paripṛṣṭhaśca yadāha bharatarṣabha /
divyena vidhinā pārtha tacchṛṇuṣvāvicārayan //
brāhmaṇa uvāca /

mokṣadharmaṃ samāśritya kṛṣṇa yanmā'nupṛcchasi /
bhūtānāmanukampārthaṃ manmohacchedanaṃ vibho //

tatte'haṃ sampravakṣyāmi yathāvanmadhusūdana /
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā gadato mama mādhava //

kaścidviprastapoyuktaḥ kāśyapo dharmavittamaḥ /
āsasāda dvijaṃ kañciddharmāṇāmāgatāgamam //

gatāgamaṃ subahuśo jñānavijñānapāragam /
lokatattvārthakuśalaṃ jñātaraṃ sukhaduḥkhayoḥ //

jātismaraṇatattvajñaṃ kovidaṃ pāpapuṇyayoḥ /
draṣṭāramuccanīcānāṃ karmabhirdehināṃ gatim //

carantaṃ muktavatsiddhaṃ praśāntaṃ saṃyatendriyam /
dīpyamānaṃ śriyā brāhmayā kramamāṇaṃ ca sarvaśaḥ //

antardhānagatijñaṃ ca śrutvā tattvena kāśyapaḥ /
tathaivāntarhitaiḥ siddhairyāntaṃ cakradharaiḥ saha //

sambhāṣamāṇamekānte samāsīnaṃ ca taiḥ saha /
yadṛcchayā ca gacchantamasaktaṃ pavanaṃ yathā //

taṃ samāsādya medhāvī sa tadā dvijasattamaḥ / caraṇau dharmakāmo vai sa tasya susamāhitaḥ /
pratipade yathānyāyaṃ bhaktyā paramayā yutaḥ //

vismitaścādbhutaṃ dṛṣṭvā kāśyapastaṃ dvijottamam /
paricāreṇa mahatā guruṃ taṃ paryatoṣayat //

upapannaṃ ca tatsarvaṃ śrutacāritrasaṃyutam /
bhaumenātoṣayaccainaṃ guruvṛttiṃ samāsthitaḥ //

tasmai tuṣṭaḥ sa śiṣyāya yatprasanno'bravīdguruḥ /
siddhiṃ parāmabhiprekṣya śṛṇu matto janārdana //
siddha uvāca /

vividhaiḥ karmabhistāta puṇyayogaiśca kevalaiḥ /
gacchantīha gatiṃ martyā devaloke ca vā sthitim //

na kvacitsukhamatyantaṃ na kvacicchāśvatī sthitiḥ /
sthānācca mahato bhraṃśo duḥkhalabdātpunaḥ punaḥ //

aśubhā gatayaḥ prāptāḥ kaṣṭā me pāpasevanāt /
kāmamanyuparītena tṛṣṇayā mohitena ca //

punaḥ punaśca maraṇaṃ janma caiva punaḥ punaḥ /
āhārā vividhā bhuktāḥpītā nānāvidhāḥstanāḥ //

mātaro vividhā dṛṣṭāḥ pitaraśca pṛthagvidhāḥ /
sukhāni ca vicitrāṇi duḥkhāni ca mayā'nagha //

priyairvivāso bahuśaḥ saṃvāsaścāpriyaiḥ saha /
dhananāśaśca samprāpto labdhvā duḥkhena taddhanam //

avamānāḥ sukaṣṭāśca parataḥ svajanāttathā /
śārīrā mānasā vā'pi vedanā bhṛśadāruṇāḥ //

prāptā vimānanāścogrā vadhabandhāśca dāruṇāḥ /
patanaṃ niraye caiva yātanāśca yamakṣaye //

jarārogāśca satataṃ vyasanāni ca bhūriśaḥ /
loke'sminnanubhūtāni dvandvajāni bhṛśaṃ mayā //

tataḥ kadācinnirvedānnikārānnikṛtena ca /
lokatantraṃ parityaktaṃ duḥkhārtena bhṛśaṃ mayā //

loke'sminnanubhūyāhamimaṃ mārgamanuṣṭhitaḥ / tataḥ siddhiriyaṃ prāptā prasādādātmano mayā /
nāhaṃ punarihāgantā lokānālokayāmyaham //

āsiddherāprajāsargādātmanopi gatīḥ śubhāḥ /
upalabdhā dvijaśreṣṭha tatheyaṃ siddhiruttamā //

itaḥ paraṃ gamiṣyāmi tataḥ parataraṃ punaḥ /
brahmaṇaḥ padamavyaktaṃ mā te'bhūtatra saṃśayaḥ //

nāhaṃ punarihāgantā martyalokaṃ parantapa /
prītosmi te mahāprājña brūhi kiṃ karavāṇi te //

yadīpsurupapannastvaṃ tasya kālo'yamāgataḥ /
abhijāne ca tadahaṃ yadarthaṃ māmupāgataḥ //

acirāttu gamiṣyāmi yenāhaṃ tvāmacūcudam /
bhṛśaṃ prītosmi bhavataścāritreṇa vicakṣaṇa //

paripṛccha yāvadbhavato bhāṣe yadyattavepsitam //

bahumanye ca te buddhiṃ bhṛśaṃ sampūjayāmi ca /
yenāhaṃ bhavatā buddho medhāvī hyasi kāśyapa //