Mahabharata · Chapter 13.53

vaiśyayonyāṃ samutpannāḥ śūdrayonyāṃ tathaiva ca /
brahmarṣaya iti proktāḥ purāṇi dvijasattamāḥ //

kathametanmahārāja tattvaṃ śaṃsitumarhasi /
viruddhamiha paśyāmi viyonau brāhmaṇo bhavet //
bhīṣma uvāca /

alaṃ kautūhalenātra nibodha tvaṃ yudhiṣṭhira /
śubhetaraṃ śubhaṃ vā'pi na cintayitumarhasi //

īśantyātmana ityete gatiścaiṣāṃ na sañjate /
brahmabhūyāṃsa ityeva ṛṣayaḥ śruticoditāḥ //

nindyā na caite rājendra pramāṇaṃ hi pramāṇinām /
loko'numanyate caitānpramāṇaṃ hyatra vai tapaḥ //

evaṃ mahātmabhistāta tapojñānasamanvitaiḥ /
pravartitāni kāryāṇi pramāṇānyeva sattama //

bhāryāścatasro rājendra brāhmaṇasya svadharmataḥ /
brāhmaṇī kṣatriyā vaiśyā śūdrā ca bharatarṣabha //

rājñāṃ tu kṣatriyā vaiśyā śūdrā ca bharatarṣabha /
vaiśyasya vaiśyā vihitā śūdrā ca bharatarṣabha //

śūdrasyaikā smṛtā bhāryā pratilome tu saṅkaraḥ /
śūdrāyāstu naraśreṣṭha catvāraḥ patayaḥ smṛtāḥ //

varṇottamāyāstu patiḥ savarṇastveka eva saḥ /
dvau kṣatriyāyā vihitau brāhmaṇaḥ kṣatriyastathā //

vaiśyāyāstu naraśreṣṭha vihitāḥ patayastrayaḥ /
savarṇaḥ kṣatriyaścaiva brāhmaṇaśca viśāmpate //

evaṃvidhimanusmṛtya tataste ṛṣibhiḥ purā /
utpāditā mahātmānaḥ putrā brahmarṣayaḥ purā //

purāṇābhyāmṛṣibhyāṃ tu mitreṇa varuṇena ca /
vasiṣṭho'tha tathā'gastyo barhiṣavyastathaiva ca //

kakṣīvānārṣṭiṣeṇaśca puruṣaḥ kaṣa eva ca /
māmateyasya vai putrā gautamaścātmajāḥ smṛtāḥ //

vatsapriyaśca bhagavānsthūlaraśmistathākṣaṇiḥ /
gautamasyaiva tanayā ye dāsyāṃ janitā hyuta //

kapiñjalādo brahmarṣiścāṇḍālyāmudapadyata /
vainateyastathā pakṣī turyāyāṃ ca vasiṣṭhataḥ //

prasādācca vasiṣṭhasya śuklābhyupagamena ca / adṛśyantyāḥ pitā vaiśyo nāmnā citramukhaḥ purā /
brāhmaṇatvamanuprāpto brahmarṣitvaṃ ca kaurava //

vaiśyaścitramukhaḥ kanyāṃ vasiṣṭhatanayasya vai /
śubhāṃ prādādyato jāto brahmarṣistu parāśaraḥ //

tathaiva dāśakanyāyāṃ satyavatyāṃ mahānṛṣiḥ /
parāśarātprasūtaśca vyāso yogamayo muniḥ //

vibhaṇḍakasya mṛgyāṃ ca tapoyogātmako muniḥ /
ṛsyaśṛṅgaḥ samutpanno brahmacārī mahāyaśāḥ //

śārṅgyāṃ ca mandapālasya catvāro brahmavādinaḥ /
jātā brahmarṣayaḥ puṇyā yaiḥ stuto havyavāhanaḥ //

droṇaśca stambamitraśca sārisṛkvaśca buddhimān /
jaritāriśca vikhyātaścatvāraḥ sūryasannibhāḥ //

maharṣeḥ kālavṛkṣasya śakuntyāmeva jajñivān /
hiraṇyahasto bhagavānmaharṣiḥ kāñcanaprabhaḥ //

pāvakāttāta sambhūtā manasā ca maharṣayaḥ /
pitāmahasya rājendra purastyapulahādayaḥ //

sāvarṇyaścāpi rājarṣiḥ savarṇāyāmajāyata /
mṛṇmayyāṃ bharataśreṣṭha ādityena vivasvatā //

śāṇḍilyaścāgnito jātaḥ kaśyapasyāgrajaḥ prabhuḥ /
śaradvataḥ śarastambātkṛpaśva kṛpayā saha //

padmāśca jajñe rājendra sosyapasya mahātmanaḥ /
reṇuśca reṇukā caiva rāmamātā yaśasvinī //

samunāyāḥ samudbhūtaḥ somakena mahātmanā /
arkadanto mahānṛṣiḥ prathitaḥ pṛthivītale //

agnerāhavanīyācca drupadasyendravarcasaḥ /
dhṛṣṭadyumnaśca sambhūto vedyāṃ kṛṣṇā ca bhārata //

vyāghrayonyāṃ tato jātā vasiṣṭhasya mahātmanaḥ /
ekonaviṃśatiḥ putrāḥ khyātā vyāghrapadādayaḥ //

mandhaśca bādalomasca jāvāliśca mahānṛṣiḥ / manyuścaivopamanyuśca setukarṇastathaiva ca /
ete cānye ca vikhyātāḥ pṛthivyāṃ gotratāṃ gatāḥ //

viśvakāśasya rājarṣeraikṣvākostu mahātmanaḥ /
bālāśvo nāma putro'bhūcchikhāṃ bhittvā vinissṛtaḥ //

māndhātā caiva rājarṣiryuvanāśvena dhīmatā /
svayaṃ dhṛto'tha garbheṇa divyāstrabalasaṃyutaḥ //

gaurikaścāpi rājarṣiścakravartī mahāyaśāḥ /
bāhudāyāṃ samutpanno nadyāṃ rājñā subāhunā //

bhūmeśca putro narakaḥ saṃvartaścaiva puṣkalaḥ /
adbhiścaiva mahātejā ṛṣirgārgyo'bhyajāyata //

ete cānye ca bahavo rājanyā brāhmaṇāstathā / prabhāvenābhisambhūtā maharṣīṇāṃ mahātmanām /
nāsādhya tapasā teṣāṃ vidyayā'tmaguṇaiḥ paraiḥ //

asminnarthe ca manunā nītaḥ śloko narādhipa /
dharmaṃ praṇayatā rājaṃstaṃ nibodha yudhiṣṭhira //

ṛṣiṇāṃ ca nadīnāṃ ca sādhūnāṃ ca mahātmanām /
prabhavo nādhigantavyaḥ strīṇāṃ duścaritasya ca //

tannātra cintā kartavyā maharṣīṇāṃ samudbhave / yathā sarvagato hyagnistathā tejo mahātmasu //