Mahabharata · Chapter 13.7

śrūyatāṃ pārtha tattvena viśvāmitro yathā purā /
brāhmaṇatvaṃ gatastāt brahmarṣitvaṃ tathaiva ca //

bharatasyānvavāye vai mithilo nāma pārthivaḥ /
babhūva bharataśreṣṭha yajvā dharmabhṛtāṃvaraḥ //

tasya putro mahānāsīñjahnurnāma nareśvaraḥ /
duhitṛtvamanuprāptā gaṅgā yasya mahātmanaḥ //

tasyātmajastulyaguṇaḥ sindhudvīpo mahāyaśāḥ /
sindhudvīpācca rājarṣirbalākāśvo mahābalaḥ //

vallabhastasya tanayaḥ sākṣāddharma ivāparaḥ /
kuśikastasya tanayaḥ sahasrākṣasamadyutiḥ //

kuśikasyātmajaḥ śrīmāngādhirnāma janeśvaraḥ /
aputraḥ prasavenārthī vanavāsamupāvasat //

kanyā jajñe sutāttasya vane nivasataḥ sataḥ /
nāmnā satyavatī nāma rūpeṇāpratimā bhuvi //

tāṃ vavre bhārgavaḥ śrīmāṃścyavanasyātmasambhavaḥ /
ṛcīka iti vikhyāto vipule tapasi sthitaḥ //

sa tāṃ na pradadau tasmai ṛcīkāya mahātmane /
daridra iti matvā vai gādhiḥ śatrunibarhaṇaḥ //

pratyākhyāya punaryāntamabravīdrājasattapraḥ /
śulkaṃ pradīyatāṃ mahyaṃ tato vatsyasi me sutām //
ṛcīka uvāca /

kiṃ prayacchāmi rājendra tubhyaṃ śulkamahaṃ nṛpa /
duhiturbrūhyasaṃsakto mā'bhūttatra vicāraṇā //
gādhiruvāca /

candraraśmiprakāśānāṃ hayānāṃ vātarahasām /
ekataḥ śyāmakarṇānāṃ sahasraṃ dāha bhārgava //
bhīṣma uvāca /

tataḥ sa bhṛguśārdūlaścyavanasyātmajaḥ prabhuḥ /
abravīdvaruṇaṃ devamādityaṃ patimambhasām //

ekataḥ śyāmakarṇānāṃ hayānāṃ candravarcasām /
sahasraṃ vātavegānāṃ bhikṣe tvāṃ devasattama //

tatheti varuṇo deva ādityo bhṛgusattamam /
uvāca yatra te cchandastatrotthāsyanti vājinaḥ //

dhyātamātre ṛcīkena hayānāṃ candravarcasām /
gaṅgājalātsamuttasthau sahasraṃ vipulaujasām //

adūre kānyakubjasya gaṅgāyāstīramuttamam /
aśvatīrthaṃ tadadyāpi mānavāḥ paricakṣate //

tato vai gādhaye tāta sahasraṃ vājināṃ śubham /
ṛcīkaḥ pradadau prītaḥ śulkārthaṃ tapatāṃ varaḥ //

tataḥ sa vismito rājā gādhiḥ śāpabhayena ca /
dadau tāṃ samalaṅkṛtya kanyāṃ bhṛgusutāya vai //

jagrāha vidhivatpāṇiṃ tasyā brahmarṣisattamaḥ /
sā ca taṃ patimāsādya paraṃ harṣamavāpa ha //

sa tutoṣa ca brahmarṣistasyā vṛttena bhārata /
chandayāmāsa caivaināṃ vareṇa varavarṇinīm //

mātre tatsarvamācakhyau sā kanyā rājasattama /
athatāmabravīnmātā sutāṃ kiñcidavāṅmukhīm //

mamāpi putri bhartā te prasādaṃ kartumarhati /
apatyasya pradānena samarthaśca mahātapāḥ //

tataḥ sā tvaritaṃ gatvā tatsarvaṃ pratyavedayat /
mātuścikīrṣitaṃ rājanṛcīkastāmathābravīt //

guṇavantaṃ ca putraṃ vai tvaṃ ca sā'tha janiṣyatha /
jananyāstava kalyāṇi mā bhūdvai praṇayo'nyathā //

tava caiva guṇaślāghī putra utpatsyate mahān /
asmadvaṃśakaraḥ śrīmāṃstava bhrātā ca vaṃśakṛt //

ṛtusnātā ca sā'śvatthaṃ tvaṃ ca vṛkṣamudumbaram /
pariṣvajetaṃ kalyāṇi tata iṣṭamavāpsyathaḥ //

carudvayamidaṃ caiva mantrapūtaṃ śucismite /
tvaṃ ca sā copabhuñjītaṃ tataḥ putrāvavāpsyathaḥ //

tataḥ satyavatī hṛṣṭā mātaraṃ pratyabhāṣata /
yadṛcīkena kathitaṃ taccācakhyau carudvayam //

tāmuvāca tato mātā sutāṃ satyavatīṃ tadā /
putri pūrvopapannāyāḥ kuruṣva vacanaṃ mama //

bhartrā ya eṣa dattaste carurmantrapuraskṛtaḥ /
enaṃ prayaccha mahyaṃ tvaṃ madīyaṃ tvaṃ gṛhāṇa ca //

vyatyāsaṃ vṛkṣayoścāpi karavāva śucismite /
yadi pramāṇaṃ vacanaṃ mama māturanindite //

svamapatyaṃ viśiṣṭaṃ hi sarva icchatyanāvilam /
vyaktaṃ bhagavatā cātra kṛtamevaṃ bhaviṣyati //

tato me tvaccarau bhāvaḥ pādape ca samudhyame / kathaṃ viśiṣṭo bhrātā me bhavedityeva cintaya

tathāca kṛtavatyau te mātā satyavatī ca sā /
atha garbhāvanuprāpte ubhe te vai yudhiṣṭhira //

dṛṣṭvā garbhamanuprāptāṃ bhāryāṃ sa ca mahānṛṣiḥ /
uvāca tāṃ satyavatīṃ durmanā bhṛgusattamaḥ //

vyatyāsenopayuktaste carurvyaktaṃ bhaviṣyati /
vyatyāsaḥ pādape cāpi suvyaktaṃ te kṛtaḥ śubhe //

mayā hi viśvaṃ yadbrāhma tvaccarau sanniveśitam /
kṣatravīryaṃ ca sakalaṃ carau tasyā niveśitam //

trailokyavikhyātaguṇaṃ tvaṃ vipraṃ janayiṣyasi /
sā ca kṣatraṃ viśiṣṭaṃ vai tata etatkṛtaṃ mayā //

vyatyāsastu kṛto yasmāttvayā mātrā ca te śubhe /
tasmātsā brāhmaṇaṃ śreṣṭhaṃ mātā te janayiṣyati //

kṣatriyaṃ tūgrakarmāṇaṃ tvaṃ bhadre janayiṣyasi /
na hi te tatkṛtaṃ sādhu mātṛsnehena bhāmini //

sā śrutvā śokasantaptā papāta varavarṇinī /
bhūmau satyavatī rājaṃśchinneva rucirā latā //

pratilabhya ca sā sañjñāṃ śirasā praṇipatya ca /
uvāca bhāryā bhartāraṃ gādheyī bhārgavarṣabham //

prasādayantyāṃ bhāryāyāṃ mayi brahmavidāṃvara /
prasādaṃ kuru viprarṣe na me syāttratriyaḥ sutaḥ //

kāmaṃ mamograkarmā vai pautro bhavitumarhati /
na tu me syātsuto brahmanneṣa me dīyatāṃ varaḥ //

evamastviti hovāca svāṃ bhāryāṃ sumahātapāḥ /
tataḥ sā janayāmāsa jamadagniṃ sutaṃ śubham //

viśvāmitraṃ cājanayadgādhibhāryā yaśasvinī /
ṛṣeḥ prasādādrājendra brahmarṣi brahmavādinam //

tato brāhmaṇatāṃ yāto viśvāmitro mahātapāḥ /
kṣatriyaḥ so'pyatha tathā brahmavaṃśasya kārakaḥ //

tasya putrā mahātmāno brahmavaṃśavivardhanāḥ /
tapasvino brahmavido gotrakartāra eva ca //

madhucchandaśca bhagavāndevarātaśca vīryavān /
akṣīṇaśca śakuntaśca babhruḥ kālapathastathā //

yājñavalkyaśca vikhyātastathā sthūṇo mahāvrataḥ /
ulūko yamadūtaśca tatharṣiḥ saindhavāyanaḥ //

parṇajaṅghaśca bhagavāngāvalaśca mahānṛṣiḥ /
ṛṣirvajrastathā khyātaḥ sālaṅkāyana eva ca //

līlāḍhyo nāradaścaiva tathā kūrcāmukhaḥ smṛtaḥ / vādulirmusalaścaiva vakṣogrīvastathaiva ca /

āṅghriko naikadṛkcaiva śilāyūpaḥ sitaḥ śuciḥ /
cakrako mārutantavyo vātaghno'thāśvalāyanaḥ //

śyāmāyano'tha gārgyaśca jābāliḥ suśrutastathā /
kārīṣiratha saṃśrutyaḥ parapauravatantavaḥ //

mahānṛṣiśca kapilastatharṣistāḍakāyanaḥ /
tathaiva copagahanastatharṣiścāsurāyaṇaḥ //

mārdamarṣirhiraṇyākṣo jaṅgārirbābhravāyaṇiḥ /
bhūtirvibhūtiḥ sūtaśca surakṛttu tathaiva ca //

arālirnācikaścaiva cāmpeyojjayanau tathā /
navatanturbakanakhaḥ seyano yatireva ca //

ambhorudaścārumatsyaḥ śirīṣī cātha gārdabhiḥ / ūrjayonirudāpekṣī nāradī ca mahānṛṣiḥ /
viśvāmitrātmajāḥ sarve munayo brahmavādinaḥ //

tathaiva kṣatriyo rājanviśvāmitro mahātapāḥ /
ṛcīkenāhitaṃ brahma parametadyudhiṣṭhira //

etatte sarvamākhyātaṃ tatvena bharatarṣabha /
viśvāmitrasya vai janma somasūryāgnitejasaḥ //

yatrayatra ca sandeho bhūyaste rājasattama /
tatratatra ca māṃ brūhi cchettā'smi tava saṃśayān //