Mahabharata · Chapter 13.88

tasminnantarhite vipre rājā kimakarottadā /
bhāryā cāsya mahābhāgā tanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

adṛṣṭvā sa mahīpālastamṛṣiṃ saha bhāryayā /
pariśrānto nivavṛte vrīḍito naṣṭacetanaḥ //

sa praviśya purīṃ dīno nābhyabhāṣata kiñcana /
tadeva cintayāmāsa cyavanasya viceṣṭitam //

atha śūnyena manasā praviveśa gṛhaṃ nṛpaḥ /
dadarśa śayane tasmiñśayānaṃ bhṛgunandanam //

vismitau tamṛṣiṃ dṛṣṭvā tadāścaryaṃ vicintya ca /
darśanāttasya tu tadā viśrāntau sambabhūvatuḥ //

yathāsthānaṃ tato gatvā tatpādau saṃvavāhatuḥ /
athāpareṇa pārśvena suṣvāpa sa mahāmuniḥ //

tenaiva ca sa kālena pratyabuddhyata vīryavān /
na ca tau cakratuḥ kiñcidvikāraṃ bhayaśaṅkitau //

pratibuddhastu sa munistau provāca viśāmpate /
tailābhyaṅgo dīyatāṃ me snāsye'hamiti bhārata //

tau tatheti pratiśrutya kṣudhitau śramakarśitau /
śatapākena tailena mahārheṇopatasthatuḥ //

tataḥ sukhāsīnamṛṣiṃ vāgyatau saṃvavāhatuḥ /
na ca paryāptamityāha bhārgavaḥ sumahātapāḥ //

yadā tau nirvikārau tu lakṣamāyāsa bhārgavaḥ /
tata utthāya sahasā snānaśālāṃ viveśa ha //

klṛptameva tu tatrāsītsnānīyaṃ pārthivocitam /
asatkṛtya ca tatsarvaṃ tatraivāntaradhīyata //

sa muniḥ punarevātha nṛpateḥ paśyatastadā /
nāsūyāṃ cakratustau ca dampatī bharatarṣabha //

atha snātaḥ sa bhagavānsiṃhāsanagataḥ prabhuḥ /
darśayāmāsa kuśikaṃ sabhāryaṃ kurunandana //

saṃhṛṣṭavadano rājā sabhāryaḥ kuśiko munim /
siddhamannamiti prahvo nirvikāro nyavedayat //

ānīyatāmiti munistaṃ covāca narādhipam /
sa rājā samupājahre tadannaṃ saha bhāryayā //

māṃsaprakārānvividhāñśākāni vividhāni ca /
lehyapiṣṭavikārāṃśca pānakāni laghūni ca //

rasālāpūpakāṃścitrānmodakānatha ṣaḍrasān /
rasānnānāprakārāṃśca vanyaṃ ca munibhojanam //

phalāni ca vicitrāṇi rājabhojyāni bhūriśaḥ /
badareṅgudakāśmaryabhallātakaphalāni ca //

gṛhasthānāṃ ca yadbhojyaṃ yaccāpi vanavāsinām /
sarvamāhārayāmāsa rājā śāpabhayānmuneḥ //

atha sarvamupanyastamagrataścyavanasya tat /
tataḥ sarvaṃ samānīya tacca śayyāsanaṃ muniḥ //

vastraiḥ śubhairavacchādya bhojanopaskaraiḥ saha /
sarvamādīpayāmāsa cyavano bhṛgunandanaḥ //

na ca tau cakratuḥ krodhaṃ dampatī sumahāvratau /
tayoḥ samprekṣatoreva punarantarhito'bhavat //

tathaiva ca sa rājarṣistasthau tāṃ rajanīṃ tadā /
sabhāryo vāgyataḥ śrīmānna cakopaṃ samāviśat //

nityasaṃskṛtamannaṃ tu vividhaṃ rājaveśmani //
śayanāni ca mukhyāni pariṣekāśca puṣkalāḥ //

vastraṃ ca vividhākāramabhavatsamupārjitam /
na śaśāka tato draṣṭamantaraṃ cyavanastadā //

punareva ca viprarṣiḥ provāca kuśikaṃ nṛpam /
sabhāryo māṃ rathenāśu vaha yatra bravīmyaham //

tatheti ca prāha nṛpo nirviśaṅkastapodhanam /
krīḍārathostu bhagavannuta sāṅgrāmiko rathaḥ //

ityuktaḥ sa munī rājñā tena hṛṣṭena tadvacaḥ /
cyavanaḥ pratyuvācedaṃ hṛṣṭaḥ parapurañjayam //

sajjīkuru rathaṃ kṣipraṃ yaste sāṅgrāmiko mataḥ /
sāyudhaḥ sapatākaśca śaktīkanakayaṣṭimān //

kinkiṇīsvananirghoṣo yuktastoraṇakalpanaiḥ /
gadāsvaṅganibaddhaśca parameṣuśatānvitaḥ //

tataḥ sa taṃ tathetyuktvā kalpayitvā mahāratham /
bhāryāṃ vāme dhuri tadā cātmānaṃ dakṣiṇe tathā //

tridaṇḍaṃ vajrasūcyagraṃ pratodaṃ tatra cādadhat /
sarvametattathā dattvā nṛpo vākyama'thābravīt //

bhagavankva ratho yātu bravītu bhṛgunandana /
yatra vakṣyasi viprarṣe tatra yāsyati te rathaḥ //

evamuktastu bhagavānpratyuvācātha taṃ nṛpam /
itaḥ prabhṛti yātavyaṃ padakampadakaṃ śanaiḥ //

śramo mama yathā na syāttathā macchandacāriṇau /
susukhaṃ caiva voḍhavyo janaḥ sarvaśca paśyatu //

notsāryāḥ pathikāḥ kecittebhyodāsye vasu hyaham /
brāhmaṇebhyaśca ye kāmānarthayiṣyantimāṃ pathi //

sarvāndāsyāmyaśeṣeṇa dhanaṃ ratnāni caiva hi /
kriyatāṃ nikhilenaitanmā vicāraya pārthiva //

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā bhṛtyāṃstathā'bravīt /
yadyadbrūyānmunistattatsarvaṃ deyamaśaṅkitaiḥ //

tato ratnānyanekāni striyo yugyamajāvikam /
kṛtākṛtaṃ ca kanakaṃ gajendrāścācalopamāḥ //

anvagacchanta tamṛṣiṃ rājāmātyāśca sarvaśaḥ /
hāhābhūtaṃ ca tatsarvamāsīnnagaramārtavat //

tau tīkṣṇāgreṇa sahasā pratodena pratoditau /
pṛṣṭhe viddhau kaṭe caiva nirvikārau tamūhatuḥ //

vepamānau nirāhārau pañcāśadrātrakarśitau /
kathañcidūhaturdhairyāddampatī taṃ rathottamam //

bahuśo bhṛśaviddhau tau kṣaramāṇau kṣatodbhavam /
dadṛśāte mahārāja puṣpitāviva kiṃśukau //

tau dṛṣṭvā pauravargastu bhṛśaṃ śokasamākulaḥ /
abhiśāpabhayatrasto na taṃ kiñciduvāca ha //

dvandvaśaścābruvansarve paśyadhvaṃ tapaso balam /
kruddhā api muniśreṣṭhaṃ vīkṣituṃ neha śuknumaḥ //

aho bhagavato vīryaṃ maharṣerbhāvitātmanaḥ /
rājñaścāpi sabhāryasya dhairyaṃ paśyata yādṛśam //

śrāntāvapi hi kacchreṇa rathamenaṃ samūhatuḥ /
na caitayorvikāraṃ vai dadarśaṃ bhṛgunandanaḥ //
bhīṣma uvāca /

tataḥ sa nirvikārau tu dṛṣṭvā bhṛgukulodvahaḥ /
vasu viśrāṇayāmāsa yathā vaiśravaṇastathā //

tatrāpi rājā prītātmā yathādiṣṭamathākarot /
tato'sya bhagavānprīto babhūva munisattamaḥ //

avatīrya rathaśreṣṭhāddampatī tau mumoca ha /
vimocya caitau vidhivattato vākyamuvāca ha //

snigdhagambhīrayā vācā bhārgavaḥ suprasannayā /
dadāmi vāṃ varaṃ śreṣṭhaṃ taṃ brūtāmiti bhārata //

sukumārau ca tau viddhau karābhyāṃ munisattamaḥ /
pasparśāmṛtakalpābhyāṃ snehādbharatasatama //

athābravīnnṛpo vākyaṃ śramo nāstyāvayoriha /
viśrāntau svaḥ prabhāvātte dhyānenaiveha bhārgava //

atha tau bhagavānprāha prahṛṣṭaścyanastadā /
na vṛthā vyāhṛtaṃ pūrvaṃ yanmayā tadbhaviṣyati //

ramaṇīyaḥ samuddeśo gaṅgātīramidaṃ śubham /
kiñcitkālaṃ vrataparo nivatsyāmīha pārthiva //

gamyatāṃ svapuraṃ putra viśrāntaḥ punareṣyasi /
ihasthaṃ māṃ sabhāryastvaṃ draṣṭāsi śvo narādhipa //

na ca manyustvayā kāryaḥ śreyastvāṃ samupasthitam /
yatkāṅkṣitaṃ hṛdisthaṃ te tatsarvaṃ hi bhaviṣyati //

ityevamuktaḥ kuśikaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā /
provāca muniśārdūlamidaṃ vacanamarthavat //

na me manyurmahābhāga pūtau svo bhagavaṃstvayā /
saṃvṛtau yauvanasthau svo vapuṣmantau balānvitau //

pratodena vraṇā ye me sabhāryasya tvayā kṛtāḥ /
tānna paśyāmi gātreṣu svasthosmi saha bhāryayā //

imāṃ ca devīṃ paśyāmi vapuṣā'psarasopamām /
śriyā paramayā yuktā tathā dṛṣṭā purā mayā //

tava prasādasaṃvṛttamidaṃ sarvaṃ mahāmune /
naitaccitraṃ tu bhagavaṃstvayi satyaparākrama //

ityuktaḥ pratyuvācainaṃ kuśikaṃ cyavanastadā /
āgacchethāḥ sabhāryaśca tvamiheti narādhipa //

ityuktaḥ samanujñāto rājarṣirabhivādya tam /
prayayau vapuṣā yukto nagaraṃ devarājavat //

tata enamupājagmuramātyāḥ sapurohitāḥ /
balasthā gaṇikāyuktāḥ sarvāḥ prakṛtayastathā //

tairvṛtaḥ kuśiko rājā śriyā paramayā jvalan /
praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ pūjyamāno'tha bandibhiḥ //

tataḥ praviśya nagaraṃ kṛtvā paurvāhṇikīḥ kriyāḥ /
bhuktvā sabhāryo rajanīmuvāsa sa mahādyutiḥ //

tatastu tau navamabhivīkṣya yauvanaṃ parasparaṃ vigatajarāvivāmarau /
nanandatuḥ śayanagatau vapurdharau śriyā yutau dvijavaradattayā tadā //

athāpyuṣirbhṛgukulakīrtivardhana- stapodhano vanamabhirāmamṛddhimat /
manīṣayā bahuvidharatnabhūṣitaṃ sasarja yanna puri śatakratorapi //