Mahabharata · Chapter 13.54

putraiḥ kathaṃ mahārāja puruṣastārito bhavet /
yāvanna labdhavānputramaphalaḥ puruṣo nṛpa //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
nāradena purā gītaṃ mārkaṇḍeyāya pṛcchate //

parvataṃ nāradaṃ caiva asitaṃ devalaṃ ca tam /
āruṇeyaṃ ca raibhyaṃ ca etānatrāgatānpurā //

gaṅgāyamunayormadhye bhogavatyāḥ samāgame /
dṛṣṭvā pūrvaṃ samāsīnānmārkaṇḍeyo'bhyagacchata //

ṛṣayastu muniṃ dṛṣṭvā samutthāyonmukhāḥ sthitāḥ /
arcayitvā'rhato vipraṃ kiṃ kurma iti cābruvan //
mārkaṇḍeya uvāca /

ayaṃ samāgamaḥ sadbhiryatnenāsādito mayā /
atra prāpsyāmi dharmāṇāmācārasya ca niścayam //

ṛjuḥ kṛtayuge dharmastasminkṣīṇe vimuhyati /
yugeyuge maharṣibhyo dharmamicchāmi veditum //

ṛṣibhirnāradaḥ prokto brūhi yatrāsya saṃśayaḥ /
dharmādharmeṣu tatvajña tvaṃ hi cchettā hi saṃśayān //

ṛṣibhyo'numataṃ vākyaṃ niyogānnāradastadā /
sarvadharmārthatatvajñaṃ mārkaṇ़ḍeyaṃ tato'bravīt //

dīrghāyo tapasā dīpta vadevadāṅgatatvavit /
yatra te saṃśayo brahmansamutpannaḥ sa ucyatām //

dharmaṃ lokopakāraṃ vā yaccānyacchrotumicchasi /
tadahaṃ kathayiṣyāmi brūhi tvaṃ sumahātapāḥ //
mārkaṇḍeya uvāca /

yugeyuge vyatīte'smindharmasetuḥ praṇaśyati /
kathaṃ dharmacchalenāhaṃ prāpnuyāmiti me matiḥ //
nārada uvāca /

āsīddharmaḥ purā vipra catuṣpādaḥ kṛte yuge /
tato hyadharmaḥ kālena prasūtaḥ kiñcidūnataḥ //

tatastretāyugaṃ nāma pravṛttaṃ dharmadūṣaṇam //

tasminnatīte samprāptaṃ tṛtīyaṃ dvāparaṃ yugam /
tadā dharmasya dvau pādāvadharmo nāśayiṣyati //

dvāpare tu parikṣīṇe nandike samupasthite /
lokavṛttaṃ ca dharmaṃ ca ucyamānaṃ nibodha me //

caturthaṃ nandikaṃ nāma dharmaḥ pādāvaśeṣitaḥ / tataḥ prabhṛti jāyante kṣīṇaprajñāyupo narāḥ /
kṣīṇaprāṇadhanā loke dharmācārabahiṣkṛtāḥ //
mārkaṇḍeya uvāca /

evaṃ vilulite dharme loke cādharmasaṃyute /
cāturvarṇyasya niyataṃ havyaṃ kavyaṃ niyacchati //
nārada uvāca /

mantrapūtaṃ sadā havyaṃ kavyaṃ caiva na naśyati /
pratigṛhṇanti taddevā dāturnyāyātprayacchataḥ //

satvayuktaṃ ca dātā ca sarvānkāmānavāpnuyāt /
avāptakāmaḥ svarge ca mahīyeta yathepsitam //
mārkaṇḍeya uvāca /

catvāro hyatha ye varṇā havyaṃ kavyaṃ pradāsyati /
mantrahīnamapanyāyaṃ teṣāṃ dattaṃ kva gacchati //
nārada uvāca /

asurāngacchate dattaṃ viprai rakṣāṃsi kṣatriyaiḥ /
vaiśyaiḥ pretāni vai dattaṃ śūdrairbhūtāni gacchati //
mārkaṇḍeya uvāca /

atha varṇāvare jātāścāturvarṇyopadeśinaḥ / dāsyanti havyakavyāni teṣāṃ dattaṃ kva gacchati
nārada uvāca /

varṇāvarāṇāṃ bhūtānāṃ havyakavyapradātṛṇām /
naiva devā na pitaraḥ pratigṛhṇanti tatsvayam //

yātudhānāḥ piśācāśca bhūtā ye cāpi nairṛtāḥ /
teṣāṃ sā vihitā vṛttiḥ pitṛdaivatanirgatāḥ //

teṣāṃ sarvapradātṝṇāṃ havyakavyaṃ samāhitāḥ / yatprayacchanti vidhaivattadvai bhuñjanti devatāḥ //