Mahabharata · Chapter 13.49

mahāyogī tu taṃ prāha kṛṣṇadvaipāyano muniḥ /
paṭhasva putra bhadraṃ te prīyatāṃ te maheśvaraḥ //

purā putra mayā merau tapyatā paramaṃ tapaḥ /
putrahetormahārāja stava eṣo'nukīrtitaḥ //

labdhavānīpsitaṃ kāmamahaṃ vai pāṇḍunandana /
tathā tvamapi śarvāddhi sarvānkāmānavāpsyasi //

kapilaśca tataḥ prāha sāṅkhyarṣirdevasammataḥ / mayā janmānyanekāni bhaktyā cārādhito bhavaḥ /
prītaśca bhagavāñjñānaṃ dadau mama bhavāntakam //

cāruśīrṣastataḥ prāha śakrasya dayitaḥ sakhā /
ālambāyana ityevaṃ viśrutaḥ karuṇātmakaḥ //

mayā gokarṇamāsādya tapastaptvā śataṃ samāḥ /
ayonijānāṃ dāntānāṃ dharmajñānāṃ suvarcasām //

ajarāṇāmaduḥkhānāṃ śatavarṣasahasriṇām /
labdhaṃ putra śataṃ śarvātpurā pāṇḍunṛpātmaja //

vālmīkiścāha bhagavānyudhiṣṭhiramidaṃ vacaḥ /
vivāde sāgnimunibhirbrahmaghno vai bhavāniti //

uktaḥ kṣaṇena cāviṣṭastenādharmeṇa bhārata /
so'hamīśānamanaghamamoghaṃ śaraṇaṃ gataḥ //

muktaścāsmi tataḥ pāpaistato duḥkhavināśanaḥ /
āha māṃ tripuraghno vai yaśaste'gryaṃ bhaviṣyati //

jāmadagnyaśca kaunteyamidaṃ dharmabhṛtāṃvaraḥ /
ṛṣimadhye sthitaḥ prāha jvalanniva divākaraḥ //

pitṛvipravadhenāhamārto vai pāṇḍavāgraja /
śucirbhūtvā mahādevaṃ gatosmi śaraṇaṃ nṛpa //

nāmabhiścāstuvaṃ devaṃ tatastuṣṭo'bhavadbhavaḥ /
paraśuṃ ca tato devo divyānyastrāṇi caiva me //

pāpaṃ ca te na bhavitā ajeyaśca bhaviṣyasi /
na te prabhavitā mṛtyurajaraśca bhaviṣyasi //

āha māṃ bhagavānevaṃ śikhaṇḍī śivavigrahaḥ /
tadavāptaṃ ca me sarvaṃ prasādāttasya dhīmataḥ //

viśvāmitrastadovāca kṣatriyo'haṃ tadā'bhavam / brāhmaṇo'haṃ bhavānīti mayā cārādhito bhavaḥ /
tatprasādānmayā prāptaṃ brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ mahat //

asito devalaścaiva prāha pāṇḍusutaṃ nṛpam //

śāpācchakrasya kaunteya vibho dharmo'naśattadā /
tanme dharmaṃ yaśaścāgryamāyuścaivādadatprabhuḥ //

ṛṣirgṛtsamado nāma śakrasya dayitaḥ sakhā /
prāhājamīḍhaṃ bhagavānbṛhaspatisamadyutiḥ //

variṣṭho nāma bhagavāṃścākṣuṣasya manoḥ sutaḥ /
śatakratoracintyasya satre varṣasahasrike //

vartamāne'bravīdvākyaṃ sāmni hyuccārite mayā /
rathantare dvijaśreṣṭha na samyagiti vartate //

samīkṣasva punarbuddhyā pāpaṃ tyaktvā dvijottama /
ayajñavāhinaṃ pāpamakārṣīstvaṃ sudurmate //

evamuktvā mahākrodhaḥ prāha śambhuṃ punarvacaḥ /
prajñayā rahito duḥkhī nityabhīto vanecaraḥ //

daśavarṣasahasrāṇi daśāṣṭau ca śatāni ca /
naṣṭapānīyapavane mṛgairanyaiśca varjite //

ayajñīyadrume deśe rurusiṃhaniṣevite /
bhavitā tvaṃ mṛgaḥ krūro mahāduḥkhasamanvitaḥ //

tasya vākyasya nidhane pārtha jāto hyahaṃ mṛgaḥ /
tato māṃ śaraṇaṃ prāptaṃ prāha yogī maheśvaraḥ //

ajaraścāmaraścaiva bhavitā dukhavarjitaḥ /
sāmyaṃ mamāstu te saukhyaṃ yuvayorvardhatāṃ kratuḥ //

anugrahānevameṣa karoti bhagavānvibhuḥ /
ayaṃ dhātā vidhātā ca sukhaduḥkhe ca sarvadā //

acintya eṣa bhagavānkarmaṇā manasā girā /
na me tāta yudhiśreṣṭha vidyayā paṇḍitaḥ samaḥ //

vāsudevastadovāca punarmatimatāṃvaraḥ /
suvarṇākṣo mahādevastapasā toṣito mayā //

tato'tha bhagavānāha prīto mā vai yudhiṣṭhira /
arthātpriyataraḥ kṛṣṇa matprasādādbhaviṣyasi //

aparājitaśca yuddheṣu tejaścaivānalopamam /
evaṃ sahasraśaścānyānmahādevo varaṃ dadau //

maṇimanthe'tha śaile vai purā sampūjito mayā /
varṣāyutāsahasrāṇāṃ sahasraṃ śatameva ca //

tato māṃ bhagavānprīta idaṃ vacanamabravīt /
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yaste manasi vartate //

tataḥ praṇamya śirasā idaṃ vacanamabravam /
yadi prīto mahādevo bhaktyā paramayā prabhuḥ //

nityakālaṃ taveśāna bhaktirbhavatu me sthirā /
evamastviti bhagavāṃstatroktvāntaradhīyata //
jaigīṣavya uvāca /

mamāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ dattaṃ bhagavatā purā /
yatnenānyena balinā vārāṇasyāṃ yudhiṣṭhira //
garga uvāca /

catuḥṣaṣṭyaṅgamadadatkalājñānaṃ mamādbhutam /
sarasvatyāstaṭe tuṣṭo manoyajñena pāṇḍava //

tulyaṃ mama sahasraṃ tu sutānāṃ brahmavādinām /
āyuścaiva saputrasya saṃvatsaraśatāyutam //
parāśara uvāca /

prasādyeha purā śarvaṃ manasā'cintayaṃ nṛpa /
mahātapā mahātejā mahāyogī mahāyaśāḥ //

vedavyāsaḥ śriyāvāso brāhmaṇaḥ karuṇānvitaḥ /
apyasāvīpsitaḥ putro mama syādvai maheśvarāt //

iti matvā hṛdi mataṃ prāha māṃ surasattamaḥ /
mayi sambhāvanā yāsyāḥ phalātkṛṣṇo bhaviṣyati //

sāvarṇasya manoḥ sarge saptarṣiśca bhaviṣyati /
vedānāṃ ca sa vai vaktā kuruvaṃśakarastathā //

itihāsasya kartā ca putraste jagato hitaḥ /
bhaviṣyati mahendrasya dayitaḥ sa mahāmuniḥ //

ajaraścāmaraścaiva parāśara sutastava / evamuktvā sa bhagavāṃstatraivāntaradhīyata /
yudhiṣṭhira mahāyogī vīryavānakṣayo'vyayaḥ //
māṇḍavya uvāca /

acoraścoraśaṅkāyāṃ śūle bhinno hyahaṃ tadā //

tatrasthena stuto devaḥ prāha māṃ vai nareśvara /
mokṣaṃ prāpsyasi śūlācca jīviṣyasi samārbudam //

rujā śūlakṛtā caiva na te vipra bhaviṣyati /
ādhibhirvyādhibhiścaiva varjitastvaṃ bhaviṣyati //

pādāccaturthātsambhūta ātmā yasmānmune tava /
tvaṃ bhaviṣyasyanupamo janma vai saphalaṃ kuru //

tīrthābhiṣekaṃ sakalaṃ tvamavighnena cāpsyasi /
svargaṃ caivākṣayaṃ vipra vidadhāmi tavorjitam //

evamuktvā tu bhagavānvareṇyo vṛṣavāhanaḥ / maheśvaro mahārājaḥ kṛttivāsā mahādyutiḥ /
sagaṇo daivataśreṣṭhastatraivāntaradhīyata //
gālava uvāca /

viśvāmitrābhyanujñāto hyahaṃ pitaramāgataḥ /
abravīnmāṃ tato mātā duḥkhitā rudatī bhṛśam //

kauśikenābhyanujñātaṃ putraṃ devavibhūṣitam /
na tāta taruṇaṃ dāntaṃ pitā tvāṃ paśyate'nagha //

śrutvā jananyā vacanaṃ nirāśo gurudarśane /
niyatātmā mahādevamapaśyaṃ so'bravīcca mām //

pitā mātā ca te tvaṃ ca putra mṛtyuvivarjitāḥ /
bhaviṣyatha viśa kṣipraṃ draṣṭāsi pitaraṃ kṣaye //

anujñāto bhagavatā gṛhaṃ gatvā yudhiṣṭhira / apaśyaṃ pitaraṃ tāta iṣṭiṃ kṛtvā viniḥsṛtam /
upaspṛśya gṛhītvedhmaṃ kuśāṃśca śaraṇākurūn //

tānvisṛjya ca māṃ prāha pitā sāsrāvilekṣaṇaḥ /
praṇamantaṃ pariṣvajya mūrdhnyupāghrāya pāṇḍava //

diṣṭyā dṛṣṭosi me putra kṛtavidya ihāgata //
vaiśampāyana uvāca /

etānyatyadbhutānyeva karmāṇyatha mahātmanaḥ /
proktāni munibhiḥ śrutvā vismayāmāsa pāṇḍavaḥ //

tataḥ kṛṣṇo'bravīdvākyaṃ punarmatimatāṃvaraḥ /
yudhiṣṭhiraṃ dharmanidhiṃ puruhūtamiveśvaraḥ //

upamanyurmayi prāha tapanniva divākaraḥ /
aśubhaiḥ pāpakarmāṇo ye narāḥ kaluṣīkṛtāḥ //

īśānaṃ na prapadyante tamorājasavṛttayaḥ /

īśvaraṃ samprapadyante dvijā bhāvitabhāvanāḥ //

sarvathā vartamānopi yo bhaktaḥ parameśvare /
sadṛśo'raṇyavāsīnāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām //

brahmatvaṃ keśavatvaṃ vā śakratvaṃ vā suraiḥ saha / trailokyasyādhipatyaṃ vā tuṣṭo rudraḥ prayacchati

manasā'pi śivaṃ tāta ye prapadyanti mānavāḥ /
vidhūya sarvapāpāni devaiḥ saha vasanti te //

bhittvābhittvā ca kūlāni hutvā sarvamidaṃ jagat /
jayeddevaṃ virūpākṣaṃ na sa pāpena lipyate //

sarvalakṣaṇahīnopi yukto vā sarvapātakaiḥ / sarvaṃ tudati tatpāpaṃ bhāvayañśivamātmanā

kīṭapakṣipataṅgānāṃ tiraścāmapi keśava /
mahādevaprapannānāṃ na bhayaṃ vidyate kvacit //

evameva mahādevaṃ bhaktā ye mānavā bhuvi / na te saṃsāravaśagā iti me niścitā matiḥ /
tataḥ kṛṣṇo'bravīdvākyaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram //
viṣṇuruvāca /

ādityacandrāvanilānalau ca dyaurbhūmirāpo vasavo'tha viśve /
dhātā'ryamā śukrabṛhaspatī ca vedā yajñā dakṣiṇā vedavāhāḥ /

somo yaṣṭā yacca havyaṃ haviśca rakṣā dīkṣā saṃyamā ye ca kecit //

svāhā vauṣaṭ brāhmaṇāḥ saurabheyī dharmaṃ cāgryaṃ kālacakraṃ balaṃ ca /
yaśo damo buddhimatāṃ sthitiśca śubhāśubhaṃ ye munayaśca sapta //

agryā buddhirmanasā darśane ca sparśaścāgryaḥ karmaṇāṃ yā ca siddhiḥ /
gaṇā devānāmūṣmapāḥ somapāśca lekhāḥ suyāmāstuṣitā brahmakāyāḥ //

ābhāsurā gandhapā dhūmapāśca vācā viruddhāśca manoviruddhāḥ /
śuddhāśca nirmāṇaratāśca devāḥ sparśāśanā darśapā ājyapāśca //

cintyadyotā ye ca deveṣu mukhyā ye cāpyante devatāścājamīḍha /
suparṇagandharvapiśācadānavā yakṣāstathā cāraṇapannagāśca //

sthūlaṃ sūkṣmaṃ mṛdu cāpyasūkṣmaṃ duḥkhaṃ sukhaṃ duḥkhamanantaraṃ ca /
sāṅkhyaṃ yogaṃ tatparāṇāṃ paraṃ ca śarvāñjātaṃ viddhi ya*********** //

tatsambhūtā bhūtakṛto vareṇyā sarve devā bhuvanasyāsya gopāḥ /
āviśyemāṃ dharaṇīṃ ye'bhyarakṣan purātanīṃ tasya devasya sṛṣṭim //

vicinvantastapasā tatsthavīyaḥ kiñcittattvaṃ prāṇahetornatosmi /
dadātu vedaḥ sa varāniheṣṭā- nabhiṣṭutoḥ naḥ prabhuravyayaḥ sadā //

imaṃ stavaṃ sanniyatendriyaśca bhūtvā śuciryaḥ puruṣaḥ paṭheta /
abhagnayogo niyato māsamekaṃ samprāpnuyādaśvamedhe phalaṃ yat //

vedānkṛtsnānbrāhmaṇaḥ prāpnuyāttu jayennṛpaḥ pārtha mahīṃ ca kṛtsnām /
vaiśyo lābhaṃ prāpnuyānnaipuṇaṃ ca śūdro gatiṃ pretya tathā sukhaṃ ca //

stavarājamimaṃ kṛtvā rudrāya dadhire manaḥ /
sarvadoṣāpahaṃ puṇyaṃ pavitraṃ ca yaśasvinaḥ //

yāvantyasya śarīreṣu romakūpāṇi bhārataḥ /
tāvantyabdasahasrāṇi svarge vasati mānavaḥ //