Mahabharata · Chapter 13.8

śrutaṃ me mahadākhyānametatkurukulodvaha /
suduṣprāpaṃ yadbravīṣi brāhmaṇyaṃ vadatāṃvara //

viśvāmiitro mahārāja rājā brāhmaṇatāṃ gataḥ /
kathitaṃ bhavatā sarvaṃ vistareṇa pitāmaha //

tacca rājanmayā sarvaṃ śrutaṃ buddhimatāṃvara /
āgamo hi paro'smākaṃ tvattaḥ kauravanandana //

vītahavyaśca nṛpatiḥ śruto me vipratāṃ gataḥ /
tadeva tāvadgāṅgeya śrotumicchāmyahaṃ vibho //

sa kena karmaṇā prāpto brāhmaṇyaṃ rājasattamaḥ /
vareṇa tapasā vā'pi tanme vyākhyātumarhasi //
bhīṣma uvāca /

śṛṇu rājanyathā rājā vītahavyo mahāyaśāḥ /
rājarṣirdurlabhaṃ prāpto brāhmaṇyaṃ lokasatkṛtam //

manormahātmanastāta prajā dharmeṇa śāsataḥ /
babhūva putro dharmātmā śaryātiriti viśrutaḥ //

tasyānvavāye dvau rājanrājānau sambabhūvatuḥ /
haihayastālajaṅghaśca vatseṣu jayatāṃvara //

haihayasya tu rājendra daśasu strīṣu bhārata / śataṃ babhūva putrāṇāṃ śūrāṇāmanivartinām /
tulyarūpaprabhāvānāṃ balināṃ yuddhaśālinām //

dhanurvede ca vede ca sarvatraiva kṛtaśramāḥ //

kāśiṣvapi nṛpo rājandivodāsapitāmahaḥ /
haryaśva iti vikhyāto babhūva jayatāṃvaraḥ //

sa vītahavyadāyādairāgatya puruṣarṣabha /
gaṅgāyamunayormadhye saṅgrāme vinipātitaḥ //

taṃ tu hatvā narapatiṃ haihayāste mahārathāḥ /
pratijagmuḥ purīṃ ramyāṃ vatsānāmakutobhayāḥ //

haryaśvasya ca dāyādaḥ kāśirājo'bhyaṣicyata /
sudevo devasankāśaḥ sākṣāddharma ivāparaḥ //

sa pālayāmāsa mahīṃ dharmātmā kāśinandanaḥ /
tairvītahavyairāgatya yudhi sarvairvinirjitaḥ //

tamathājau vinirjitya pratijagmuryathāgatam /
saudevistvatha kāśīśodivodāso'bhyaṣicyata //

divodāsastu vijñāya vīrya teṣāṃ yatātmanām /
vārāṇasīṃ mahātejā nirmame śakraśāsanāt //

viprakṣatriyasambādhāṃ vaiśyaśūdrasamākulām /
naikadravyoccayavatīṃ samṛddhavipaṇāpaṇām //

gaṅgāyā uttare kūle vaprānte rājasattam // gomatyā dakṣiṇe kūle śakrasyevāmarāvatīm /

tatra taṃ rājaśārdūlaṃ nivasantaṃ mahīpatim /
āgatya haihayā bhūyaḥ paryadhāvanta bhārata //

sa niṣkramya dadau yuddhaṃ tebhyo rājā mahābalaḥ /
devāsurasamaṃ ghoraṃ divodāso mahādyutiḥ //

sa tu yuddhe mahārāja dinānāṃ daśatīrdaśa /
hatavāhanabhūyiṣṭhastato dainyamupāgamat //

hatayodhastato rājankṣīṇakośaścaka bhūmipaḥ /
divodāsaḥ purīṃ tyaktvā palāyanaparo'bhavat //

gatvā'śramapadaṃ ramyaṃ bharadvājasya dhīmataḥ /
jagāma śaraṇaṃ rājā kṛtāñjalirarindam //

tamuvāca bharadvājo jyeṣṭhaḥ putro bṛhaspateḥ /
purodhāḥ śīlasampanno divodāsaṃ mahīpatim //

kimāgamanakṛtyaṃ te sarvaṃ prabūhi me nṛpa /
yatte priyaṃ tatkariṣye na me'trāsti vicāraṇā //
rājovāca /

bhagavanvaitahavyairme yuddhe vaṃśaḥ praṇāśitaḥ /
ahamekaḥ paridyūno bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ //

śiṣyasnehena bhagavaṃstvaṃ māṃ rakṣitumarhasi /
ekaśeṣaḥ kṛto vaṃśo mama taiḥ pāpakarmabhiḥ //

tamuvāca mahābhāgo bharadvājaḥ pratāpavān /
na bhetavyaṃ na bhetavyaṃ saudeva vyetu te bhayam //

ahamiṣṭiṃ kariṣyāmi putrārthaṃ te viśāmpate /
vītahavyasahasrāṇi yena tvaṃ prahariṣyasi //

tata iṣṭiṃ cakārarṣistasya vai putrakāmikīm /
athāsya tanayo jajñe daivodāsaḥ pratardanaḥ //

sa jātamātro vavṛdhe samāḥ sadyastrayodaśa /
vedaṃ cāpi jagau kṛtsnaṃ dhanurvedaṃ ca bhārata //

yogena ca *****viṣṭo bharadvājena dhīmatā /
kṛtsnaṃ hi tejo yalloke tadetaddehamāviśat //

tataḥ sa kavacī dhanvī stūyamānaḥ surarṣibhiḥ /
bandibhirvandyamānaśca babhau sūrya ivoditaḥ //

sa rathī baddhanistriṃśo babhau dīpta ivānalaḥ /
prayayau sa dhanurdhunvanvivarṣiṣurivāmbudaḥ //

taṃ dṛṣṭvā paramaṃ harṣaṃ sudevatanayo yayau /
mene ca manasā dagdhānvaitahavyānsa pārthivaḥ //

tatosau yauvarājye ca sthāpayitvā pratardanam /
kṛtakṛtyaṃ tadā'tmānaṃ sa rājā pratyapadyata //

tatastu vaitahavyānāṃ vadhāya sa mahīpatiḥ /
putraṃ prasthāpayāsāsa pratardanamarindamam //

sarathaḥ sa tu santīrya gaṅgāmāśu parākramī /
prayayau vītahavyānāṃ purīṃ parapurañjayaḥ //

vaitahavyāstu saṃśrutya rathaghoṣaṃ samuddhatam /
niryayurnagarākārai rathaiḥ pararathārujaiḥ //

niṣkramya te naravyāghrā daṃśitāścitrayodhinaḥ /
pratardanaṃ samājagmuḥ śaravarṣairudāyudhāḥ //

śastraiśca vividhākārai rathaughaiśca yudhiṣṭhira /
abhyavarṣanta rājānaṃ himavantamivāmbudāḥ //

astrairastrāṇi saṃvārya teṣāṃ rājā pratardanaḥ /
jaghāna tānmahātejā vajrānalasamaiḥ śaraiḥ //

kṛttottamāṅgāste rājanbhallaiḥ śatasahasraśaḥ /
apatanrudhirārdrāṅgā nikṛttā iva kiṃśukāḥ //

hateṣu teṣu sarveṣu vītahavyaḥ suteṣvatha /
prādravannagaraṃ hitvā bhṛgorāśramamapyuta //

yayau bhṛguṃ ca śaraṇaṃ vītahavyo narādhipaḥ / abhayaṃ ca dadau tasmai vītahavyāya bhārgavaḥ /
āsanaṃ śiṣyamadhye ca bhṛguranyatsamādiśat //

athānupadamevāśu tatrāgacchatpratardanaḥ /
sa prāpya cāśramapadaṃ divodāsātmajo'bravīt //

bhobho ke'trāśrame santi bhṛgoḥ śiṣyā mahātmanaḥ /
draṣṭumicche munimahaṃ tasyācakṣata māmiti //

sa taṃ viditvā tu bhṛgurniścakrāmāśramāttadā /
pūjayāmāsa ca tato vidhinā nṛpasattamam //

uvāca cainaṃ rājendra kiṃ kāryaṃ brūhi pārthiva /
sa covāca nṛpastasmai yadāgamanakāraṇam //
rājovāca /

ayaṃ brahmannito rājā vītahavyo visarjyatām /
asya putrairhi me kṛtsno brahmanvaṃśaḥ praṇāśitaḥ //

utsāditaśca viṣayaḥ kāśīnāṃ ratnasañcayaḥ / etasya vīryadṛptasya hataṃ putraśataṃ mayā /
asyedānīṃ vadhādadya bhaviṣyāmyanṛṇaḥ pituḥ //

tamuvāca kṛpāviṣṭo bhṛgurdharmabhṛtāṃvaraḥ /
nehāsti kṣatriyaḥ kaścitsarve hīme dvijātayaḥ //

etattu vacanaṃ śrutvā bhṛgostathyaṃ pratardanaḥ /
pādāvupaspṛśya śanaiḥ prahṛṣṭo vākyamabravīt //

evamapyasmi bhagavankṛtakṛtyo na saṃśayaḥ /
ya eṣa rājā vīryeṇa svajātiṃ tyājito mayā //

anujānīhi māṃ brahmandhyāyasva ca śivena mām /
tyājito hi mayā jātimeva rājā bhṛgūdvaha //

tatastenābhyanujñāto yayau rājā pratardanaḥ /
yathāgataṃ mahārāja muktvā viṣamivoragaḥ //

bhṛgorvacanamātreṇa sa ca brahmarṣitāṃ gataḥ /
vītahavyo mahārāja brahmavāditvameva ca //

tasya gṛtsamadaḥ putro rūpeṇendra ivāparaḥ /
śakrastvamiti yo daityairnigṛhītaḥ kilābhavat //

ṛgvede vartate cāgryā śrutiryasya mahātmanaḥ /
yatra gṛtsamado rājanbrāhmaṇaiḥ sa mahīyate //

sa brahmacārī viprarṣiḥ śrīmāngṛtsamado'bhavat /
putro gṛtsamadasyāpi vipraḥ sāvainaso'bhavat //

sāvainasasya putro vai vitastyastasya cātmajaḥ /
vitastyasya sutastasya śivastaścātmajo'bhavat //

śravāstasya sutaścarṣiḥ śravasaścābhavattamaḥ /
tamasaśca prakāśo'bhūttanayo dvijasattamaḥ //

prakāśasya ca vāgindro babhūva jayatāṃvaraḥ /
tasyātmajaśca pramitirvedavedāṅgapāragaḥ //

ghṛtācyāṃ tasya putrastu rururnāmodapadyata / pramadvarāyāṃ tu ruroḥ putraḥ samudapadyata /
śunako nāma viprarṣiryasya putro'tha śaunakaḥ //

evaṃ vipratvamagamadvītahavyo narādhipaḥ /
bhṛgoḥ prasādādrājendra kṣatriyaḥ kṣatriyarṣabha //

eṣa te kathito vaṃśo rājangārtsamado mayā /
vistareṇa mahārāja kimanyadanupṛcchasi //